Έπειτα από χρόνια υποχώρησης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης καταγράφουν πλέον αύξηση της ζήτησης, μια τάση που αναμένεται να ενισχυθεί καθώς η ήπειρος απομακρύνεται από τα ορυκτά καύσιμα. Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται, ωστόσο, να δοκιμάσει περαιτέρω τις αντοχές των ηλεκτρικών δικτύων.
Σύμφωνα με το Bloomberg, τα προηγούμενα χρόνια, η κατανάλωση επηρεάστηκε από την εξασθένηση της βιομηχανικής δραστηριότητας, τις υψηλότερες τιμές που περιόρισαν τη ζήτηση, αλλά και την αποδοτικότερη χρήση της ενέργειας για τη μείωση των εκπομπών.
Πλέον, όμως, τόσο οι καταναλωτές όσο και οι επιχειρήσεις στρέφονται όλο και περισσότερο στο ηλεκτρικό δίκτυο για τη φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων, τη λειτουργία κλιματιστικών και την τροφοδοσία κέντρων δεδομένων, σηματοδοτώντας μια νέα περίοδο αύξησης της ζήτησης.
Η ζήτηση ρεύματος στην Ευρώπη αρχίζει να ανακάμπτει
Τα στοιχεία της BloombergNEF (BNEF) αποτυπώνουν αυτή τη μεταβολή. Αφού προσαρμόστηκαν ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι καιρικές συνθήκες, οι οποίες προκαλούν μεγάλες διακυμάνσεις στην κατανάλωση, καταγράφεται αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας τους περισσότερους μήνες του τελευταίου έτους σε μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία.
Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η δεξαμενή σκέψης Ember, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον τελευταίο χρόνο.
Η άνοδος παραμένει πολύ μικρότερη από την εκρηκτική αύξηση της κατανάλωσης στις ΗΠΑ, η οποία συνδέεται με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η ενίσχυση της ζήτησης στην Ευρώπη υποδηλώνει μια διαρθρωτική αλλαγή, η οποία αναμένεται να ενταθεί όσο η κατανάλωση ενέργειας μετατοπίζεται από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο προς τον ηλεκτρισμό.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να ενθαρρύνει επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά δημιουργεί και πρόσθετες πιέσεις στα δίκτυα. Οι προκλήσεις γίνονται εντονότερες όταν η παραγωγή από τον άνεμο και τον ήλιο δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση ή όταν οι υφιστάμενες υποδομές δεν μπορούν να μεταφέρουν την ενέργεια εκεί όπου χρειάζεται.
«Ένα αυξανόμενο μερίδιο της ενεργειακής κατανάλωσης καλύπτεται μέσω ηλεκτρισμού και, ακόμη κι αν η συνολική ενεργειακή ζήτηση μειώνεται, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται», δήλωσε ο Per Lekander, διευθύνων σύμβουλος του επενδυτικού κεφαλαίου Clean Energy Transition LLP, με έδρα το Λονδίνο.
«Είναι μια εξέλιξη που δεν μπορεί να ανακοπεί και θα συνεχιστεί για δεκαετίες», πρόσθεσε.
13 συνεχόμενοι μήνες αύξησης στην ΕΕ
Σύμφωνα με τα στοιχεία της BNEF, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση υποχώρησε κατά περίπου 9% στη διάρκεια των 15 ετών έως το 2023. Η τάση αυτή φαίνεται πλέον να αντιστρέφεται.
Ο Σεπτέμβριος αποτέλεσε τον 13ο συνεχόμενο μήνα κατά τον οποίο η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ ήταν υψηλότερη σε ετήσια βάση, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη περίοδο συνεχόμενης αύξησης από τουλάχιστον το 2018, σύμφωνα με την Ember.
Τα κέντρα δεδομένων, η καθαρή ενέργεια, τα ηλεκτρικά δίκτυα και η ενεργειακή ασφάλεια βρίσκονται, μεταξύ άλλων, στο επίκεντρο της συνόδου BNEF Summit, που πραγματοποιείται στο Λονδίνο τη Δευτέρα και την Τρίτη, συγκεντρώνοντας εκατοντάδες στελέχη από τους κλάδους της ενέργειας και της τεχνολογίας.
Τα data centers αλλάζουν τον ενεργειακό χάρτη
Πέρα από την αυξημένη χρήση κλιματιστικών και την εξάπλωση των ηλεκτρικών οχημάτων, τα data centers αναμένεται να αποτελέσουν έναν ολοένα σημαντικότερο παράγοντα αύξησης της κατανάλωσης τα επόμενα χρόνια, καθώς επιταχύνεται η ανάπτυξή τους.
