Τα αραβικά κράτη του Κόλπου φοβούνται ότι μια νέα αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον ενός καλύτερα προετοιμασμένου Ιράν θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν ακόμη πιο καταστροφικό πόλεμο σε ολόκληρη την περιοχή, αφήνοντάς τα να επωμιστούν το κόστος της αποκατάστασης των ζημιών.
«Βρισκόμαστε παρασυρμένοι σε μια κρίση την οποία καταβάλαμε πολύ μεγάλες διπλωματικές προσπάθειες για να αποτρέψουμε», δήλωσε την Κυριακή ο Ανουάρ Γκαργκάς, διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, στο πλαίσιο του Manama Dialogue του IISS στο Μπαχρέιν. «Επιδιώκουμε σαφώς μια διπλωματική διέξοδο».
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα «ολοκληρώσουν τη δουλειά» στο Ιράν. Ο Τραμπ έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ την Τρίτη, αλλά έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των επιθέσεων, ενώ οι ειρηνευτικές συνομιλίες παραμένουν σε αδιέξοδο.
«Είτε θα καταλήξουν σε συμφωνία είτε απλώς θα το τελειώσουμε», δήλωσε την Κυριακή στο Right Side Broadcasting Network.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν περίπου 3% στις πρώτες συναλλαγές σήμερα, με το Brent να πέφτει κάτω από τα 110 δολάρια το βαρέλι, μετά το δημοσίευμα του Axios ότι ο Τραμπ είπε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου πως θέλει να δώσει περισσότερο χρόνο στη διπλωματία προτού ενδεχομένως επαναλάβει τις επιθέσεις κατά του Ιράν. Το διεθνές σημείο αναφοράς εξακολουθεί να καταγράφει άνοδο περίπου 80% από την αρχή του έτους.
Μια νέα σύγκρουση θα προκαλούσε περαιτέρω ζημιές στον Κόλπο, έπειτα από περισσότερους από οκτώ μήνες πολέμου, ενώ οι τιμές της ενέργειας θα αυξάνονταν ακόμη περισσότερο, εάν το Ιράν ενέτεινε τις επιθέσεις κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη έχει εξαπολύσει φέτος χιλιάδες πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον χωρών όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, πλήττοντας εγκαταστάσεις όπως πετρελαϊκές υποδομές, αεροδρόμια και μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι επιθέσεις έχουν προκαλέσει τον θάνατο ή τον τραυματισμό δεκάδων αμάχων και έχουν αναστατώσει τις οικονομίες της περιοχής.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι τα αραβικά κράτη του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένου του Ιράκ, θα συγκαταλέγονται στις οικονομίες με τις χειρότερες επιδόσεις παγκοσμίως φέτος. Η Σαουδική Αραβία -η οποία ήδη προσπαθεί να αποκρούσει τις καθημερινές επιθέσεις των Χούθι, μιας οργάνωσης με έδρα την Υεμένη που υποστηρίζεται από το Ιράν- θα δει το ΑΕΠ της να συρρικνώνεται κατά 3,3%, ενώ το Κατάρ και το Κουβέιτ αναμένεται να καταγράψουν ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση, σύμφωνα με το Ταμείο.
«Δεν έχω ακούσει ούτε έναν αξιωματούχο ή πολίτη του Κόλπου να υποστηρίζει την επανέναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν, ωστόσο η πλειονότητα θεωρεί ότι ένας νέος γύρος είναι επικείμενος», δήλωσε ο Μοχάμεντ αλ-Μπάσα, συνεργαζόμενος ερευνητής σε θέματα διεθνούς ασφάλειας στο Royal United Services Institute. «Εκτιμούν ότι αυτή τη φορά το Ιράν θα είναι πιο επιθετικό και δεν θα σεβαστεί τους κανόνες εμπλοκής που τηρούνταν προηγουμένως».
