Τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) πρέπει να «κάνουν τη δουλειά τους», ώστε οι ταξιδιώτες να μην εγκλωβιστούν σε πολύωρες ουρές στα αεροδρόμια κατά την περίοδο των Χριστουγέννων, δήλωσε στο POLITICO ο επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ, επικρίνοντας παράλληλα τον τρόπο με τον οποίο το αεροδρόμιο των Βρυξελλών διαχειρίζεται το νέο Σύστημα Εισόδου/Εξόδου.
Σε συνέντευξή του, ο Μπρούνερ υπερασπίστηκε το ψηφιακό σύστημα ελέγχου των ευρωπαϊκών συνόρων, αποδίδοντας τα προβλήματα στις εθνικές αρχές και στα αεροδρόμια.
«Τα κράτη-μέλη είχαν αρκετό χρόνο για να προετοιμαστούν για αυτό το σύστημα. Συμφώνησαν με αυτό. Είναι ζήτημα ασφάλειας. Πρέπει να λειτουργήσει εναπόκειται στα κράτη-μέλη να κάνουν τη δουλειά τους», ανέφερε.
Πολύωρες ουρές στα αεροδρόμια
Οι χώρες της ΕΕ άρχισαν να εφαρμόζουν το EES πριν από έναν χρόνο. Το σύστημα καταγράφει τα δακτυλικά αποτυπώματα και τις εικόνες προσώπου των επισκεπτών από τρίτες χώρες που εισέρχονται στον χώρο Σένγκεν και βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία σε όλα τα εξωτερικά συνοριακά σημεία διέλευσης από τον Απρίλιο.
Ωστόσο, η εφαρμογή του έχει προκαλέσει μεγάλες καθυστερήσεις σε πολλά αεροδρόμια, ιδίως κατά τη θερινή περίοδο, όταν ορισμένες χώρες ανέστειλαν προσωρινά τη λειτουργία του σε ώρες αιχμής. Τα προβλήματα εξακολουθούν να καταγράφονται σε ορισμένα αεροδρόμια, μεταξύ των οποίων και το Ζάβεντεμ των Βρυξελλών, όπου τον περασμένο μήνα οι ταξιδιώτες αναγκάστηκαν να περιμένουν σε ουρές έως και πέντε ώρες.
«Ορισμένα κράτη-μέλη έχουν μείνει λίγο πίσω», παραδέχθηκε ο Μπρούνερ. «Έχουμε κάποιες προκλήσεις, όπως στο Ζάβεντεμ στο Βέλγιο, αλλά και σε άλλα κράτη-μέλη. Πρέπει να κάνουν τη δουλειά τους. Συμφώνησαν με το νέο σύστημα και τώρα εναπόκειται σε αυτά να το εφαρμόσουν».
Ο επίτροπος ανέφερε ότι η Κομισιόν έχει προσφέρει υποστήριξη από τον ευρωπαϊκό οργανισμό συνοριοφυλακής Frontex, καθώς και χρηματοδότηση για την εφαρμογή του συστήματος. Δήλωσε, μάλιστα, «πολύ βέβαιος» ότι τα προβλήματα θα έχουν αντιμετωπιστεί πριν από την επόμενη περίοδο αυξημένης ταξιδιωτικής κίνησης.
Η απάντηση του Βελγίου και οι ευθύνες του αεροδρομίου
Ο υπουργός Εσωτερικών του Βελγίου, Μπερνάρ Κεντέν, αντέδρασε στην κριτική του Μπρούνερ. Εκπρόσωπός του δήλωσε ότι η ευθύνη του υπουργείου είναι να διασφαλίζει την επαρκή στελέχωση με αστυνομικούς των υποδομών που παρέχει η εταιρεία διαχείρισης του αεροδρομίου των Βρυξελλών.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο, η αστυνομία έχει καλύψει πλήρως τις 12 θέσεις ελέγχου στις αφίξεις. Ωστόσο, το αεροδρόμιο μπορεί να εξυπηρετεί μόλις 500 έως 600 επιβάτες εκτός Σένγκεν ανά ώρα, ενώ τις ημέρες αιχμής μπορεί να φτάνουν σχεδόν 3.500 επιβάτες μεταξύ 06:00 και 10:00.
Η υποδομή του αεροδρομίου «δεν μπορεί να ανταποκριθεί» σε αυτή τη ζήτηση, υποστήριξε ο εκπρόσωπος, προσθέτοντας ότι η εταιρεία διαχείρισης πρέπει να προχωρήσει σε «σημαντικές αλλαγές».
Το αεροδρόμιο των Βρυξελλών δεν απάντησε ευθέως στις επικρίσεις του Μπρούνερ ή του Κεντέν. Σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι «όλα τα εμπλεκόμενα μέρη» εργάζονται για την αντιμετώπιση των καθυστερήσεων, μεταξύ άλλων μέσω δοκιμών νέων αυτόματων πυλών ελέγχου και περιπτέρων προεγγραφής, καθώς και με την εκπαίδευση περισσότερων αστυνομικών. Παράλληλα, εξετάζεται η ανάγκη για πρόσθετες υποδομές.