Σύμφωνα με την BNEF, αγορές με φθηνή ηλεκτρική ενέργεια χαμηλών εκπομπών, όπως η Φινλανδία και η Ισπανία, αναμένεται να καταγράψουν ισχυρή αύξηση της ζήτησης από κέντρα δεδομένων.
«Υπάρχουν νέες πηγές ζήτησης που αρχίζουν να εμφανίζονται», δήλωσε ο αναλυτής της BNEF Arhnue Tan. «Η αύξηση της ζήτησης δεν είναι ιδιαίτερα έντονη ή άμεσα ορατή, αλλά η συνολική μας εκτίμηση είναι ότι η ζήτηση θα αυξηθεί».
Η συνολική ισχύς των ευρωπαϊκών κέντρων δεδομένων αναμένεται να διπλασιαστεί και να ξεπεράσει τα 30 γιγαβάτ έως το 2032, ενώ εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου τα 39 γιγαβάτ έως το 2035, σύμφωνα με την BNEF.
Η ανάλυση της εταιρείας για την κατανάλωση έως τον Αύγουστο λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις των καιρικών συνθηκών, καθώς τα ακραία φαινόμενα μπορούν να προκαλέσουν μεγάλες μεταβολές στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Ένα θερμό καλοκαίρι, όπως αυτό που καταγράφηκε φέτος στην Ευρώπη, αυξάνει την κατανάλωση σε περιοχές όπου η χρήση κλιματιστικών είναι διαδεδομένη.
Οι ακριβότεροι υδρογονάνθρακες και οι πιέσεις στα δίκτυα
Παρά την πρόσφατη άνοδο, η συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη παραμένει αισθητά χαμηλότερη από τα ιστορικά της επίπεδα, καθώς η βιομηχανική δραστηριότητα έχει εξασθενήσει σε μεγάλες οικονομίες, όπως η Γερμανία.
Την ίδια στιγμή, οι υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου τον φετινό χειμώνα ενδέχεται να περιορίσουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής.
Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου έχουν φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, καθώς οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο παραμένουν διαταραγμένες λόγω του πολέμου με το Ιράν. Η περιοχή αντιπροσώπευε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς φυσικού αερίου το προηγούμενο έτος.
Παράλληλα, τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης ενόψει του χειμώνα βρίσκονται σε εποχικά χαμηλά επίπεδα, αυξάνοντας την έκθεση της αγοράς σε νέες ανατιμήσεις όταν ενισχυθεί η ζήτηση για θέρμανση.
Εάν η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας συνεχίσει να αυξάνεται, θα μπορούσε να ενισχύσει τις επενδύσεις σε νέα αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, τα οποία θα είναι απαραίτητα για την κάλυψη της ζήτησης.
Ωστόσο, η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως και επέκταση των ηλεκτρικών δικτύων της. Οι υφιστάμενες υποδομές δυσκολεύονται ήδη να συμβαδίσουν με τον ρυθμό ανάπτυξης της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, ενώ η αύξηση της κατανάλωσης αναμένεται να επιβαρύνει περαιτέρω το σύστημα.
Ο ρόλος της ηλεκτροκίνησης και της ενεργειακής ασφάλειας
Η χρήση κλιματιστικών, η βιομηχανική ανάπτυξη και η εξάπλωση των ηλεκτρικών οχημάτων ενισχύουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη, αν και με διαφορετική ένταση ανά χώρα, ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξης κάθε οικονομίας.
Όπως δήλωσε ο Kingsmill Bond, στρατηγικός αναλυτής ενέργειας στην Ember, οι παράγοντες αυτοί διαμορφώνουν τις εξελίξεις με διαφορετικό τρόπο στις ευρωπαϊκές αγορές.
Παράλληλα, ο πόλεμος με το Ιράν ωθεί χώρες και επιχειρήσεις να επανεξετάσουν κατά πόσο είναι βιώσιμη η εξάρτησή τους από τις εισαγωγές ενέργειας, ενισχύοντας την τάση προς τον εξηλεκτρισμό.
«Το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου δεν διαθέτει μεγάλες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι άνθρωποι ανησυχούν όλο και περισσότερο για την αστάθεια», σημείωσε ο Bond.