Οι υπηρεσίες πληροφοριών των δυτικών χωρών έχουν προειδοποιήσει τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών αμυντικών εταιρειών ότι η Ρωσία εντείνει τις προσπάθειές της να τους δολοφονήσει, ωθώντας τις επιχειρήσεις να ενισχύσουν τα μέτρα προσωπικής ασφάλειας για τα ανώτατα στελέχη τους.
Καθώς η πρόοδος στο πεδίο της μάχης στην Ουκρανία έχει περιέλθει σε τέλμα και η ρωσική οικονομία αντιμετωπίζει δυσκολίες, το Κρεμλίνο έχει δώσει εντολή για την επέκταση των επιχειρήσεων σαμποτάζ και των «υβριδικών» επιχειρήσεων στην Ευρώπη, επιδιώκοντας να αποδυναμώσει καίρια, τους επόμενους μήνες, τη στήριξη προς το Κίεβο.
Οι δολοφονίες Ευρωπαίων πολιτών — στόχων εκτός στρατιωτικού πεδίου, πρακτική που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ταμπού ακόμη και για τις ρωσικές υπηρεσίες κατασκοπείας — αποτελούν πλέον ολοένα πιο κεντρικό στοιχείο αυτών των σχεδίων, όπως δήλωσαν στο Financial Times ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών.
Οι FT μίλησαν με αξιωματούχους από πέντε διαφορετικές ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών, οι οποίοι προειδοποίησαν ότι διευθύνοντες σύμβουλοι και άλλα ανώτερα στελέχη αμυντικών εταιρειών έχουν γίνει στόχοι πρακτόρων του Κρεμλίνου. Στο στόχαστρο βρίσκονται επίσης στελέχη μικρότερων εταιρειών — ιδίως όσων δραστηριοποιούνται στην κατασκευή μη επανδρωμένων αεροσκαφών ή εξαρτημάτων τους, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.
«Το επίπεδο απειλής στην Ευρώπη έχει αυξηθεί. Τόσο για τις περιουσίες όσο και για τους ανθρώπους», δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος των υπηρεσιών πληροφοριών.
Η γερμανική υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας και πληροφοριών (BfV) έχει εντείνει σημαντικά τις επαφές της με «εργαζομένους και διοικήσεις» γερμανικών αμυντικών εταιρειών, μεταξύ άλλων συστήνοντας τη χρήση ιδιωτικά συμβεβλημένων ομάδων στενής προστασίας, δήλωσε αξιωματούχος της BfV.
«Η Ρωσία προβαίνει σε σκόπιμο σχεδιασμό πράξεων βίας εναντίον ατόμων, οι οποίες πραγματοποιούνται από κρατικούς ή ελεγχόμενους από το κράτος φορείς», προειδοποίησε τη Δευτέρα τους Γερμανούς βουλευτές ο επικεφαλής της BfV, Σινάν Σελέν. «Παρατηρούμε περαιτέρω εξέλιξη αυτών των ενεργειών ως προς τους στόχους, τις μεθόδους και τους εμπλεκόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης δομών του οργανωμένου εγκλήματος».
Αρκετά στελέχη αμυντικών εταιρειών, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσαν στους FT ότι τους τελευταίους έξι μήνες ενίσχυσαν τα μέτρα στενής προστασίας τους, κατόπιν συγκεκριμένων συστάσεων των κρατικών υπηρεσιών ασφαλείας. Άλλοι ανέφεραν ότι λαμβάνουν τέτοια μέτρα μόνο όταν ταξιδεύουν εκτός της χώρας τους.
Η ευθύνη για τέτοιου είδους σχέδια, τα οποία στη ρωσική ορολογία των υπηρεσιών πληροφοριών αποκαλούνται «wet work», δηλαδή επιχειρήσεις δολοφονίας, βαρύνει σε μεγάλο βαθμό τη GRU, τη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών.
Σύμφωνα με πηγές των υπηρεσιών πληροφοριών, η GRU προσαρμόζει τις μεθόδους της. Αξιωματικοί της συνεργάζονται στενότερα με ομάδες οργανωμένου εγκλήματος, αξιοποιούν διασυνοριακά δίκτυα πρακτόρων και κατανέμουν τις αποστολές επιτήρησης, την υλικοτεχνική υποστήριξη, τον σχεδιασμό και την εκτέλεση μεταξύ διαφορετικών ομάδων ή ατόμων, αντί να βασίζονται σε μεμονωμένους, «αναλώσιμους» πράκτορες που στρατολογούνται διαδικτυακά έναντι χρηματικής αμοιβής.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενεργά σχέδια δολοφονίας έχουν ήδη εντοπιστεί και αποτραπεί. Σε άλλες, έχουν παρατηρηθεί ύποπτες δραστηριότητες, μεταξύ των οποίων η συστηματική παρακολούθηση της καθημερινής ρουτίνας ατόμων, τόσο στην κατοικία όσο και στον χώρο εργασίας τους.
