Ο αμερικανικός στρατός έχει καταρτίσει νέα σχέδια πληγμάτων, τα οποία περιλαμβάνουν το ενδεχόμενο χρήσης της αποκαλούμενης «μητέρας όλων των βομβών» κατά ενεργειακών υποδομών και πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, εφόσον ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δώσει εντολή για επανέναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, είτε πριν είτε μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, σύμφωνα με πολλούς Αμερικανούς αξιωματούχους που γνωρίζουν το θέμα.
Η χρήση της GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast Bomb, ή MOAB, της μεγαλύτερης μη πυρηνικής βόμβας στο αμερικανικό οπλοστάσιο, για πρώτη φορά στη σύγκρουση με το Ιράν θα συνιστούσε αξιοσημείωτη κλιμάκωση, παρότι υπάρχουν αμφιβολίες για το κατά πόσο θα ήταν αποτελεσματική στην επίτευξη οποιουδήποτε από τους διακηρυγμένους στρατηγικούς στόχους του Τραμπ ή στην ανατροπή των ισορροπιών του πολέμου, ανέφεραν στο CNN πολλές πηγές που γνωρίζουν τις εσωτερικές συζητήσεις του στρατού σχετικά με το ενδεχόμενο ανάπτυξης του όπλου.
Ο Τραμπ δέχεται πιέσεις να τερματίσει τον εξαιρετικά αντιδημοφιλή πόλεμο, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί προετοιμάζονται για πιθανές πολιτικές αντιδράσεις από τους ψηφοφόρους στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές και δεν υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι οι δύο χώρες πλησιάζουν σε μια συμφωνία μέσω διαπραγματεύσεων, έπειτα από περισσότερους από έξι μήνες αμερικανικών βομβαρδισμών.
Ενώ ο αμερικανικός στρατός εξακολουθεί να παρέχει στον Τραμπ επιλογές για πιθανά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων που παραμένουν εκκρεμείς, ορισμένοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να αμφισβητούν κατ’ ιδίαν κατά πόσο ο Λευκός Οίκος διαθέτει στρατηγική που ενσωματώνει αυτά τα σχέδια με τρόπο ικανό να τερματίσει πράγματι τον πόλεμο — κάτι που μόνο ο πρόεδρος έχει την εξουσία να αποφασίσει.
Εδώ και μήνες, ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του συζητούν επιλογές που θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν ένα «οριστικό» τέλος του πολέμου, τουλάχιστον σε επίπεδο επικοινωνιακής διαχείρισης, έχοντας επίγνωση του πόσο αντιδημοφιλής έχει γίνει η σύγκρουση μεταξύ των Αμερικανών.
Ενώ ορισμένα στελέχη της κυβέρνησης έχουν παρουσιάσει τον πόλεμο ως ουσιαστικά κερδισμένο, ο Τραμπ εμφανίζεται πιο συγκρατημένος στις πρόσφατες δηλώσεις του, αποφεύγοντας να ανακηρύξει τη νίκη και υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν ακόμη εκκρεμότητες στη χώρα.
Παράλληλα, ο Τραμπ έχει εκφράσει κατ’ ιδίαν αμφιβολίες για ορισμένους εξωτερικούς συμμάχους που τον έχουν παροτρύνει απλώς να επαναπατρίσει τα αμερικανικά στρατεύματα και να προχωρήσει παρακάτω. Όπως έχει υποστηρίξει, μια τέτοια κίνηση θα έμοιαζε με ήττα.
Τις τελευταίες εβδομάδες, σύμβουλοι του Λευκού Οίκου έχουν πραγματοποιήσει συναντήσεις για να συζητήσουν διάφορες επιλογές σχετικά με το Ιράν. Παρότι ο Τραμπ ανακοίνωσε δημόσια ότι δεν θα αναλάβει νέες δράσεις πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, αρκετοί σύμβουλοί του δήλωσαν κατ’ ιδίαν ότι δεν γνώριζαν αν η δήλωση αυτή ήταν οριστική ή αν θα μπορούσε να αλλάξει πριν από την ημέρα των εκλογών.
Ο Τραμπ έχει δώσει εντολή στον στρατό να καταρτίσει πρόσθετα πακέτα πληγμάτων κατά ιρανικών στόχων, τα οποία περιλαμβάνουν «πολλές ενεργειακές υποδομές» και το ενδεχόμενο χρήσης μιας MOAB, δήλωσε μία από τις πηγές στο CNN.
