Ρωσικά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα χρησιμοποιούν μια ασυνήθιστη και πιθανώς συντονισμένη μέθοδο παραποίησης των συστημάτων εντοπισμού τους, ώστε να αποκρύπτουν τις διαδρομές τους, καθώς η Μόσχα αναλαμβάνει μεγαλύτερο έλεγχο του «σκιώδους στόλου» της για να τον προστατεύσει από επιθέσεις.
Τουλάχιστον 12 δεξαμενόπλοια που υπόκεινται σε κυρώσεις φαίνεται να έχουν χρησιμοποιήσει πανομοιότυπες συσκευές, μεταδίδοντας ψευδείς, σταθερές θέσεις, ενώ τα πλοία βρίσκονταν εκατοντάδες μίλια μακριά. Αυτό διαπίστωσε ο Όλι Μπάλινγκερ, ειδικός στην παρακολούθηση του σκιώδους στόλου στο University College London, ο οποίος εκτιμά ότι πρόκειται για συντονισμένη πρακτική παραπλάνησης.
Σύμφωνα με όσα μεταδίδουν οι Financial Times, έξι από τα δεξαμενόπλοια που παρακολούθησε ο Μπάλινγκερ εξέπεμπαν ταυτόχρονα δύο θέσεις μέσω του Αυτόματου Συστήματος Αναγνώρισης (AIS), δημιουργώντας την ασυνήθιστη εικόνα ότι βρίσκονταν σε δύο διαφορετικά σημεία την ίδια στιγμή. Το AIS είναι το σύστημα μέσω του οποίου τα πλοία μεταδίδουν τη θέση τους.
Τα ρωσικά πλοία του σκιώδους στόλου αλλοιώνουν εδώ και χρόνια τα δεδομένα AIS, πρακτική γνωστή ως spoofing, προκειμένου να παρακάμπτουν τις δυτικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν για να περιορίσουν τα έσοδα της Μόσχας από το πετρέλαιο μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία.
Πλέον, τα πλοία προσαρμόζουν τις μεθόδους τους για να αποφεύγουν και τις ουκρανικές επιθέσεις με drones, καθώς η Μόσχα και το Κίεβο ανταλλάσσουν πλήγματα στη Μαύρη Θάλασσα.
«Αυτή είναι σίγουρα μια νέα συμπεριφορά για δεξαμενόπλοια του σκιώδους στόλου που υπόκεινται σε κυρώσεις και δραστηριοποιούνται στην περιοχή», δήλωσε η Μπρίτζετ Ντιάκουν, διευθύντρια ερευνών στη Lloyd’s List Intelligence.
Όπως εκτίμησε, η πρακτική εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της Ρωσίας να προστατεύσει αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει τις προσπάθειες παρεμπόδισης και διακοπής της δραστηριότητας πλοίων υπό κυρώσεις και η Ουκρανία γίνεται πιο επιθετική στις επιχειρήσεις κατά των ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου.
Στα τέλη Σεπτεμβρίου, το Κίεβο ανακοίνωσε ότι είχε πλήξει περισσότερα από 300 ρωσικά πλοία μέσα σε διάστημα 11 εβδομάδων.
Η διπλή θέση και το πέρασμα του Βοσπόρου
Ο σκιώδης στόλος περιλαμβάνει δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν φορτία από τη Ρωσία και το Ιράν, καθώς και από τη Βενεζουέλα στο παρελθόν, τα οποία υπόκεινται σε κυρώσεις. Τα πλοία αλλάζουν συχνά ονομασία και σημαία, ενώ η ιδιοκτησία τους είναι συνήθως αδιαφανής. Πρόκειται, κατά κανόνα, για παλαιότερα πλοία που βρίσκονται εκτός των δυτικών ασφαλιστικών σχημάτων.
Η πρακτική της ταυτόχρονης μετάδοσης δύο θέσεων εντοπίστηκε κυρίως όταν τα δεξαμενόπλοια έβγαιναν από τη Μαύρη Θάλασσα μέσω του Βοσπόρου. Οι τουρκικές αρχές απαιτούν από τα πλοία να μεταδίδουν τη θέση τους κατά τη διέλευση από το στενό θαλάσσιο πέρασμα, όπου κινούνται με τη συνδρομή ρυμουλκών.
Τα πλοία ενεργοποιούσαν προσωρινά το πραγματικό, δορυφορικά παρακολουθούμενο σήμα AIS κατά τη διέλευση του Βοσπόρου, ενώ ταυτόχρονα εξακολουθούσαν να εκπέμπουν μια δεύτερη, παγωμένη θέση κοντά στην είσοδο του στενού. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρούσαν να αποκρύψουν την πραγματική τους πορεία και να μειώσουν τον κίνδυνο επίθεσης, ενώ συνέχιζαν το ταξίδι τους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ρωσικής σημαίας δεξαμενόπλοιο Pirop. Στις 27 Αυγούστου, το πλοίο μετέδιδε θέση κοντά στον Βόσπορο, ενώ ταυτόχρονα εμφάνιζε ότι βρισκόταν περίπου 800 χιλιόμετρα μακριά, στις τουρκικές ακτές.
Η She Ray Ships Co, η οποία εμφανίζεται στη ναυτιλιακή βάση δεδομένων Equasis ως διαχειρίστρια του Pirop, δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό