Πρωταθλήτρια η Ελλάδα στις δαπάνες για το κόστος στέγασης

Πρωταθλήτρια στο κόστος στέγασης αναδεικνύεται η Ελλάδα, καθώς τα νοικοκυριά της χώρας βιώνουν τη σοβαρότερη απόκλιση μεταξύ κόστους διαβίωσης και διαθέσιμου εισοδήματος σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που προβληματίζει: το 26,4% των κατοίκων στην Ελλάδα δαπανά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του αποκλειστικά για την κάλυψη στεγαστικών αναγκών. Το ποσοστό αυτό είναι υπερτριπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος διαμορφώνεται στο 7,7%.

Ο δείκτης υπερβολικού κόστους στέγασης υπολογίζει τις συνολικές μηνιαίες δαπάνες, δηλαδή το ενοίκιο ή τις δόσεις στεγαστικού δανείου, τους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, τη συντήρηση και τους φόρους, σε σχέση με το καθαρό διαθέσιμο εισόδημα.

Σε χώρες όπως η Δανία (14,7%) ή η Γερμανία (11,2%) τα ποσοστά είναι πιο ήπια. Οι τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 69% στην Ε.Ε. από το 2015.

Δείκτης υπερβολικού κόστους στέγασης στην Ευρώπη

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ζοφερή όταν εξεταστεί ο απόλυτος αριθμός των ανθρώπων που πλήττονται. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει πολύ μικρότερο πληθυσμό σε σύγκριση με τις μεγάλες οικονομίες της Γηραιάς Ηπείρου, καταλαμβάνει την έκτη θέση στην Ευρώπη σε απόλυτο αριθμό επιβαρυμένων πολιτών.

Συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περισσότερα από 34 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται αντιμέτωποι με το κόστος στέγασης. Στην Ελλάδα, ο αριθμός αυτός αγγίζει τα 2,7 εκατομμύρια, προσεγγίζοντας τα μεγέθη χωρών με πολλαπλάσιο πληθυσμό όπως η Ιταλία και η Ισπανία.

Πληθυσμός σε καθεστώς υπερβολικού κόστους στέγασης

Μια άλλη διάσταση δίνει ο δείκτης που αφορά την κοινωνική κατηγορία των ευάλωτων νοικοκυριών, δηλαδή όσων βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας με εισόδημα κάτω από το 60% του εθνικού διάμεσου. Στην κατηγορία αυτή, η Ελλάδα καταγράφει ένα μεγάλο ποσοστό, καθώς περισσότεροι από τέσσερις στους πέντε ευάλωτους πολίτες καλούνται να επιβιώσουν δαπανώντας τη συντριπτική πλειονότητα του εισοδήματός τους για να στεγαστούν.

Το διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην Ε.Ε. διαμορφώθηκε στα 22.939 ευρώ ετησίως (1.912 ευρώ τον μήνα), θέτοντας το όριο κινδύνου φτώχειας στα 1.147 ευρώ τον μήνα.

Επιβάρυνση στέγασης σε όσους βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας

Η διαφορά της Ελλάδας από χώρες με παρόμοιο εισοδηματικό προφίλ, όπως η Κύπρος (2,4% συνολικά και 7,6% στους ευάλωτους), εξηγείται από τις ιδιομορφίες της εγχώριας αγοράς. Η απουσία οργανωμένης κοινωνικής κατοικίας, η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και το υψηλό ενεργειακό κόστος διογκώνουν τις πάγιες δαπάνες, καθιστώντας τη διατήρηση της κατοικίας δυσβάσταχτη.

Όπως επισημαίνει η δρ. Χάνα Βίντμερ από το ETH Zürich: «Οι βασικοί παράγοντες του υπερβολικού κόστους στέγασης είναι η αύξηση των δαπανών για τη στέγη, είτε πρόκειται για ενοίκια είτε για τιμές κατοικιών, οι οποίες εκτοξεύονται σε πολλές πόλεις, σε σχέση με τη συγκρατημένη αύξηση των εισοδημάτων».

Παράλληλα, η ερευνήτρια Ρίκε Σκόβγκααρντ Νίλσεν από το Aalborg University σημειώνει ότι οι συνέπειες διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών λόγω των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας.