Περικοπές 100 έως 200 δισ. ευρώ στον προτεινόμενο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επόμενη επταετία αναμένουν οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών, σε σχέση με το σχέδιο που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο και προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ.
Σύμφωνα με 12 Ευρωπαίους διπλωμάτες που μίλησαν στο POLITICO, η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και συντονίζει τις διαπραγματεύσεις, αναμένεται να παρουσιάσει τη νέα πρόταση το Σάββατο, ανοίγοντας τον δρόμο για δύσκολες συζητήσεις στην επικείμενη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών.
Η διαπραγμάτευση φέρνει αντιμέτωπες δύο ομάδες κρατών. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Αυστρία και η Ολλανδία, οι οποίες ζητούν περικοπές αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.
Από την άλλη, η συμμαχία των «Φίλων της Συνοχής» (Friends of Cohesion), στην οποία συμμετέχουν κυρίως χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης, αντιτίθεται σε σημαντικές μειώσεις των κονδυλίων για την αγροτική πολιτική και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Η Ιρλανδία επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφορές
Το Δουβλίνο αναμένεται να προτείνει τη μείωση του προϋπολογισμού κατά 100 έως 200 δισ. ευρώ, ως κίνηση καλής θέλησης προς τη γερμανική πλευρά και τις χώρες που ζητούν αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία.
Παράλληλα, σύμφωνα με τους διπλωμάτες, η ιρλανδική πρόταση αναμένεται να προστατεύει σε μεγάλο βαθμό τις δαπάνες για τη γεωργία και την περιφερειακή συνοχή, προκειμένου να εξασφαλίσει τη στήριξη των χωρών που αντιτίθενται στις περικοπές.
Στη σύνοδο κορυφής της επόμενης εβδομάδας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα εξετάσουν τα νέα αριθμητικά δεδομένα και θα στείλουν τα πρώτα μηνύματα για το κατά πόσο είναι εφικτή η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους.
Το διαπραγματευτικό έγγραφο είναι γνωστό ως «negobox», καθώς αποτυπώνει τα βασικά μεγέθη και τις επιλογές πάνω στις οποίες καλούνται να διαπραγματευτούν οι κυβερνήσεις. Η Ιρλανδία, ως διαμεσολαβητής μεταξύ των διαφορετικών πλευρών, δεν έχει αποκαλύψει δημοσίως τις προθέσεις της για το περιεχόμενο του εγγράφου.
Ο Ιρλανδός υπουργός Επικρατείας για Ευρωπαϊκές Υποθέσεις, Τόμας Μπερν (Thomas Byrne), δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι τα κράτη-μέλη έχουν σημειώσει «σημαντική πρόοδο» προς την επίτευξη συμφωνίας. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι «δεν μπορούμε να ικανοποιήσουμε τους πάντες».
Η πίεση για συμφωνία εντείνεται και λόγω των εθνικών εκλογών που αναμένονται το 2027 στη Γαλλία, την Πολωνία και την Ιταλία, οι οποίες θα μπορούσαν να περιπλέξουν περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις. Οι κυβερνήσεις επιδιώκουν, επομένως, να καταλήξουν σε κοινή θέση πριν από την έναρξη των εκλογικών αναμετρήσεων.
Η προηγούμενη κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ είχε δεχθεί επικρίσεις από τη Γερμανία και τους συμμάχους της, καθώς η τελευταία αναθεώρηση του διαπραγματευτικού πλαισίου, τον Ιούνιο, προέβλεπε περικοπές μόλις 32 δισ. ευρώ.
Ποια κονδύλια βρίσκονται στο στόχαστρο
Οι απαιτήσεις των «φειδωλών» χωρών για εξοικονόμηση πόρων έχουν προκαλέσει ανησυχία στους «Φίλους της Συνοχής». Την προηγούμενη εβδομάδα, 17 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, εξέδωσαν κοινή δήλωση με την οποία αντιτάχθηκαν σε περικοπές στις αγροτικές δαπάνες και στην πολιτική συνοχής.
