Στην τουρκική Εθνοσυνέλευση κατατέθηκε σήμερα η πρόταση νόμου για την επικύρωση της συμφωνίας αμυντικής συμμαχίας μεταξύ της Τουρκίας, του Πακιστάν και της Σαουδικής Αραβίας, η οποία είναι γνωστή ως «Συμμαχία της Μέκκας».
Στόχος της συμφωνίας είναι η ενίσχυση της ασφάλειας των τριών χωρών μέσω κοινής αποτροπής και αμυντικής συνεργασίας. Η κατάθεση της πρότασης νόμου αποτελεί το πρώτο βήμα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας επικύρωσης.
Σύμφωνα με το τουρκικό συνταγματικό πλαίσιο, θα ακολουθήσει η εξέτασή της από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή και η ψήφισή της από την Ολομέλεια, ενώ στη συνέχεια απαιτείται η προεδρική έγκριση και η ολοκλήρωση των διεθνών διατυπώσεων που προβλέπει η συμφωνία.
Η ημερομηνία έναρξης ισχύος της θα εξαρτηθεί από τις ειδικές διατάξεις της.
Οι στρατιωτικές δεσμεύσεις και ο ρόλος της Βουλής
Η κοινοβουλευτική διαδικασία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συμφωνία αφορά την κοινή άμυνα και ενδέχεται να δημιουργήσει σημαντικές στρατιωτικές δεσμεύσεις για την Τουρκία. Ήδη βουλευτές της αντιπολίτευσης έχουν ζητήσει να ενημερωθεί η Εθνοσυνέλευση για τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει η χώρα.
Η επικύρωση της συμφωνίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως αποστολή τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στο εξωτερικό. Μια τέτοια αποστολή απαιτεί ξεχωριστή κοινοβουλευτική εξουσιοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 92 του τουρκικού Συντάγματος, ανάλογα με το είδος και τη νομική βάση της.
Τι προβλέπει η «Συμμαχία της Μέκκας» - Αναλυτικά τα 16 άρθρα
Το πλήρες κείμενο της συμφωνίας αμοιβαίας αμυντικής συνεργασίας μεταξύ της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν, γνωστής ως «Συμμαχία της Μέκκας», δημοσιοποιήθηκε από τοπικά μέσα ενημέρωσης και το βρετανικό Middle East Eye, πριν από την ψηφοφορία για τη συμφωνία στην τουρκική Εθνοσυνέλευση.
Σύμφωνα με το κείμενο της συμφωνίας, η πρωτοβουλία δεν στρέφεται εναντίον τρίτης χώρας και δεν υποκαθιστά τις υποχρεώσεις της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ.
Τα 16 άρθρα καθορίζουν τις υποχρεώσεις των τριών χωρών για την αμοιβαία άμυνα, την ανάπτυξη κοινών στρατιωτικών δυνατοτήτων, τη συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, την ανταλλαγή πληροφοριών, τη δημιουργία κοινού στρατηγικού οργάνου και τους όρους έναρξης ισχύος και αποχώρησης από τη συμφωνία.
Άρθρο 1: Προστασία της κυριαρχίας και των συνόρων
Τα συμβαλλόμενα μέρη δεσμεύονται να συνεργάζονται για τη διασφάλιση και την προστασία της ανεξαρτησίας, της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των άλλων μελών, καθώς και για το απαραβίαστο των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων τους.
Σε περίπτωση που απειληθούν ή τεθούν σε κίνδυνο η εδαφική ακεραιότητα, η κυριαρχία ή τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες, τα υπόλοιπα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να χρησιμοποιήσουν όλα τα αναγκαία μέσα για την εξάλειψη των συγκεκριμένων απειλών ή κινδύνων.
Άρθρο 2: Επίθεση κατά ενός μέλους θεωρείται επίθεση κατά όλων
Το δεύτερο άρθρο αποτελεί τον πυρήνα της συμφωνίας, καθώς θεσπίζει τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας.
Ειδικότερα, προβλέπει ότι εξωτερική ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε συμβαλλόμενου μέρους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων των μελών.
Εάν ένα από τα μέρη δεχθεί ένοπλη επίθεση ή στρατιωτική επιθετικότητα από άλλη χώρα ή ομάδα χωρών, τα υπόλοιπα δεσμεύονται να το συνδράμουν άμεσα, αξιοποιώντας πλήρως τα μέσα αμοιβαίας βοήθειας που διαθέτουν.