Σχεδόν 230 εκατ. διελεύσεις μέσω του νέου συστήματος
Ο Μπρούνερ υποστήριξε ότι το EES έχει ήδη καταγράψει σχεδόν 230 εκατομμύρια εισόδους και εξόδους σε περίπου 1.500 συνοριακά σημεία. Οι αρχές έχουν αρνηθεί την είσοδο σε περίπου 80.000 άτομα, εκ των οποίων τα 2.000 θεωρήθηκαν απειλή για την ασφάλεια λόγω διασυνδέσεων με δραστηριότητες όπως η τρομοκρατία ή το οργανωμένο έγκλημα.
«Βλέπετε, λοιπόν, ότι στην πραγματικότητα λειτουργεί. Και αποδίδει», δήλωσε ο Αυστριακός επίτροπος.
«Πρόκειται για το πιο σύγχρονο σύστημα διαχείρισης συνόρων στον κόσμο», πρόσθεσε, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ έχει συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι χωρών όπως οι ΗΠΑ και ο Καναδάς.
Η κρίση στη Θέουτα και η ενίσχυση της Frontex
Παράλληλα με τις καθυστερήσεις στα αεροδρόμια, ο επίτροπος Μετανάστευσης βρέθηκε αντιμέτωπος με μια ακόμη σημαντική δοκιμασία το καλοκαίρι, όταν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν από το Μαρόκο στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική.
Η κρίση εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για την Ισπανία και την ΕΕ. Η Μαδρίτη είχε αρχικά ανακοινώσει ότι σχεδόν όλοι όσοι πέρασαν από το Μαρόκο επέστρεψαν μέσα σε λίγες ημέρες. Ωστόσο, χιλιάδες παρέμειναν στη Θέουτα.
Περισσότεροι από 3.000 άνθρωποι βρίσκονταν στην παραλία Τραμπολίν όταν οι αρχές εκκένωσαν καταυλισμό την περασμένη εβδομάδα. Στη συνέχεια, περισσότεροι από 1.200 επέλεξαν να επιστρέψουν οικειοθελώς στο Μαρόκο, αντί να περάσουν από τη διαδικασία εξέτασης των αιτημάτων ασύλου, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές.
Οι εικόνες χιλιάδων ανθρώπων που κολυμπούσαν προς τη Θέουτα και κατέκλυζαν την περιοχή αξιοποιήθηκαν πολιτικά από ακροδεξιούς πολιτικούς, οι οποίοι ζητούσαν αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική. Η κρίση εξελίχθηκε σε σημαντικό ζήτημα της πολιτικής αντιπαράθεσης και άσκησε πίεση στον πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ.
Ο Μπρούνερ χαρακτήρισε τα γεγονότα στη Θέουτα προειδοποίηση για την ανάγκη καλύτερης προετοιμασίας της ΕΕ απέναντι σε αιφνίδιες αφίξεις μεταναστών. Πρόσφατα πρότεινε σχέδιο που προβλέπει συνεργασία με χώρες-εταίρους, ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και δράση κατά των δικτύων διακίνησης ανθρώπων.
Η μετανάστευση θα αποτελέσει βασικό θέμα συζήτησης στην ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής που πραγματοποιείται αυτή την εβδομάδα στις Βρυξέλλες.
Στα σχέδια της Κομισιόν περιλαμβάνεται η ενίσχυση της Frontex, με μεγαλύτερο και ενισχυμένο μόνιμο σώμα συνοριοφυλάκων που θα μπορεί να αναπτύσσεται ταχύτερα, διευρυμένο ρόλο στις επιστροφές πολιτών τρίτων χωρών, στενότερη συνεργασία με χώρες-εταίρους και αυξημένες δυνατότητες επιτήρησης των ευρωπαϊκών συνόρων.
Η Κομισιόν έχει επίσης προτείνει να ανατεθεί στον οργανισμό ρόλος στην παρακολούθηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα νέες μεταναστευτικές ροές.
Ο Μπρούνερ διευκρίνισε ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν θα υποχρεώνουν τις χώρες να φιλοξενούν επιχειρήσεις της Frontex εφόσον δεν το επιθυμούν. Το σχέδιο προβλέπει ευρωπαϊκή υποστήριξη σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης στα σύνορα, αλλά τα κράτη-μέλη παραμένουν υπεύθυνα για τα δικά τους εξωτερικά σύνορα.
Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης για το άσυλο
Η Ελλάδα και άλλες χώρες ζητούν από την ΕΕ να έχει τη δυνατότητα αναστολής των αιτήσεων ασύλου σε περίπτωση μαζικής εισροής. Ο Μπρούνερ δήλωσε ότι προχωρά κανονικά το πλαίσιο έκτακτης αντίδρασης, όπως έχει ζητήσει η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν «συγκεκριμένα βήματα» κατά τη σύνοδο κορυφής αυτής της εβδομάδας. Στόχος, σύμφωνα με τον επίτροπο, είναι η ΕΕ να γίνει «πιο ευέλικτη» και «πιο αποτελεσματική» στην αντίδρασή της σε κρίσεις όπως εκείνη της Θέουτα, όπου, όπως υποστήριξε, «οι μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών οργανώνονται και χρησιμοποιούνται ως όπλο» εναντίον της Ένωσης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Μπρούνερ ξεκινά τη Δευτέρα επίσκεψη στο Μπανγκλαντές και το Πακιστάν, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας για τη διαχείριση της μετανάστευσης.
«Θέλουμε να τους βοηθήσουμε να προστατεύσουν τα σύνορά τους», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η ΕΕ θα μπορούσε να στηρίξει το Μπανγκλαντές, για παράδειγμα, μέσω της Frontex.