Η ίδια πηγή ανέφερε ότι η διατύπωση που χρησιμοποιήθηκε ήταν πως η επίθεση θα πραγματοποιηθεί «πριν από την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή ευθύνης της CENTCOM», υποδηλώνοντας ότι η κυβέρνηση θα μπορούσε να εξαπολύσει τα πρόσθετα πλήγματα, να επιχειρήσει να ανακηρύξει τη νίκη και να αποσύρει γρήγορα το σύνολο των δυνάμεων.
Μια δεύτερη πηγή δήλωσε στο CNN ότι τα στρατιωτικά σχέδια για την προσβολή ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της τοποθεσίας Pickaxe Mountain, προβλέπουν επίσης ρητά τη χρήση της MOAB.
Τους τελευταίους μήνες, ο Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα ότι θα πλήξει το Pickaxe, όπου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πιστεύουν ότι η Τεχεράνη έχει αποθηκεύσει εξαρτήματα του πυρηνικού της προγράμματος, ακόμη και μετά την αναστολή των πλήρους κλίμακας πολεμικών επιχειρήσεων νωρίτερα φέτος. Ο Τραμπ εξακολουθεί να τονίζει ότι στόχος του είναι να διασφαλίσει πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα της MOAB
Ένας ακόμη Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε ότι, κατά τον σχεδιασμό των επιχειρήσεων, ο στρατός καταρτίζει ένα σύνολο επιλογών για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, οι οποίες εκτείνονται από τις πλέον εκτεταμένες έως τις πιο περιορισμένες. Οι στόχοι υψηλότερης προτεραιότητας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται βαθιά κάτω από την επιφάνεια, απαιτούν μεγαλύτερες βόμβες, και η MOAB είναι η μεγαλύτερη, πρόσθεσε ο αξιωματούχος.
Ωστόσο, υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο η MOAB θα ήταν αποτελεσματικό πυρομαχικό κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν και άλλων στόχων που βρίσκονται βαθιά υπόγεια. Παρότι η βόμβα, η οποία καθοδηγείται μέσω GPS, είναι ικανή να καταστρέψει μια έκταση ισοδύναμη με εννέα οικοδομικά τετράγωνα πόλης, πιθανότατα δεν διαθέτει την ικανότητα να διεισδύσει αρκετά βαθιά στο έδαφος ώστε να καταστρέψει τις ύποπτες πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Pickaxe, το οποίο εκτιμάται ότι προστατεύεται από στρώματα γρανίτη, καθώς και άλλες εναπομείνασες ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, ανέφεραν πηγές.
«Η MOAB είναι ένα όπλο μαζικής κλίμακας που προορίζεται κυρίως για επιχειρήσεις ψυχολογικού και επικοινωνιακού αντίκτυπου. Είναι εξαιρετική για την εκκαθάριση τεράστιων εκτάσεων, αλλά όχι για πολλά άλλα», δήλωσε στο CNN τρίτη πηγή που γνωρίζει τις συζητήσεις για τον στρατιωτικό σχεδιασμό σχετικά με το Ιράν. «Σε καμία περίπτωση δεν έχει σχεδιαστεί ως κεφαλή βαθιάς διείσδυσης».
Εάν χρησιμοποιηθεί, η MOAB θα είχε καταστροφικές συνέπειες στην περιοχή που θα έπληττε, αλλά πιθανότατα μόνο στην επιφάνεια, σημείωσαν οι πηγές. Επιπλέον, η τεράστια ακτίνα έκρηξης της βόμβας θα προκαλούσε σχεδόν βέβαια ανησυχίες για το ενδεχόμενο απωλειών μεταξύ των αμάχων, ιδίως εάν χρησιμοποιηθεί κατά ιρανικών υποδομών που βρίσκονται κοντά σε κατοικημένες περιοχές και σε μικρή απόσταση από μη στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Παρά ταύτα, ο Τραμπ θα μπορούσε να επιλέξει τη χρήση της MOAB ως ψυχολογικού όπλου, σε μια περίοδο κατά την οποία το ιρανικό καθεστώς φαίνεται να έχει οχυρωθεί στις θέσεις του και να μην είναι διατεθειμένο να υποχωρήσει στις διπλωματικές απαιτήσεις του.
Αν και Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η ανάπτυξη του όπλου είναι απίθανο να εξαναγκάσει το Ιράν σε συνθηκολόγηση ή να επιφέρει στρατηγική στρατιωτική νίκη, θα μπορούσε να προσφέρει στον Τραμπ μία ακόμη επιλογή, χωρίς να χρειαστεί να επανεκκινήσει πλήρους κλίμακας πολεμικές επιχειρήσεις, για να μεταβάλει το υφιστάμενο status quo της σύγκρουσης.
