Η Γαλλία βρίσκεται στο χείλος ενός επικίνδυνου χρηματοπιστωτικού σπιράλ. Η παγκόσμια άνοδος των επιτοκίων ανέδειξε τη χώρα, που κάποτε θεωρούνταν όαση σταθερότητας στις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές, σε έναν από τους πιο αδύναμους κρίκους της ηπείρου.
Η Γαλλία πληρώνει πλέον περισσότερο για να δανειστεί από ό,τι πρώην εστίες κρίσης όπως η Ελλάδα και η Ιταλία. Το δημοσιονομικό της έλλειμμα ξεπερνιέται μεταξύ των αντίστοιχων χωρών μόνο από εκείνο των Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνει η WSJ.
Την περασμένη εβδομάδα, ένα sell-off που εξελισσόταν αργά στην αγορά κρατικών ομολόγων της Γαλλίας πήρε ανησυχητική τροπή, καθώς επεκτάθηκε σε ολόκληρη την ήπειρο, αναβιώνοντας μνήμες από την κρίση χρέους της ευρωζώνης την περασμένη δεκαετία. Το κόστος δανεισμού της Γαλλίας για 10ετή διάρκεια έχει αυξηθεί προς το 5%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2002.
Οι επενδυτές προετοιμάζονται για επιδείνωση της κατάστασης. Η άνοδος των επιτοκίων επιβαρύνει την κυβέρνηση με υψηλότερο κόστος ακριβώς τη στιγμή που χρειάζεται να αναχρηματοδοτήσει έναν τεράστιο όγκο χρέους που είχε δανειστεί την εποχή των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων.
Η Γαλλία έχει χρέος άνω του $1 τρισ. που λήγει έως το 2030, ενώ το επόμενο έτος αναμένεται να εκδώσει ποσό-ρεκόρ, περίπου $380 δισ. χρέους, σε μια αγορά όπου πηγές ζήτησης που κάποτε θεωρούνταν αξιόπιστες έχουν εξαφανιστεί.
Η κεντρική τράπεζα της Γαλλίας δεν αγοράζει πλέον κρατικά ομόλογα και, αντίθετα, αφήνει το χαρτοφυλάκιό της να συρρικνώνεται καθώς τα ομόλογα λήγουν. Επενδυτές που άλλοτε ήταν σταθερή πηγή ζήτησης, όπως οι Ιάπωνες διαχειριστές κεφαλαίων, έχουν επίσης υποχωρήσει. Τα hedge funds που κάλυψαν το κενό έχουν υποστεί ζημιές από την πρόσφατη μεταβλητότητα.
«Η Γαλλία ήταν ο free rider στην Ευρώπη επί χρόνια, αν όχι δεκαετίες. Την είχε γλιτώσει με τη δημοσιονομική ασυδοσία», δήλωσε ο Κέβιν Τοζέ, σύμβουλος χαρτοφυλακίου στη γαλλική εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων Carmignac. «Αυτό λειτουργούσε όσο ο κόσμος δεν το πρόσεχε. Τώρα ο κόσμος άρχισε να το προσέχει».
Το κόστος εξυπηρέτησης του γαλλικού χρέους αναμένεται να αυξηθεί κατά 59% έως το 2030, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που ανατέθηκε από το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών. Οι πληρωμές για το χρέος αποτελούν πλέον μία από τις μεγαλύτερες κατηγορίες δαπανών της γαλλικής κυβέρνησης και θα μπορούσαν να ξεπεράσουν κατά πολύ τις αμυντικές δαπάνες έως το τέλος της δεκαετίας.
Το χρέος της Γαλλίας, που αντιστοιχεί πλέον σε σχεδόν 120% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, κινδυνεύει να οδηγήσει την οικονομία σε αυτό που ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας χαρακτήρισε πρόσφατα «σταδιακή μέγγενη».
Το sell-off τροφοδοτείται από ανησυχίες ότι η Γαλλία έχει καταστεί τόσο δύσκολη στη διακυβέρνηση, ώστε το πολιτικό της σύστημα να μην μπορεί πλέον να λάβει διορθωτικά μέτρα. Τα τελευταία χρόνια, βουλευτές στην κατακερματισμένη Εθνοσυνέλευση έχουν αποπέμψει τον έναν πρωθυπουργό μετά τον άλλον, όταν εκείνοι επιχείρησαν να αποκαταστήσουν τη δημοσιονομική τάξη μέσω περικοπών δαπανών.
Καθώς οι προεδρικές εκλογές πλησιάζουν την άνοιξη, οι επικρατέστεροι υποψήφιοι για να διαδεχθούν τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη θητεία, κατακλύζουν τους ψηφοφόρους με υποσχέσεις για αύξηση των κρατικών δαπανών.
Η Μαρίν Λεπέν, η υποψήφια της ακροδεξιάς που προηγείται στις δημοσκοπήσεις, έχει δεσμευτεί να μειώσει το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης της Γαλλίας έως και στα 60 έτη, μέτρο που, όπως υποστηρίζει, θα κόστιζε στο κράτος επιπλέον 9 δισ. ευρώ ετησίως.