Για την ενεργοποίηση της συνδρομής, τα μέρη θα καθορίζουν την έκταση και τη φύση της βοήθειας που απαιτείται, έπειτα από αντικειμενική αξιολόγηση των αναγκών της χώρας που δέχεται την επίθεση.
Η συνεργασία θα πραγματοποιείται εντός των ορίων των διαθέσιμων πόρων και δυνατοτήτων κάθε χώρας, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών μέσων και ικανοτήτων. Η διάταξη συνδέεται ρητά με το δικαίωμα αυτοάμυνας που αναγνωρίζεται στο άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Άρθρο 3: Συνεργασία στην άμυνα και την ασφάλεια
Τα τρία κράτη δεσμεύονται να συνεργάζονται στενά στους τομείς της άμυνας, της αμυντικής βιομηχανίας και της ασφάλειας.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης την ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ των ενόπλων δυνάμεών τους και την πραγματοποίηση κοινά συμφωνημένων δραστηριοτήτων, με στόχο την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας.
Άρθρο 4: Τακτικές διαβουλεύσεις για τη διεθνή ασφάλεια
Τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν να πραγματοποιούν τακτικές διαβουλεύσεις για ζητήματα διεθνούς ασφάλειας.
Παράλληλα, δεσμεύονται να παρέχουν διαρκή και αποτελεσματική συνδρομή το ένα στο άλλο και να συνεργάζονται για την ανάπτυξη εθνικών και κοινών μέτρων, με βάση κοινές αξιολογήσεις.
Στόχος είναι η προστασία των ζωτικών συμφερόντων και της εθνικής ασφάλειας των τριών χωρών, καθώς και η εξάλειψη απειλών και κινδύνων που ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλειά τους.
Άρθρο 5: Καταπολέμηση της τρομοκρατίας
Η συμφωνία προβλέπει την ενίσχυση της υφιστάμενης συνεργασίας και των κοινών προσπαθειών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις της.
Η συνεργασία θα αφορά τρομοκρατικές ενέργειες που επηρεάζουν αρνητικά τη σταθερότητα και την ασφάλεια σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.
Άρθρο 6: Κοινή στρατιωτική εκπαίδευση και ανταλλαγές προσωπικού
Τα μέρη δεσμεύονται να ενθαρρύνουν, τόσο σε περίοδο ειρήνης όσο και σε περίοδο πολέμου, τις αμοιβαίες ανταλλαγές προσωπικού μεταξύ των αμυντικών τους θεσμών.
Προβλέπονται επίσης κοινά προγράμματα εκπαίδευσης, στρατιωτικές ασκήσεις και αναπτύξεις δυνάμεων, καθώς και άλλες δραστηριότητες που θα ενισχύουν τη διαλειτουργικότητα των ενόπλων δυνάμεων.
Στόχος είναι οι στρατιωτικές δυνάμεις των τριών χωρών να μπορούν να συνεργάζονται αποτελεσματικότερα και να ενισχύσουν τις επιχειρησιακές και αμυντικές τους δυνατότητες.
Άρθρο 7: Κοινή ανάπτυξη και παραγωγή αμυντικών συστημάτων
Το έβδομο άρθρο αφορά την τεχνολογική συνεργασία και την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας των τριών κρατών.
Με βάση την αμοιβαία συμφωνία, τα μέρη δεσμεύονται να υποστηρίζουν την ανταλλαγή τεχνολογίας μεταξύ αμυντικών βιομηχανιών, την κοινή ανάπτυξη τεχνολογιών, τη συμπαραγωγή και τη συνεργασία μεταξύ των σχετικών οργανισμών.
Οι προβλεπόμενοι τομείς συνεργασίας περιλαμβάνουν:
- Κοινή παραγωγή στον τομέα της άμυνας.
- Υλοποίηση καινοτόμων αμυντικών προγραμμάτων μέσω κοινών έργων έρευνας και ανάπτυξης, ιδιαίτερα σε τεχνολογίες που απαιτούν εξειδικευμένη τεχνογνωσία.
- Εκπαίδευση προσωπικού και υποστήριξη της στρατιωτικής βιομηχανίας στο έδαφος των συμβαλλόμενων χωρών, με τη συνδρομή ειδικών από οποιοδήποτε μέλος.
- Ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εμπειριών από την αμυντική βιομηχανία, την έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα της άμυνας και την καινοτομία.
- Πρόσθετους τομείς συνεργασίας, εφόσον συμφωνηθούν από κοινού.
