Ιστορική ανάκαμψη καταγράφει ο κλάδος διύλισης πετρελαίου, καθώς οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία περιορίζουν την προσφορά καυσίμων, αυξάνοντας θεαματικά τα περιθώρια κέρδους για τις εταιρείες που διαθέτουν ενεργή παραγωγική δυναμικότητα.
Σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg, τα περιθώρια διύλισης στις ακτές του αμερικανικού Κόλπου υπερτριπλασιάστηκαν μέσα στο 2026, φτάνοντας τον Σεπτέμβριο στο ιστορικό υψηλό των 72 δολαρίων ανά βαρέλι. Αντίστοιχες αυξήσεις καταγράφηκαν στην Ευρώπη και την Ασία, καθώς οι τιμές της βενζίνης, του ντίζελ και των καυσίμων αεροσκαφών ενισχύθηκαν.
Η εξέλιξη ανατρέπει τις προβλέψεις για σταδιακή υποχώρηση της σημασίας των διυλιστηρίων, υπό την πίεση της ηλεκτροκίνησης, των υβριδικών οχημάτων και της αλλαγής των εργασιακών συνηθειών. Οι μετοχές των Marathon Petroleum, Valero Energy και Phillips 66 συγκαταλέγονται στις 20 με τις καλύτερες επιδόσεις του δείκτη S&P 500 φέτος, καταγράφοντας άνοδο άνω του 100% από τον Ιανουάριο.
Συρρίκνωση δυναμικότητας
Η κρίση στην προσφορά καυσίμων δεν οφείλεται αποκλειστικά στις πολεμικές συγκρούσεις. Αποτελεί και αποτέλεσμα μιας πολυετούς υποχώρησης των επενδύσεων σε διυλιστήρια. Δεκάδες μονάδες έκλεισαν στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη την τελευταία δεκαετία, ενώ άλλες μετατράπηκαν για την παραγωγή βιοκαυσίμων.
Οι ΗΠΑ δεν έχουν κατασκευάσει νέο διυλιστήριο πετρελαίου από το 1977, ενώ μόνο την περασμένη χρονιά έκλεισαν δύο μεγάλες μονάδες. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι επενδύσεις σε δυναμικότητα διύλισης έχουν μειωθεί περισσότερο από 50% από το 2015, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).
Την ίδια ώρα, η παγκόσμια κατανάλωση υγρών καυσίμων αυξήθηκε κατά 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως μεταξύ 2019 και 2025, ενώ η δυναμικότητα παραγωγής τους ενισχύθηκε μόλις κατά 2,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Ντάλας.
Οι επιθέσεις σε διυλιστήρια της Ρωσίας, οι συγκρούσεις ΗΠΑ-Ιράν και οι περιορισμοί στις εξαγωγές από το Πεκίνο και τη Μόσχα έχουν επιδεινώσει την ανισορροπία. Εκτιμάται ότι έως και το 10% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης έχει τεθεί εκτός λειτουργίας μέσα στο έτος.
Κέρδη πετρελαϊκών
Η άνοδος των περιθωρίων αποτυπώνεται και στις εκτιμήσεις για τα αποτελέσματα των μεγάλων ενεργειακών ομίλων. Η ExxonMobil αναμένεται να εμφανίσει στο τελευταίο τρίμηνο υψηλότερα κέρδη από τη διύλιση σε σχέση με την εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου, παρά την άνοδο της τιμής του αργού κατά 42%, με μέσο επίπεδο τα 91 δολάρια ανά βαρέλι στην περίοδο.
Εφόσον επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις των αναλυτών, θα είναι η πρώτη φορά από το 2017 που η δραστηριότητα διύλισης της ExxonMobil αποδίδει περισσότερα κέρδη από την παραγωγή. Παράλληλα, τα περιθώρια διύλισης της Shell εκτιμάται ότι έφτασαν σε ιστορικό υψηλό το τρίτο τρίμηνο.
Οι ExxonMobil, Chevron, Shell, TotalEnergies και BP αναμένεται να ανακοινώσουν συνολικά κέρδη περίπου 50 δισ. δολαρίων για το τρίτο τρίμηνο. Πρόκειται για την τρίτη υψηλότερη τριμηνιαία επίδοση στην ιστορία τους, με τις δύο υψηλότερες να έχουν καταγραφεί το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Ωστόσο, τα οφέλη δεν κατανέμονται ομοιόμορφα. Τα υψηλά ναύλα των δεξαμενόπλοιων και οι ακριβότερες πρώτες ύλες πιέζουν τα περιθώρια στην Ευρώπη και την Ασία. Αντίθετα, τα διυλιστήρια στις ΗΠΑ επωφελούνται από φθηνότερες πρώτες ύλες, ενισχύοντας την κερδοφορία τους.
Διάρκεια κερδοφορίας
Ακόμη και αν οι συγκρούσεις αποκλιμακωθούν και αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, η επαναφορά της δυναμικότητας διύλισης δεν θα είναι άμεση. Αναλυτές εκτιμούν ότι η αποκατάσταση των χαμένων παραγωγικών δυνατοτήτων θα απαιτήσει πολύ περισσότερο χρόνο από την υποχώρηση των τιμών του αργού.
Η HSBC εκτιμά ότι οι πετρελαϊκοί όμιλοι δεν θα σπεύσουν απαραίτητα να κατασκευάσουν νέες μονάδες. Πιθανότερο είναι να αναστείλουν σχέδια για περαιτέρω πωλήσεις, κλεισίματα ή μετατροπές διυλιστηρίων.
Από την πλευρά της, η Conning προβλέπει ότι τα υψηλά περιθώρια διύλισης θα μπορούσαν να διατηρηθούν έως τα μέσα ή τα τέλη του 2027, προτού επιστρέψουν σε πιο φυσιολογικά επίπεδα, καθώς θα αυξάνονται οι ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η σημερινή συγκυρία ενισχύει έτσι τη στρατηγική αξία των διυλιστηρίων που παρέμειναν σε λειτουργία, αναδεικνύοντας πόσο γρήγορα η γεωπολιτική αναταραχή μπορεί να μετατρέψει την περιορισμένη παραγωγική δυναμικότητα σε πηγή έκτακτων κερδών.