Αξιωματούχοι ασφαλείας τόνισαν ότι βασικό στοιχείο της ρωσικής προσέγγισης είναι πως οι απόπειρες δολοφονίας δεν χρειάζεται καν να πραγματοποιηθούν για να επιτύχει η εκστρατεία τον επιδιωκόμενο σκοπό της.
«Ο κύριος στόχος από τη ρωσική σκοπιά παραμένει ψυχολογικός», δήλωσε αξιωματούχος των υπηρεσιών πληροφοριών. «Και μόνο το γεγονός ότι οι άνθρωποι αισθάνονται πως μπορεί να αποτελέσουν στόχο αρκεί για να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. Θέλουν τα άτομα να το ξανασκεφτούν προτού συνεργαστούν επιχειρηματικά με την Ουκρανία».
Σε πολλές περιπτώσεις, όπως επισήμανε ένας αξιωματούχος, οι προσπάθειες των Ρώσων πρακτόρων εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από ερασιτεχνισμό και είναι εύκολο να αντιμετωπιστούν. Αυτό, ωστόσο, δημιουργεί τα δικά του προβλήματα, καθώς οι υπηρεσίες ασφαλείας αναγκάζονται να αντιμετωπίζουν οποιονδήποτε ως δυνητική απειλή.
Τον Αύγουστο, δύο νεαροί Ρώσοι τουρίστες συνελήφθησαν στη Σουηδία, επειδή είχαν στήσει σκηνή κοντά στην κατοικία του Μίκαελ Γιόχανσον, διευθύνοντος συμβούλου της Saab. Αφέθηκαν ελεύθεροι λίγο αργότερα.
Ειδικοί σε θέματα ασφάλειας δήλωσαν ότι δέχονται ολοένα περισσότερα ερωτήματα από αμυντικές εταιρείες, αλλά και από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε τομείς όπως οι κρίσιμες υποδομές και η ενέργεια, σχετικά με τον τρόπο προστασίας των εργαζομένων τους στην Ευρώπη.
Η Κλοντίν Φράι, εταίρος της Control Risks, εταιρείας στρατηγικών πληροφοριών και ασφάλειας με έδρα το Λονδίνο, δήλωσε ότι οι κίνδυνοι δολοφονιών «βρίσκονται πλέον σαφώς πολύ ψηλότερα στην ατζέντα».
«Βλέπουμε αυξημένο ενδιαφέρον για την κατανόηση του πόσο σοβαρά πρέπει να αντιμετωπίζεται η απειλή κατά των ανώτατων στελεχών και για τη λήψη ενεργών μέτρων με στόχο τη διαχείρισή της».
Στελέχη του κλάδου προειδοποίησαν ότι το κόστος της εκτεταμένης προστασίας που απαιτείται, τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τις εγκαταστάσεις, θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική επιβάρυνση για τις εταιρείες, ιδίως για τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Ένα στέλεχος ανέφερε ότι πρόσφατα η εταιρεία του μετέφερε μία από τις μονάδες παραγωγής της στη Δυτική Ευρώπη, προκειμένου να την προστατεύσει από τις ρωσικές απειλές.
Τα στελέχη των μεγαλύτερων αμυντικών εταιρειών της Ευρώπης βρίσκονται σε κατάσταση αυξημένου συναγερμού από τις αρχές του 2024, όταν οι αμερικανικές και γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών αποκάλυψαν ρωσικό σχέδιο δολοφονίας του Άρμιν Πάπεργκερ, διευθύνοντος συμβούλου της γερμανικής Rheinmetall.
Πηγές των υπηρεσιών πληροφοριών εκτιμούσαν ότι Ρώσοι πράκτορες σχεδίαζαν ένα μεμονωμένο πλήγμα υψηλού προφίλ και ότι ο Πάπεργκερ, ο οποίος είχε υποστηρίξει ανοιχτά τον εξοπλισμό της Ουκρανίας για την αντιμετώπιση της Ρωσίας, αποτελούσε έναν μοναδικό στόχο.
Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι πλέον διαθέτει προστασία όλο το εικοσιτετράωρο, την οποία παρέχει συνδυασμός ιδιωτικών φρουρών ασφαλείας και αστυνομικών.