Η Google έκοψε παράνομα περίπου 250.000 δέντρα σε δασική έκταση 330 εκταρίων στη βόρεια αγροτική Φινλανδία, προκειμένου να κατασκευάσει κέντρο δεδομένων, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από κατοίκους και περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Στην περιοχή κοντά στην πόλη Μούχος, ό,τι μέχρι πριν από λίγους μήνες ήταν δάσος έχει μετατραπεί σε μια τεράστια έκταση λάσπης, με ίχνη από μηχανήματα, λακκούβες και σωρούς από χώμα, ρίζες και κλαδιά. Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Guardian, η εταιρεία απομάκρυνε ακόμη και το επιφανειακό στρώμα του εδάφους.
Κάτοικοι καταγγέλλουν ότι καφέ νερά από την περιοχή του έργου καταλήγουν σε ρέμα που τροφοδοτεί τον ποταμό Οουλουγιόκι, προκαλώντας ανησυχία για την ποιότητα των υδάτων.
«Δεν τελειώνει. Συνεχίζεται και συνεχίζεται», δήλωσε η Mari Annala, οικολόγος της Φινλανδικής Ένωσης για την Προστασία της Φύσης (SLL), περιγράφοντας την έκταση της καταστροφής μέσα από εικόνες που καταγράφηκαν με drone.
Πάγωσαν οι εργασίες σε δύο εγκαταστάσεις
Νωρίτερα τον Οκτώβριο, η φινλανδική Αρχή Αδειοδότησης και Εποπτείας (LVV) διέταξε την προσωρινή διακοπή των εργασιών στο Μούχος και σε δεύτερη τοποθεσία, στο χωριό Οτάνμακι, περίπου 100 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά. Η απόφαση ελήφθη επειδή η Google προχώρησε στην αποψίλωση των εκτάσεων χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες αξιολογήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Σύμφωνα με την Annala, στο Οτάνμακι κόπηκαν περίπου 150.000 επιπλέον δέντρα. Συνολικά, οι δύο περιοχές αντιστοιχούν σε περίπου 400.000 δέντρα που απομακρύνθηκαν.
Επειδή η υλοτόμηση πραγματοποιήθηκε παράνομα, η ξυλεία από τις δύο εκτάσεις δεν μπορεί, σύμφωνα με την ίδια, να πωληθεί σε μονάδες επεξεργασίας ξύλου.
Η υπόθεση έχει πυροδοτήσει ευρύτερη συζήτηση στη Φινλανδία για τον ρόλο που πρέπει να έχουν τα μεγάλα κέντρα δεδομένων, καθώς η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει τη ζήτηση για υποδομές υπολογιστικής ισχύος.
Επένδυση 13 δισ. ευρώ και πολιτικές αντιδράσεις
Οι εγκαταστάσεις στο Μούχος και στο Οτάνμακι αποτελούν μέρος ενός σχεδίου της Google για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης ύψους 13 δισ. ευρώ, το μεγαλύτερο έργο αυτού του είδους που έχει ανακοινωθεί στη σκανδιναβική χώρα.
Η Φινλανδία έχει βρεθεί στο επίκεντρο της νέας επέκτασης των τεχνολογικών εταιρειών, με 145 νέα κέντρα δεδομένων να βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια σχεδιασμού. Το ψυχρό κλίμα, η διαθεσιμότητα γης, η γεωπολιτική και γεωλογική σταθερότητα της χώρας και οι δυνατότητες περιορισμού του ενεργειακού κόστους την καθιστούν ελκυστικό προορισμό για τέτοιες επενδύσεις.
Η φινλανδική κυβέρνηση έχει ενθαρρύνει την προσέλκυση νέων επενδύσεων, παρά τις σημαντικές περικοπές δημόσιων δαπανών. Όταν ανακοινώθηκαν τα σχέδια της Google τον περασμένο μήνα, ο πρωθυπουργός Petteri Orpo χαρακτήρισε την προσέλκυση επενδύσεων «κορυφαία προτεραιότητα», επισημαίνοντας ότι η αξία της οικονομίας των δεδομένων υπερβαίνει κατά πολύ τις άμεσες επενδύσεις.
Ωστόσο, οι αποκαλύψεις για τις εργασίες της εταιρείας έχουν εντείνει την ανησυχία για τις επιπτώσεις στις τοπικές κοινότητες, το κόστος ενέργειας για τα νοικοκυριά και το φυσικό περιβάλλον, το οποίο αποτελεί σημαντικό στοιχείο της φινλανδικής ταυτότητας. Το ζήτημα των κέντρων δεδομένων αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης ενόψει των εκλογών του Απριλίου.
Περισσότεροι από 93.000 άνθρωποι έχουν υπογράψει αίτημα που ζητά αυστηρότερο πλαίσιο για τα κέντρα δεδομένων και την επιβολή τέλους για την αποζημίωση των τοπικών κοινωνιών για περιβαλλοντικές ζημιές.
Οι κάτοικοι καταγγέλλουν επιπτώσεις στη φύση και την καθημερινότητά τους
Στο Μούχος, ο Antti Jakonen, πρώην επιχειρηματίας και ψαράς, δήλωσε ότι, παρότι τα δέντρα που κόπηκαν αποτελούν μικρό ποσοστό των συνολικών δασών της Φινλανδίας, αντιδρά στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η υλοτόμηση.
«Έχει γίνει με λάθος τρόπο. Αμερικανικού τύπου. Χωρίς καμία λογική. Καμία απολύτως λογική», ανέφερε.
