Οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν ξεπεράσει τα προπολεμικά επίπεδα, καθώς ένα αυτοσχέδιο σύστημα θαλάσσιων μεταφορών, υπό την προστασία των ΗΠΑ, βοηθά τα δεξαμενόπλοια να μεταφέρουν πετρέλαιο εν μέσω ενός από τα σφοδρότερα κύματα επιθέσεων του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ.
Οι ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων των φορτίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και των εναλλακτικών διαδρομών στην περιοχή, ανήλθαν κατά μέσο όρο σε περισσότερα από 24 εκατ. βαρέλια ημερησίως την εβδομάδα έως τις 18 Οκτωβρίου, ξεπερνώντας τα προπολεμικά επίπεδα των 23,3 εκατ. βαρελιών, σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης πλοίων Kpler.
Σύμφωνα με τη WSJ, τα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν ότι οι ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο στα ανοικτά του Κόλπου του Ομάν, διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο σε περίπου 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά την ίδια περίοδο, ή στο 82% των προπολεμικών επιπέδων.
Οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές, ενώ το αργό πετρέλαιο αναφοράς Brent ενισχύθηκε τις τελευταίες ημέρες, φθάνοντας την Τρίτη στα περίπου 108 δολάρια το βαρέλι. Οι traders ανησυχούν ότι η βελτίωση της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να μην είναι βιώσιμη, ιδίως εάν οι εχθροπραξίες αναζωπυρωθούν.
Η μείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων αφήνει ελάχιστα περιθώρια λάθους. Η επιχείρηση είναι επίσης δαπανηρή, με το κόστος να μετακυλίεται τελικά στους καταναλωτές στις αντλίες καυσίμων.
Παρά ταύτα, η ανθεκτικότητα των πετρελαϊκών ροών σηματοδοτεί μια αλλαγή στη μάχη για το σημαντικότερο ενεργειακό σημείο συμφόρησης στον κόσμο. Το Ιράν εξακολουθεί να μπορεί να καθιστά τις μεταφορές επικίνδυνες και δαπανηρές. Ωστόσο, η ικανότητά του να αποτρέπει τις διελεύσεις έχει περιοριστεί, αποδυναμώνοντας τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης έναντι των ΗΠΑ.
«Η γενική εικόνα είναι ότι το σύστημα θαλάσσιων μεταφορών μέσω των επικίνδυνων Στενών του Ορμούζ έχει πλέον εδραιωθεί και η διάθεση ανάληψης κινδύνου από όσους συμμετέχουν στις εξαγωγές πετρελαίου έχει αυξηθεί», δήλωσε ο Χαμάντ Χουσεΐν, ανώτερος οικονομολόγος εμπορευμάτων στην Capital Economics.
Αγωγοί μέσω της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων μεταφέρουν επίσης πετρέλαιο μέσω εναλλακτικών διαδρομών. Τον Σεπτέμβριο, περίπου το 40% του αργού πετρελαίου μη ιρανικής προέλευσης που εξήχθη από τον Κόλπο παρέκαμψε τα Στενά, έναντι 17% πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler.
Η επιτυχία αυτή έρχεται σε αντίθεση με τον ασφυκτικό περιορισμό που αντιμετωπίζει το Ιράν, οι εξαγωγές πετρελαίου του οποίου έχουν ουσιαστικά μπλοκαριστεί από τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό. Ο κίνδυνος είναι ότι το Ιράν θα μπορούσε να επιχειρήσει να ανακτήσει την επιρροή του εντείνοντας τις επιθέσεις και ενδεχομένως παρασύροντας τις ΗΠΑ σε νέα αντιπαράθεση, δύο εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Οι ροές πετρελαίου από τον Κόλπο συνεχίζονται παρά την κλιμάκωση της βίας γύρω από τα Στενά. Περίπου 30 επιθέσεις εναντίον πλοίων έχουν αναφερθεί αυτόν τον μήνα, σύμφωνα με καταμέτρηση της Wall Street Journal, η οποία βασίζεται σε αναφορές του βρετανικού Κέντρου Επιχειρήσεων Θαλάσσιου Εμπορίου (UK Maritime Trade Operations Centre) και εταιρειών ναυτικής ασφάλειας.
Τα περιστατικά του Οκτωβρίου αντιστοιχούν στο 20% των πλοίων που έχουν δεχθεί επίθεση κατά τη διάρκεια του πολέμου, δήλωσε η Μισέλ Βίζε Μπόκμαν, ανώτερη αναλύτρια στην εταιρεία ναυτιλιακών πληροφοριών Windward.
«Το Ιράν προσπαθεί να επαναφέρει τον αποκλεισμό των Στενών», δήλωσε ο Κρίστοφερ Λονγκ, πρώην αξιωματικός του βρετανικού Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος εργάζεται πλέον στην Neptune P2P Group.
Για πολλούς traders πετρελαίου και πλοιοκτήτες, ο κίνδυνος διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ αξίζει να αναληφθεί. Σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο, οι traders μπορούν να αποκομίζουν επιπλέον 20 δολάρια ανά βαρέλι από τη μεταπώληση ιρακινού πετρελαίου, δηλαδή περίπου 40 εκατ. δολάρια από το φορτίο ενός υπερδεξαμενόπλοιου, εκτίμησε ο Χομαγιούν Φαλακσάχι, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler. Τρία τέτοια ταξίδια θα μπορούσαν να καλύψουν το κόστος αγοράς ενός μεταχειρισμένου δεξαμενόπλοιου, ύψους 100 εκατ. δολαρίων.
Στους ναυτικούς προσφέρονται επίσης μπόνους για να πραγματοποιούν τις επικίνδυνες διελεύσεις. Τα μέλη των πληρωμάτων δελεάζονται με αμοιβές δύο ή τρεις φορές υψηλότερες από τον συνήθη μηνιαίο μισθό τους, προκειμένου να εργαστούν σε πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο.
