Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή κρίση χρέους, καθώς οι αγορές ομολόγων την αντιμετωπίζουν πλέον ως τον «ασθενή» της Ευρωζώνης.
Η απότομη αύξηση των αποδόσεων στα γαλλικά ομόλογα και το άλμα στα CDS αποτυπώνουν την εντεινόμενη ανησυχία των επενδυτών για την δημοσιονομική βιωσιμότητα της χώρας.
Σύμφωνα με τον Πολ Κρούγκμαν, η τρέχουσα πίεση δεν οφείλεται μόνο στο ευρύτερο κλίμα στις διεθνείς αγορές ομολόγων αλλά και στη συσσώρευση δομικών προβλημάτων.
Ειδικότερα, το γαλλικό δημόσιο χρέος αυξάνεται ταχέως λόγω των υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων, τα οποία διατηρούνται χωρίς την ύπαρξη κάποιου έκτακτου οικονομικού σοκ. Η κατάσταση σύμφωνα με τον νομπελίστα οικονομολόγο επιβαρύνεται περαιτέρω από τη γήρανση του πληθυσμού.
Όπως σημειώνει, το κεντρικό σημείο τριβής εστιάζεται στο συνταξιοδοτικό σύστημα. Η ηλικία συνταξιοδότησης στη Γαλλία παραμένει από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη. Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης του Εμανουέλ Μακρόν για σταδιακή αύξηση του ορίου στα 64 έτη, οι έντονες πολιτικές αντιδράσεις πάγωσαν τη μεταρρύθμιση.
«Δεν χρειάζεται να είναι κανείς συντηρητικός για να θεωρεί μη βιώσιμη τη χαμηλή ηλικία συνταξιοδότησης στη Γαλλία, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι το προσδόκιμο ζωής των Γάλλων που έχουν φτάσει στα 65 έτη είναι περίπου τα 87, δηλαδή δύο χρόνια υψηλότερο από ό,τι στις ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, η δημοσιονομική πίεση που προκαλείται σε μεγάλο βαθμό από το ιδιαίτερα γενναιόδωρο κρατικό συνταξιοδοτικό σύστημα της Γαλλίας έχει οδηγήσει σε περικοπές άλλων δαπανών, κυρίως στην εκπαίδευση. Στην πράξη, η Γαλλία παρέχει μεγάλες επιδοτήσεις στους μεγαλύτερους σε ηλικία Γάλλους εις βάρος όλων των υπολοίπων. Υπό αυτό το πρίσμα, οι μαζικές εθνικές φοιτητικές κινητοποιήσεις δεν θα πρέπει να προκαλούν έκπληξη» γράφει ο Κρούγκμαν.
Παράλληλα, τονίζει ο Κρούγκμαν, η άνοδος της Μαρίν Λεπέν στις δημοσκοπήσεις καλλιεργεί ανησυχίες για την άσκηση μιας πιο λαϊκίστικης δημοσιονομικής πολιτικής, η οποία θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά.
Όπως υπογραμμίζει ο Κρούγκμαν, η ιδιαιτερότητα της Γαλλίας σε σχέση με άλλες μεγάλες και υπερχρεωμένες οικονομίες όπως οι ΗΠΑ έγκειται στη συμμετοχή της στην ευρωζώνη. Σε αντίθεση με χώρες που διαθέτουν δικό τους νόμισμα, η Γαλλία δεν μπορεί να τυπώσει χρήμα για να καλύψει τις υποχρεώσεις της. Μια περαιτέρω απώλεια εμπιστοσύνης κινδυνεύει να πυροδοτήσει έναν φαύλο κύκλο φυγής κεφαλαίων.
Η κρίση του ευρώ τη δεκαετία του 2010 έληξε όταν ο Μάριο Ντράγκι, τότε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, είπε τρεις λέξεις — «whatever it takes». Οι αγορές εξέλαβαν τη δήλωση ως μήνυμα ότι η ΕΚΤ θα δάνειζε, εφόσον ήταν απαραίτητο, αρκετά χρήματα σε χώρες που αντιμετώπιζαν προβλήματα χρέους, ώστε να αποφευχθεί η χρεοκοπία.
Ωστόσο, είναι αμφίβολο σύμφωνα με τον Κρούγκμαν αν η ΕΚΤ θα μπορούσε ή θα ήταν διατεθειμένη να διασώσει με τον ίδιο τρόπο τη Γαλλία. Καταρχάς, επισημαίνει, το 2012 οι χώρες της Νότιας Ευρώπης προχωρούσαν σε μαζικές περικοπές δαπανών. Οι περικοπές αυτές ήταν υπερβολικές από οικονομικής άποψης, αλλά ταυτόχρονα έδιναν στις χώρες αυτές τη δυνατότητα να υποστηρίξουν ότι είχαν κάνει ό,τι τους αναλογούσε και, ως εκ τούτου, δικαιούνταν να διασωθούν.
Η Γαλλία, αντίθετα, τονίζει ο Κρούγκμαν, απέχει πολύ από τη δημοσιονομική υπευθυνότητα — γεγονός που σημαίνει ότι θα υπήρχαν τεράστιες πολιτικές αντιδράσεις από τις χώρες-πιστωτές, ιδίως από τη Γερμανία, σε περίπτωση γαλλικής διάσωσης, αλλά ενδεχομένως και από τις χώρες της Νότιας Ευρώπης που εφάρμοσαν σκληρή λιτότητα για να λάβουν δάνεια διάσωσης.
Και αν η Γαλλία χρειαστεί πράγματι διάσωση, το κόστος θα ήταν εξαιρετικά υψηλό. Ως η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, η Γαλλία μπορεί να έχει περάσει από το «πολύ μεγάλη για να χρεοκοπήσει» στο «πολύ μεγάλη για να διασωθεί», υποστηρίζει ο Κρούγκμαν.
Ως εκ τούτου, ο Κρούγκμαν πιστεύει ότι μια γαλλική κρίση θα προκαλούσε βαθύ διχασμό στην Ευρώπη και θα εξελισσόταν σε εφιαλτικό σενάριο για την ευρωζώνη.
«Προς το παρόν, οι χρηματοπιστωτικές αγορές συμπεριφέρονται σαν ο κίνδυνος ενός τέτοιου σεναρίου να είναι υπαρκτός αλλά μικρός. Ίσως το γαλλικό πολιτικό κέντρο πραγματοποιήσει μια θεαματική επιστροφή. Ίσως η Λεπέν, αν αναλάβει την εξουσία, αποδειχθεί —όπως η Ιταλίδα Τζόρτζια Μελόνι— πολύ πιο μετριοπαθής και ρεαλιστική από ό,τι φοβούνται πολλοί. Ή ίσως, όπως ο Τραμπ, κυβερνήσει τόσο άσχημα ώστε να χάσει γρήγορα το πολιτικό της κεφάλαιο. Ίσως, η ΕΚΤ να είναι τελικά εκεί αν η Γαλλία τη χρειαστεί.
Θα ήθελα, όμως, η αισιοδοξία για τη Γαλλία να μην απαιτούσε τόσο μεγάλη ελπίδα ότι, τελικά, τα πράγματα μπορεί απλώς να πάνε καλά» καταλήγει ο Κρούγκμαν.