Ο Jakonen ζητά από την Google να συμβάλει στην αποκατάσταση του τοπικού πληθυσμού σολομού, ο οποίος καταστράφηκε πριν από δεκαετίες εξαιτίας της υδροηλεκτρικής ενέργειας.
Οι επιπτώσεις στο Οτάνμακι είναι επίσης αισθητές στη φύση και την καθημερινότητα των κατοίκων. Η Anni Ranta, 53 ετών, η οικογένεια της οποίας ζει εδώ και γενιές στο χωριό, δήλωσε ότι μετά την κοπή των δέντρων οι λύκοι που ζούσαν στο δάσος άρχισαν να εμφανίζονται στον οικισμό.
«Είχαμε λύκους να έρχονται στο χωριό, επειδή όλα τα άγρια ζώα έφυγαν από το δάσος. Τράπηκαν σε φυγή», είπε.
Η ίδια ανησυχεί επίσης για τον θόρυβο που θα προκαλέσει η λειτουργία του κέντρου δεδομένων, καθώς το έδαφος της περιοχής αποτελείται από συμπαγή πετρώματα που ενδέχεται να μεταφέρουν τους κραδασμούς.
«Ακόμη κι όταν στεκόμαστε εδώ και μιλάμε», είπε, χτυπώντας τα πόδια της στο έδαφος, «είναι σαν τύμπανο».
Αμφισβητούν τα οφέλη για την τοπική οικονομία
Ο Jussi Kangasharju, επικεφαλής του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, δήλωσε ότι τα κέντρα δεδομένων δημιουργούν περιορισμένο αριθμό θέσεων εργασίας και ενδέχεται να ενισχύσουν την τοπική οικονομία, ωστόσο τα οφέλη σε εθνικό επίπεδο είναι μικρά.
«Ουσιαστικά, για τη Φινλανδία δεν υπάρχουν οφέλη. Πρόκειται για διεθνείς εταιρείες που εξυπηρετούν διεθνείς πελάτες. Πολύ μικρό μέρος των εταιρικών φόρων καταλήγει στη Φινλανδία. Τελικά, τα κέντρα δεδομένων προσφέρουν ελάχιστα σε οποιονδήποτε άλλο πέρα από τον φορέα που τα λειτουργεί», υποστήριξε.
Η υπόθεση έχει ανοίξει επίσης τη συζήτηση για τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της χώρας, καθώς διατυπώνονται ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο οι ενεργειακοί πόροι της Φινλανδίας θα πρέπει να αξιοποιούνται για την τροφοδοσία διεθνών τεχνολογικών κολοσσών.
Ο Vesa Hyyryläinen, πρόεδρος της τοπικής περιφερειακής οργάνωσης της SLL, δήλωσε ότι δρυοκολάπτες με τρία δάχτυλα, που φώλιαζαν στο δάσος, αναγκάστηκαν να απομακρυνθούν.
«Όλοι εμείς που ασχολούμαστε με την προστασία της φύσης ανησυχούμε πολύ για την πολιτική κατάσταση και την πολιτική στη Φινλανδία. Αναρωτιέμαι γιατί πρέπει να θυσιάζουμε τόσο μεγάλο μέρος της φύσης μας. Τα παραχωρούν όλα υπερβολικά εύκολα», ανέφερε.
Ο ίδιος πρόσθεσε, ωστόσο, ότι κατανοεί γιατί οι αρχές προσπαθούν να προσελκύσουν νέες επενδύσεις και θέσεις εργασίας, δεδομένης της γήρανσης του πληθυσμού στην περιοχή.
«Οι νέοι φεύγουν για το Ελσίνκι, το Βερολίνο και το Παρίσι. Είναι τόσο λίγοι οι άνθρωποι. Πρέπει να θυσιάσουμε κάτι», δήλωσε.
Τι απαντά η Google
Ο γενικός διευθυντής του φινλανδικού υπουργείου Περιβάλλοντος, Veli-Matti Uski, δήλωσε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί την εξέλιξη του κλάδου των κέντρων δεδομένων και την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας, προσθέτοντας ότι είναι έτοιμη να προτείνει νομοθετικές τροποποιήσεις, εφόσον κριθεί απαραίτητο.
Από την πλευρά της, η Google δήλωσε ότι εργάζεται για την προστασία της ποιότητας των υδάτων στην περιοχή του Μούχος και ότι σχεδιάζει να φυτέψει δέντρα σε έκταση 130 εκταρίων. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις θεωρούν ότι η έκταση αυτή είναι πολύ μικρή σε σχέση με τις επιπτώσεις από την υλοτόμηση.
Εκπρόσωπος της εταιρείας ανέφερε ότι η Google δραστηριοποιείται στη Φινλανδία εδώ και 15 χρόνια και ότι «πάντα προσπαθούσε να ανταποκρίνεται ή να υπερβαίνει τις απαιτήσεις χωροταξικού σχεδιασμού, περιβάλλοντος, υγείας και ασφάλειας».
Όπως πρόσθεσε, μετά την παραλαβή των επιστολών της LVV στις 6 Οκτωβρίου, η εταιρεία σταμάτησε τις προπαρασκευαστικές εργασίες στο Μούχος και στο Καϊάνι, όπου βρίσκεται η τοποθεσία του Οτάνμακι, και υπέβαλε επίσημη απάντηση στην αρμόδια αρχή επιβεβαιώνοντας τη διακοπή.
«Θα συμμορφωθούμε πλήρως με τα αιτήματα της LVV. Προσβλέπουμε στη διατήρηση ενός ενεργού και ανοιχτού διαλόγου με όλες τις αρχές, ώστε να ενισχύσουμε τη συνεργασία μας με τη Φινλανδία και τους τοπικούς οργανισμούς», δήλωσε.