Άρθρο 8: Κοινή στρατηγική επιτροπή και γραμματεία στη Σαουδική Αραβία
Το άρθρο 8 προβλέπει τη δημιουργία μιας Στρατηγικής Πολιτικής και Αμυντικής Επιτροπής, η οποία θα αποτελείται από τους υπουργούς Εξωτερικών, τους υπουργούς Άμυνας και τους αρχηγούς των Γενικών Επιτελείων των τριών χωρών.
Η επιτροπή θα έχει την ευθύνη να καθορίζει τη στρατηγική κατεύθυνση της κοινής άμυνας, να αναπτύσσει τη συνεργασία των μελών στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας και να αντιμετωπίζει εμπόδια που ενδέχεται να προκύψουν κατά την εφαρμογή της συμφωνίας.
Η επιτροπή θα συνεδριάζει δύο φορές τον χρόνο, με τη διοργάνωση των συναντήσεων να εναλλάσσεται μεταξύ των τριών χωρών. Οι ηγέτες των κρατών μπορούν να συναντώνται μία φορά ετησίως, εφόσον το κρίνουν αναγκαίο.
Η συμφωνία προβλέπει ακόμη επτά συγκεκριμένες ρυθμίσεις για τη λειτουργία του μηχανισμού:
Υποεπιτροπές: Η Στρατηγική Πολιτική και Αμυντική Επιτροπή θα μπορεί να συστήνει υποεπιτροπές, εφόσον κρίνει ότι αυτό είναι απαραίτητο.
Συμπληρωματικές συμφωνίες: Όπου απαιτείται, τα μέρη θα διαπραγματεύονται συμφωνίες ή πρωτόκολλα για την εφαρμογή των προβλεπόμενων τομέων συνεργασίας.
Διεύρυνση της συμμαχίας: Η επιτροπή θα μπορεί, με συναίνεση των τριών βασικών μελών, να καθορίζει και να εγκρίνει τους κανόνες και τις διαδικασίες για την ένταξη πρόσθετων μελών.
Έδρα γραμματείας: Θα δημιουργηθεί γραμματεία στη Σαουδική Αραβία, η οποία θα εξυπηρετεί τη Στρατηγική Πολιτική και Αμυντική Επιτροπή. Η γραμματεία θα συνάψει συμφωνία έδρας με το βασίλειο.
Οργανωτική δομή: Οι διαδικασίες λειτουργίας, η οργανωτική δομή και οι όροι συγκρότησης της γραμματείας θα καθοριστούν στη συνέχεια με συναίνεση των τριών βασικών μελών. Η γραμματεία συνάπτει συμφωνία έδρας με το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας. Οι διαδικασίες και οι αρχές που διέπουν τη λειτουργία, την οργανωτική δομή και την ίδρυση της Γραμματείας θα καθοριστούν στη συνέχεια με συναίνεση των μελών.
Γενικός γραμματέας: Επικεφαλής της γραμματείας θα ορίζεται γενικός γραμματέας με τριετή θητεία, η οποία θα εναλλάσσεται μεταξύ των βασικών μελών. Ο πρώτος γενικός γραμματέας θα είναι πολίτης του Πακιστάν.
Υφιστάμενες επιτροπές: Οι διατάξεις του άρθρου δεν επηρεάζουν τη λειτουργία των ήδη υφιστάμενων επιτροπών στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ των τριών χωρών.
Άρθρο 9: Ανταλλαγή πληροφοριών
Τα συμβαλλόμενα μέρη δεσμεύονται να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στον τομέα των πληροφοριών και να εξασφαλίσουν τον απαραίτητο συντονισμό.
Για τον σκοπό αυτό, θα ανταλλάσσουν πληροφορίες μέσω ασφαλών διαύλων που θα έχουν συμφωνηθεί από κοινού, τηρώντας τους κανόνες ασφάλειας πληροφοριών, προστασίας δεδομένων και εμπιστευτικότητας.
Άρθρο 10: Αμοιβαία υλικοτεχνική υποστήριξη
Η συμφωνία προβλέπει ότι τα μέρη θα παρέχουν το ένα στο άλλο υλικοτεχνική υποστήριξη σε περιόδους ειρήνης, πολέμου και άλλων έκτακτων καταστάσεων.
Η παροχή βοήθειας εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα και τη συμβατότητα των υπηρεσιών υλικοτεχνικής υποστήριξης και μπορεί να περιλαμβάνει όπλα, πυρομαχικά, καύσιμα, ανταλλακτικά και άλλο εξοπλισμό.