Πολλοί εντός της κυβέρνησης, όπως και εξωτερικοί αναλυτές, συμφωνούν ότι ο μόνος τρόπος για να ηττηθεί αποφασιστικά το Ιράν θα ήταν μέσω μιας μεγάλης επιχείρησης με τη συμμετοχή χερσαίων δυνάμεων, μια επιχείρηση που θα μπορούσε να κοστίσει χιλιάδες αμερικανικές ζωές. Το Πεντάγωνο εξετάζει όλα τα σενάρια και, ως εκ τούτου, τέτοια σχέδια υπάρχουν, αλλά μέχρι στιγμής κανείς στην κυβέρνηση δεν τάσσεται υπέρ μιας τόσο δραστικής ενέργειας.
Ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα να αναπτύξει αμερικανικές χερσαίες δυνάμεις στο Ιράν. Ωστόσο, η επιθυμία του να τερματίσει τη σύγκρουση το συντομότερο δυνατόν δημιουργεί ένα πολιτικό δίλημμα για έναν πρόεδρο που έχει πλήρη επίγνωση του πόσο αντιδημοφιλής έχει γίνει ο πόλεμος, αλλά δεν έχει καταφέρει να εξασφαλίσει μια διπλωματική συμφωνία που θα οδηγούσε στον τερματισμό του.
Η MOAB αναπτύχθηκε για «ψυχολογικές επιχειρήσεις»
Η MOAB αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ και είναι βόμβα τύπου air blast, η οποία εκρήγνυται πριν προσκρούσει στο έδαφος, προκαλώντας μια τεράστια έκρηξη.
Κατά τα τελικά στάδια των δοκιμών το 2003, στρατιωτικοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει στο CNN ότι η MOAB είχε σχεδιαστεί κυρίως ως όπλο για τη διεξαγωγή «ψυχολογικών επιχειρήσεων».
Τότε, στρατιωτικοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ήλπιζαν πως μια τόσο ισχυρή έκρηξη θα προκαλούσε πανικό στις ιρακινές δυνάμεις και θα τις πίεζε να παραδοθούν ή ακόμη και να αποφύγουν εξαρχής τη μάχη.
Σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό της, η MOAB προοριζόταν για χρήση εναντίον μεγάλων συγκεντρώσεων στρατευμάτων και εξοπλισμού ή οχυρωμένων υπέργειων καταφυγίων. Το σύνολο των πιθανών στόχων διευρύνθηκε αργότερα, ώστε να περιλαμβάνει και στόχους θαμμένους κάτω από πιο μαλακά εδάφη, όπως σπηλιές ή σήραγγες.
Ο Τραμπ ήταν ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ που χρησιμοποίησε τη MOAB, κατά την πρώτη του θητεία, όταν το 2017 έδωσε εντολή στον στρατό να χρησιμοποιήσει την ισχυρότερη μη πυρηνική βόμβα του κατά θέσεων του ISIS στο Αφγανιστάν.
Το πλήγμα είχε ως στόχο ένα δίκτυο οχυρωμένων υπόγειων σηράγγων που χρησιμοποιούσε το ISIS για να εξαπολύει επιθέσεις κατά κυβερνητικών δυνάμεων. Σύμφωνα με Αφγανούς αξιωματούχους, σκοτώθηκαν 36 μαχητές του ISIS. Η έκρηξη κατέστρεψε τρεις υπόγειες σήραγγες, καθώς και όπλα και πυρομαχικά, χωρίς να υπάρξουν απώλειες μεταξύ των αμάχων, όπως είχαν αναφέρει τότε Αφγανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι.
Εκείνη την περίοδο, ο βομβαρδισμός σηματοδότησε μια εντυπωσιακή μεταστροφή στη στάση του Τραμπ, ο οποίος κατά την πρώτη προεκλογική του εκστρατεία είχε υποστηρίξει μια εξωτερική πολιτική απομόνωσης με σύνθημα «Πρώτα η Αμερική».
Μετά το πλήγμα του 2017, Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι δέχθηκαν πιέσεις να εξηγήσουν εάν ήταν πράγματι απαραίτητη η χρήση της βόμβας των 21.600 λιβρών για τον συγκεκριμένο στόχο. Αν το όπλο χρησιμοποιηθεί κατά του Ιράν, είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν παρόμοια ερωτήματα.