Ο πλησιέστερος αντίπαλός της στις δημοσκοπήσεις, ο ηγέτης της άκρας αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν, θέλει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να παγώσει ή να διαγράψει τις γαλλικές ομολογιακές τοποθετήσεις της Banque de France, ύψους 488 δισ. ευρώ.
«Ρίξτε τα στη φωτιά», αστειεύτηκε ο Μελανσόν.
Η ρητορική αυτή, υποστηρίζουν ορισμένοι οικονομολόγοι, αποτελεί σύμπτωμα μιας χώρας που έχει απομακρυνθεί από τη δημοσιονομική πραγματικότητα. Τα προβλήματα χρέους της Γαλλίας έχουν τις ρίζες τους σε δεκαετίες υπερβολικών δαπανών για τη χρηματοδότηση ενός εκτεταμένου συστήματος κοινωνικής πρόνοιας. Η χώρα δεν έχει ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό της από το 1974.
«Στη Γαλλία έχουμε αυτό το αντανακλαστικό να ζητάμε πάντα από το κράτος λίγα μαγικά χρήματα -για να πληρώνει, να πληρώνει, να πληρώνει», δήλωσε ο Σιλβέν Μαγιάρ, βουλευτής του κεντρώου κόμματος του Μακρόν.
Ο Μακρόν, πρώην επενδυτής τραπεζίτης και τεχνοκράτης, παρουσιάστηκε ως ένας ηγέτης έτοιμος να σοκάρει τη χώρα ώστε να επανέλθει στα λογικά της. Χαλάρωσε τους κανόνες της αγοράς εργασίας, μείωσε τους εταιρικούς φόρους και κατάργησε τον φόρο πλούτου της χώρας, μέτρα που, σύμφωνα με το στρατόπεδό του, συνέβαλαν στην ενίσχυση της ανάπτυξης και στη μείωση του ελλείμματος κάτω από το υποχρεωτικό όριο του 3% του ΑΕΠ της ΕΕ κατά τα πρώτα χρόνια της προεδρίας του.
Με την πάροδο των ετών, ωστόσο, ο Μακρόν στράφηκε στις δημόσιες δαπάνες για να αντιμετωπίσει τη μία κρίση μετά την άλλη. Η στροφή αυτή ξεκίνησε όταν ο Μακρόν διέθεσε τουλάχιστον 10 δισ. ευρώ για να κατευνάσει το βίαιο κίνημα διαμαρτυρίας των κίτρινων γιλέκων και κλιμακώθηκε απότομα καθώς η Γαλλία αντιμετώπισε την πανδημία Covid-19 και την ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το επίπεδο του χρέους της Γαλλίας θα μπορούσε να φτάσει το 200% έως το 2050, εάν δεν περικόψει τις δαπάνες, εκτίμησε πρόσφατα ο ΟΟΣΑ.
Αν και η αναταραχή της περασμένης εβδομάδας προκάλεσε αναφορές στις πρώτες ημέρες της κρίσης χρέους της ευρωζώνης, ένα κραχ στα γαλλικά ομόλογα δεν είναι ακόμη αναπόφευκτο, υποστηρίζουν οι επενδυτές. Η περιοχή είναι σήμερα καλύτερα εξοπλισμένη για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις στις αγορές, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να λειτουργεί ως στήριγμα. Το τελευταίο sell-off ενισχύθηκε από το απότομο κλείσιμο ριψοκίνδυνων θέσεων των hedge funds, οι οποίες είχαν γίνει δημοφιλείς τους τελευταίους μήνες.
Ο απρόβλεπτος παράγοντας που θα μπορούσε να οδηγήσει τη Γαλλία στα άκρα είναι οι επερχόμενες προεδρικές εκλογές. Οι επενδυτές φοβούνται ότι ούτε ο Μελανσόν ούτε η Λεπέν αντιμετωπίζουν σοβαρά τα δημοσιονομικά προβλήματα της Γαλλίας.
«Όλοι μιλούν για περισσότερους τρόπους να δαπανήσουμε χρήματα», δήλωσε ο Κούτνι της Vanguard. «Η δημοσιονομική κατάσταση στη Γαλλία ήδη δεν είναι ιδιαίτερα καλή. Αν στη συνέχεια συνυπολογίσεις τις πολιτικές για τις οποίες μιλούν αυτά τα κόμματα, η εικόνα γίνεται ακόμη χειρότερη».
Οι επενδυτές συχνά περιγράφουν τις αγορές ομολόγων ως μηχανισμό επιβολής δημοσιονομικής πειθαρχίας, επικαλούμενοι χώρες όπως η Ελλάδα, οι οποίες μεταμόρφωσαν τα δημοσιονομικά τους έπειτα από επώδυνες κρίσεις χρέους.
Ο Σαρλ Ρόντγουελ, κεντρώος βουλευτής που συμμετέχει στην επιτροπή οικονομικών της Εθνοσυνέλευσης, δήλωσε ότι ελπίζει η πίεση των αγορών να βοηθήσει ώστε να επικεντρωθούν οι πολιτικές δυνάμεις στα ουσιώδη, προσθέτοντας: «Χρειαζόμαστε θεραπεία-σοκ».