Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς συνομιλεί με έναν από τους πλέον σκληροπυρηνικούς του Ιράν, επιδιώκοντας να αναβιώσει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, ακόμη και καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απειλεί να επαναλάβει τον πόλεμο μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της επόμενης εβδομάδας, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα και επικαλείται η WSJ.
Ο Βανς έστειλε επιστολή στον Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέα του κορυφαίου οργάνου ασφαλείας του Ιράν, του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, ο οποίος υπήρξε επίσης ο μακροβιότερος διοικητής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Η επιστολή εστάλη κατόπιν εντολής του Τραμπ, ανέφερε ένα από τα πρόσωπα, προσθέτοντας ότι ο πρόεδρος γνωρίζει για την επικοινωνία. Ο Βανς διερευνά κατά πόσον η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον θα μπορούσαν να βρουν αρκετά κοινά σημεία ώστε να πείσουν τον Τραμπ να μην δώσει, τις επόμενες εβδομάδες, την τελική εντολή για μια σύντομη και σφοδρή επίθεση κατά του Ιράν.
Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι συνομιλίες με τους Ιρανούς σκληροπυρηνικούς, οι οποίοι έχουν συγκεντρώσει εξουσία στην Τεχεράνη μετά τη δολοφονία ηγετικών στελεχών του καθεστώτος από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στην αρχή του πολέμου, ενδέχεται να οδηγήσουν σε καλύτερο διπλωματικό αποτέλεσμα.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του δεν συνομιλούσε με τους Ιρανούς και άφησε να εννοηθεί ότι επίκεινται νέες επιθέσεις. «Δεν διαπραγματευόμαστε μαζί τους. Θα υπάρξει μια εξέλιξη με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, και θα συμβεί σύντομα», είπε.
Η επιστολή του Βανς και οι συζητήσεις που ακολούθησαν μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων δεν περιλάμβαναν συγκεκριμένες προτάσεις για ειρηνευτική συμφωνία, αλλά επικεντρώθηκαν σε ένα πιθανό πλαίσιο διαπραγματεύσεων, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει το θέμα. Ο Ρεζαΐ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το Ιράν δεν θα διαπραγματευτεί με την Ουάσιγκτον προτού ικανοποιηθούν συγκεκριμένες βασικές απαιτήσεις του.
Ο Βανς έχει εκφράσει δημόσια την υποστήριξή του στον πόλεμο κατά του Ιράν, αλλά κατ’ ιδίαν έχει διατυπώσει επιφυλάξεις για την παράτασή του. Πριν ο Τραμπ ξεκινήσει την «Επιχείρηση Epic Fury» τον Φεβρουάριο, ο Βανς είχε υποστηρίξει την ενίσχυση των διπλωματικών προσπαθειών. Στη συνέχεια, ο Τραμπ τον επέλεξε ως επικεφαλής διαπραγματευτή και ο αντιπρόεδρος ταξίδεψε δύο φορές στο εξωτερικό για να συναντήσει Ιρανούς συνομιλητές, αναζητώντας μια τελική συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Ένα «μνημόνιο συνεννόησης» που συμφωνήθηκε τον Ιούνιο κατέρρευσε δύο εβδομάδες μετά την υπογραφή του, εν μέσω αντικρουόμενων ερμηνειών σχετικά με τον τρόπο αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η πρωτοβουλία επικοινωνίας του Βανς εκδηλώνεται καθώς οι Ρεπουμπλικανοί προετοιμάζονται για απώλειες εδρών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία στις ενδιάμεσες εκλογές, με ενδεχόμενο να χάσουν τον έλεγχο του ενός ή και των δύο σωμάτων. Οι ψηφοφόροι έχουν επικαλεστεί τη σύγκρουση στο Ιράν και την αύξηση του κόστους των καυσίμων ως αιτίες δυσαρέσκειας απέναντι στον Τραμπ και τους Ρεπουμπλικανούς. Ο Βανς θεωρείται από νωρίς το επικρατέστερο πρόσωπο για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Εκπρόσωπος του Βανς αρνήθηκε να σχολιάσει τις συνομιλίες. Ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε το αίτημα για σχόλιο στην ομάδα του αντιπροέδρου. Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι δεν είχε πληροφορίες για την πρωτοβουλία επικοινωνίας του Βανς. Δεν κατέστη δυνατή η επικοινωνία με τον Ρεζαΐ και το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας για να σχολιάσουν, σημειώνει η WSJ.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε: «Ενώ οι γενναίες Ένοπλες Δυνάμεις μας είναι πλήρως προετοιμασμένες να υπερασπιστούν την πατρίδα, το Ιράν συνεχίζει να δίνει στη διπλωματία την ευκαιρία να επιτύχει».