Για να ανταποκριθεί στις ανησυχίες αυτής της ομάδας, η Ιρλανδία αναμένεται να αναζητήσει εξοικονομήσεις σε άλλους τομείς πολιτικής. Οι κυβερνήσεις προετοιμάζονται για σημαντικές μειώσεις σε δύο μεγάλα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ.
Το Ταμείο Global Europe, ύψους περίπου 200 δισ. ευρώ, που χρηματοδοτεί την αναπτυξιακή βοήθεια και τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης.
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, ύψους περίπου 410 δισ. ευρώ, το οποίο αποσκοπεί στην ενίσχυση της βιομηχανικής δυναμικότητας της ΕΕ.
Περικοπές αναμένονται επίσης στις διοικητικές δαπάνες. Για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και το προσωπικό τους έχουν προβλεφθεί 118 δισ. ευρώ, ποσό που καθιστά τη συγκεκριμένη κατηγορία πιθανό πεδίο εξοικονόμησης. Ωστόσο, οι μειώσεις στις διοικητικές δαπάνες εκτιμάται ότι θα αποφέρουν μικρότερο δημοσιονομικό όφελος σε σχέση με άλλες παρεμβάσεις.
Οι «φειδωλές» χώρες, πάντως, αντιτίθενται στην εξαίρεση της γεωργίας και της πολιτικής συνοχής από τις περικοπές. Υποστηρίζουν ότι οι πόροι θα πρέπει να ανακατανεμηθούν, ώστε να κατευθυνθούν λιγότερα χρήματα στις παραδοσιακές προτεραιότητες και περισσότερα σε νέες ανάγκες, όπως η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα.
«Ανησυχούμε ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο η Ιρλανδία να αποφασίσει να συντρίψει τη χρηματοδότηση της έρευνας και της εξωτερικής δράσης, κάτι που αποτελεί μείζον ζήτημα για την ανάπτυξη, τα οικονομικά μας συμφέροντα και τη μετανάστευση», δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης στο POLITICO, υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των διαπραγματεύσεων.
Η διαμάχη για τους νέους ευρωπαϊκούς φόρους
Εξίσου δύσκολο παραμένει το ζήτημα των ίδιων πόρων της ΕΕ, δηλαδή των ευρωπαϊκών εσόδων που προορίζονται να χρηματοδοτούν τον κοινοτικό προϋπολογισμό και να περιορίζουν την εξάρτησή του από τις εθνικές συνεισφορές.
Το 2025, η Κομισιόν πρότεινε πέντε νέες εισφορές, οι οποίες εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να αποφέρουν συνολικά 66 δισ. ευρώ ετησίως. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, αρκετές κυβερνήσεις αντιτάχθηκαν σε επιβαρύνσεις που θα έπλητταν δυσανάλογα τις οικονομίες τους.
Πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις άσκησαν πιέσεις στην Ιρλανδία να αποσύρει τον εταιρικό φόρο που είναι γνωστός ως CORE, ο οποίος συναντά αντιδράσεις σε ολόκληρη την Ένωση. Παρά τις πιέσεις, το Δουβλίνο αναμένεται να διατηρήσει και τις πέντε προτεινόμενες εισφορές της Επιτροπής στο διαπραγματευτικό έγγραφο.
Για να καταστήσει τον CORE περισσότερο αποδεκτό, η ιρλανδική πλευρά ενδέχεται να προτείνει την εξαίρεση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων από το πεδίο εφαρμογής του. Παράλληλα, εξετάζονται πιθανές τροποποιήσεις στην εισφορά για τον καπνό, στην οποία αντιτίθενται πολλές κυβερνήσεις.
Αντίθετα, οι φόροι που έχει προτείνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις ψηφιακές δραστηριότητες, τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια και τις εταιρείες κρυπτονομισμάτων αναμένεται να μείνουν εντελώς εκτός από το διαπραγματευτικό πλαίσιο.
Οι περιορισμένες αυτές αλλαγές δεν ικανοποιούν όλους τους εμπλεκομένους. Ευρωπαίος διπλωμάτης χαρακτήρισε τις σταδιακές προσαρμογές «απογοητευτικές και ελάχιστες».