Άρθρο 11: Νομική βάση εφαρμογής
Τα τρία κράτη συμφωνούν να αποδέχονται τη συμφωνία ως τη νομική βάση για την εφαρμογή των διατάξεών της, με την επιφύλαξη του διεθνούς δικαίου και των σχετικών εθνικών νομοθεσιών τους.
Όπου κρίνεται αναγκαίο, θα προτείνουν τη λήψη πρόσθετων νομικών μέτρων για την εφαρμογή της.
Άρθρο 12: Διατήρηση προηγούμενων διεθνών υποχρεώσεων
Η συμφωνία δεν θίγει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των τριών χωρών που απορρέουν από διεθνείς συμφωνίες τις οποίες έχουν ήδη συνάψει.
Με άλλα λόγια, οι νέες δεσμεύσεις δεν ακυρώνουν ούτε αντικαθιστούν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από προγενέστερες διεθνείς συμφωνίες των μελών.
Άρθρο 13: Προστασία διαβαθμισμένων πληροφοριών
Το άρθρο 13 καθορίζει τους κανόνες χειρισμού απόρρητων πληροφοριών και εγγράφων που αποκτώνται στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Οι προβλέψεις περιλαμβάνουν τρεις βασικές υποχρεώσεις:
Εμπιστευτικότητα: Τα μέρη οφείλουν να προστατεύουν τις διαβαθμισμένες πληροφορίες και τα απόρρητα έγγραφα που λαμβάνουν στο πλαίσιο της συμφωνίας, τηρώντας παράλληλα την εθνική νομοθεσία τους.
Απαγόρευση κοινοποίησης εκτός συμμαχίας: Οι διαβαθμισμένες πληροφορίες και τα απόρρητα έγγραφα δεν θα κοινοποιούνται σε κράτος, εταιρεία ή πρόσωπο εκτός των συμβαλλόμενων μερών.
Περιορισμένη πρόσβαση: Πρόσβαση θα παρέχεται μόνο σε πρόσωπα που διαθέτουν το κατάλληλο επίπεδο εξουσιοδότησης ασφαλείας και έχουν υπηρεσιακή ανάγκη να γνωρίζουν τις συγκεκριμένες πληροφορίες.
Άρθρο 14: Επίλυση διαφορών
Οποιαδήποτε διαφορά προκύψει σχετικά με την ερμηνεία ή την εφαρμογή της συμφωνίας θα επιλύεται φιλικά, μέσω διαβουλεύσεων και συζητήσεων μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών.
Άρθρο 15: Τροποποίηση της συμφωνίας
Η συμφωνία μπορεί να τροποποιηθεί έπειτα από διαβουλεύσεις και ομόφωνη συμφωνία των τριών βασικών μελών.
Η διάταξη αυτή προβλέπει ότι οι αλλαγές στο κείμενο δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν μονομερώς από ένα από τα συμβαλλόμενα κράτη.
Άρθρο 16: Επικύρωση, διάρκεια και αποχώρηση
Το τελευταίο άρθρο καθορίζει τη διαδικασία έναρξης ισχύος της συμφωνίας, τη διάρκεια και τους όρους αποχώρησης των μελών.
Οι σχετικές διατάξεις προβλέπουν ότι:
Επικύρωση και έναρξη ισχύος: Η συμφωνία θα επικυρωθεί σύμφωνα με τις διαδικασίες που ισχύουν σε κάθε χώρα και θα τεθεί σε ισχύ την ημερομηνία κατάθεσης στη γραμματεία του τελευταίου εγγράφου επικύρωσης.
Διάρκεια: Η συμφωνία θα παραμείνει σε ισχύ επ' αόριστον.
Αποχώρηση μέλους: Κάθε συμβαλλόμενο μέρος θα μπορεί να αποχωρήσει αφού παρέλθουν 10 χρόνια από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας, ενημερώνοντας γραπτώς τα υπόλοιπα μέλη, μέσω διπλωματικών διαύλων, τουλάχιστον τρεις μήνες νωρίτερα.
Εκκρεμή έργα: Η καταγγελία της συμφωνίας ή η αποχώρηση μέλους δεν θα επηρεάζει δραστηριότητες και έργα που είχαν συμφωνηθεί πριν από την ημερομηνία τερματισμού ή αποχώρησης.
Συνέχιση της προστασίας απορρήτων: Οι υποχρεώσεις προστασίας διαβαθμισμένων πληροφοριών και εγγράφων, καθώς και αποτροπής της αποκάλυψής τους, θα εξακολουθούν να ισχύουν μετά τη λήξη της συμφωνίας ή την αποχώρηση οποιουδήποτε μέλους.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ, turkiyetoday.com