Ο ρόλος του Ρεζαΐ ως βασικού συνομιλητή θα μπορούσε να παραμερίσει άλλες ιρανικές προσωπικότητες, όπως τον Αραγτσί ή τον Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρο του κοινοβουλίου.
Ο Ρεζαΐ, ο οποίος ηγήθηκε των Φρουρών της Επανάστασης κατά τον πόλεμο του Ιράν με το Ιράκ τη δεκαετία του 1980, έχει αναδειχθεί σε επιδραστική αλλά και σκληροπυρηνική φωνή, εν μέσω των απειλών που διατυπώνουν οι ΗΠΑ. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, δήλωσε ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να στοχοποιήσει τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία σε μεγάλο βαθμό έχουν αποφύγει τις επιθέσεις από τα τέλη της άνοιξης, καθώς και data centers και υποθαλάσσια καλώδια τηλεπικοινωνιών σε ολόκληρη την περιοχή.
Την Κυριακή, ο Ρεζαΐ προχώρησε στο ασυνήθιστο βήμα να συναντηθεί στην Τεχεράνη με επικεφαλής υπηρεσιών ασφαλείας από τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και την Τουρκία, καθώς όλες οι πλευρές επιδίωκαν την αποκλιμάκωση. Στις περισσότερες προηγούμενες επισκέψεις συμμετείχαν διπλωμάτες αντί για αξιωματούχους ασφαλείας.
Ο Τραμπ έχει θέσει τη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν ως προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας της δεύτερης θητείας του, εναλλάσσοντας την επιδίωξη μιας διπλωματικής διευθέτησης με τον βομβαρδισμό της Τεχεράνης μέχρι να υποταχθεί.
Οι διαπραγματεύσεις, οι οποίες κατά διαστήματα διακόπτονται και επαναλαμβάνονται μέσω διαμεσολαβητών από το Κατάρ και το Πακιστάν, δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να άρουν το διπλωματικό αδιέξοδο. Οι ΗΠΑ επιμένουν να εξασφαλίσουν εκ των προτέρων πυρηνικές παραχωρήσεις από το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη ζητά άμεση οικονομική ανακούφιση.
Οι ΗΠΑ διατηρούν οικονομικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στα Στενά του Ορμούζ, ενώ οι εξαγωγές πετρελαίου συνεχίζονται μέσω της αμφισβητούμενης θαλάσσιας οδού, χωρίς ωστόσο να επαρκούν για να αποκλιμακώσουν τις υψηλές τιμές ενέργειας.
Ελλείψει σαφούς διπλωματικής διεξόδου, ο Τραμπ δήλωσε τις τελευταίες ημέρες, κατά τη διάρκεια προεκλογικών εμφανίσεων, ότι αναμένει την επιστροφή στον πόλεμο με το Ιράν και ότι η σύγκρουση θα τελειώσει μόνο όταν το αποφασίσει ο ίδιος.
«Ήθελαν να καταλήξουν σε συμφωνία, αλλά τους αρέσει να το τραβούν σε μάκρος. Ίσως περιμένουν τις εκλογές ή κάτι τέτοιο — αλλά αυτό δεν πρόκειται να τους βοηθήσει», είπε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους το βράδυ της Τρίτης.
Υποβαθμίζει ο Τραμπ
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ παραδέχτηκε ότι ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έστειλε επιστολή στις ιρανικές αρχές, αλλά υποβάθμισε τη σημασία της πρωτοβουλίας του, λέγοντας ότι στόχος ήταν να προσφερθούν ιατρικά εφόδια στη χώρα.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους την Τετάρτη, ο Τραμπ απάντησε «όχι» όταν ρωτήθηκε αν είχε δώσει εντολή στον Βανς να επανεκκινήσει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, αλλά αναγνώρισε ότι είχε εγκρίνει την επικοινωνία του με την Τεχεράνη.
«Χρειάζονται βοήθεια με ιατρικά εφόδια και διάφορα άλλα πράγματα. Με ρώτησε τι γνώμη είχα. Του είπα: “Αν θέλεις να το κάνεις, εντάξει”», δήλωσε ο Τραμπ. «Βασικά, πρόκειται για την αποστολή εφοδίων για να βοηθηθούν άνθρωποι που δεν είναι καλά».