Μία εταιρεία στελέχωσης πλοίων με έδρα την Κίνα προσέφερε έως και 25.000 δολάρια για ένα ταξίδι μετ’ επιστροφής, το οποίο διαρκεί συνήθως μία ή δύο εβδομάδες, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal.
«Οι όγκοι παραμένουν υψηλοί παρά την αύξηση των επιθέσεων, επειδή τα κέρδη καθιστούν τον κίνδυνο αποδεκτό», δήλωσε ο Φαλακσάχι.
Ορισμένοι πλοιοκτήτες μεταφέρουν παλαιότερα πλοία στον Περσικό Κόλπο, τα οποία στο παρελθόν μετέφεραν πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα και τη Ρωσία, λόγω των πρωτοφανών ναύλων για δεξαμενόπλοια στην περιοχή, σύμφωνα με ναυλομεσίτες.
Πολλά από αυτά τα πλοία πραγματοποιούν σύντομες, επαναλαμβανόμενες διαδρομές μέσω της επικίνδυνης ζώνης. Η αεροπορική κάλυψη των ΗΠΑ παρέχει κάποια προστασία μέσω ενός διαδρόμου κατά μήκος των ακτών του Ομάν.
Τα δεξαμενόπλοια φορτώνουν πετρέλαιο εντός του Κόλπου και το μεταφέρουν μέσω των Στενών του Ορμούζ, συχνά έχοντας απενεργοποιήσει τα συστήματα εντοπισμού τους. Στη συνέχεια, σταματούν κοντά στο Ομάν και μεταφορτώνουν τα φορτία τους σε πλοία με προορισμό μακρινές αγορές, προτού επιστρέψουν στον Κόλπο, όπου αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο να δεχθούν επίθεση.
Στο μεταξύ, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν χρησιμοποιούν μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους για να σταματούν τα πλοία που επιχειρούν τη διέλευση. Έχουν επίσης στραφεί σε τακτικές ανταρτοπολέμου που χρησιμοποιούν εδώ και καιρό οι Χούθι της Υεμένης για να στοχεύουν τη ναυσιπλοΐα γύρω από την είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας: αναπτύσσουν παρατηρητές σε μικρά αλιευτικά σκάφη και στέλνουν μαχητές στη θάλασσα.
Η διέλευση εξακολουθεί να είναι επικίνδυνη. Πριν από τον Σεπτέμβριο, το υπερδεξαμενόπλοιο Loyalty, με σημαία Τανζανίας, μετέφερε επί χρόνια αργό πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα στην Κίνα. Από τον Σεπτέμβριο, έχει εισέλθει δύο φορές στον Περσικό Κόλπο, και τις δύο φορές με προορισμό το Ιράκ για φόρτωση αργού πετρελαίου.
Ένα μέλος του πληρώματος δήλωσε ότι το πλοίο ενημέρωνε το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό για κάθε ταξίδι και ότι είχε προσωπικό ασφαλείας επί του σκάφους. Στις αρχές Οκτωβρίου, το Loyalty μεταφόρτωσε 2 εκατ. βαρέλια ιρακινού αργού πετρελαίου σε άγνωστο δεξαμενόπλοιο στον Κόλπο του Ομάν και στη συνέχεια επέστρεψε στον Κόλπο για να παραλάβει νέο φορτίο, σύμφωνα με την Kpler και το μέλος του πληρώματος.
Το μέλος του πληρώματος ανέφερε ότι η εταιρεία διαχείρισης του πλοίου έστειλε στο πλήρωμα αλεξίσφαιρα γιλέκα και κράνη για το δεύτερο ταξίδι.
Στις 16 Οκτωβρίου, το Loyalty επλήγη από ρουκέτα που εκτοξεύθηκε από μικρό σκάφος, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτικής ασφάλειας Vanguard. Το βλήμα άνοιξε μια τρύπα σε δεξαμενή γλυκού νερού. Τη στιγμή της επίθεσης, το Loyalty μετέφερε 2 εκατ. βαρέλια ιρακινού αργού πετρελαίου, δήλωσε το μέλος του πληρώματος.
Οι επιθέσεις αυξάνουν το κόστος μεταφοράς του πετρελαίου του Κόλπου στις αγορές. Ο ναύλος για υπερδεξαμενόπλοιο που μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τον Κόλπο στην Κίνα πλησίασε αυτή την εβδομάδα το επίπεδο-ρεκόρ των 37,37 δολαρίων ανά βαρέλι, σύμφωνα με την Kpler. Το κόστος της ασφάλισης έναντι πολεμικών κινδύνων έχει αυξηθεί έως και στο 10% της αξίας ενός πλοίου, από λιγότερο από 3%, σύμφωνα με τη Βίζε Μπόκμαν της Windward.
«Τον Απρίλιο, το πρόβλημα ήταν η έλλειψη αργού πετρελαίου. Τον Οκτώβριο, είναι το κόστος μεταφοράς του», δήλωσε η Νατάσα Κανέβα, επικεφαλής της ομάδας παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων της JPMorgan.
Ωστόσο, το πετρέλαιο εξακολουθεί να φθάνει στον προορισμό του, παρά τις απειλές του Ιράν ότι δεν θα επιτρέψει στους γείτονές του να εξάγουν το πετρέλαιό τους εάν δεν μπορεί να εξάγει το δικό του.
«Το Ιράν θα έπρεπε να γίνει πιο επιθετικό για να επιτύχει τον ίδιο βαθμό ελέγχου που ασκούσε προηγουμένως στις πετρελαϊκές ροές από την περιοχή», δήλωσε ο Χουσεΐν της Capital Economics.