Σε ολόκληρη την περιοχή, οι αξιωματούχοι φοβούνται ότι ένας νέος γύρος συγκρούσεων, παρόμοιος με εκείνον που διήρκεσε από τις 28 Φεβρουαρίου -όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ άρχισαν να βομβαρδίζουν το Ιράν- έως την εκεχειρία στις αρχές Απριλίου, θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά καταστροφικός.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι, δήλωσε στο φόρουμ στο Μπαχρέιν ότι ανησυχεί «πάρα πολύ» για την επανέναρξη των εχθροπραξιών. «Ο δεύτερος γύρος θα είναι πιο επικίνδυνος, πιο καταστροφικός και δεν θα οδηγήσει πουθενά», είπε. «Πρέπει να αντλήσουμε διδάγματα από το παρελθόν».
Το Ιράν έχει εντείνει αυτούς τους φόβους με νέες απειλές για μια καταστροφική απάντηση. Ο ανώτατος ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ διέταξε το Σάββατο τους διοικητές να προετοιμαστούν για άμεσα αντίποινα και να διευρύνουν τον κατάλογο των πιθανών αμερικανικών και ισραηλινών στόχων. Ο ιρανικός στρατός προειδοποίησε ότι μια νέα αμερικανοϊσραηλινή επίθεση θα επεκτείνει τον πόλεμο σε ευρύτερη γεωγραφική περιοχή.
«Εάν οι εχθροί επαναλάβουν τις στρατιωτικές ή τρομοκρατικές επιθέσεις, οι ένοπλες δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας και ο ιρανικός λαός θα καθορίσουν τον χρόνο και τις συνθήκες τερματισμού τους», δήλωσε ο Χαμενεΐ σε ανακοίνωσή του στο Telegram.
Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης έδωσαν την Κυριακή ιδιαίτερη έμφαση στην εντολή του Χαμενεΐ προς τον στρατό να απαντήσει σε οποιαδήποτε νέα επίθεση «χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς».
Οι σφοδροί αμερικανικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί, συμπεριλαμβανομένων αρκετών επιθέσεων μετά την κατάρρευση της εκεχειρίας του Απριλίου, δεν κατάφεραν να εξαλείψουν την ικανότητα του Ιράν να κατασκευάζει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η Τεχεράνη έχει διατηρήσει επαρκή παραγωγική δυναμικότητα ώστε να αναπληρώνει το οπλοστάσιό της, δήλωσαν δυτικοί αξιωματούχοι στο Bloomberg τον Οκτώβριο. Ένας εξ αυτών ανέφερε ότι το Ιράν εξακολουθούσε να διαθέτει σημαντικά αποθέματα βαλλιστικών πυραύλων και ορισμένων αντιπλοϊκών όπλων, ενώ η Ρωσία προμήθευε επίσης τη χώρα με πυραύλους.
Έως τις αρχές Οκτωβρίου, το Ιράν είχε εκτοξεύσει περισσότερα από 4.000 μη επανδρωμένα αεροσκάφη Shahed και τουλάχιστον 2.000 βαλλιστικούς πυραύλους από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την Bloomberg Economics.
Εκτιμήσεις δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών τον Ιούνιο έδειχναν ότι η Τεχεράνη εξακολουθούσε να διαθέτει περίπου τα τρία τέταρτα των προπολεμικών αποθεμάτων πυρομαχικών της, αν και το σημερινό μέγεθος του οπλοστασίου της παραμένει ασαφές.
«Το Ιράν είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένο για έναν νέο γύρο συγκρούσεων», δήλωσε ο Εμίλ Χοκάγεμ, ανώτερος ερευνητής σε θέματα ασφάλειας της Μέσης Ανατολής στο International Institute for Strategic Studies.
Η αντίδραση της Τεχεράνης καθ’ όλη τη διάρκεια αυτού του πολέμου δείχνει ότι έχει αντλήσει διδάγματα από προηγούμενες αποτυχίες και έχει αναπτύξει μια πιο εξελιγμένη στρατιωτική στρατηγική, ανέφερε ο Χοκάγεμ. «Δεν επρόκειτο για νίκη του Ιράν, αλλά έδειξε ότι οι Ιρανοί μπορούν να ανταγωνιστούν τους αντιπάλους τους και ότι οι στρατιωτικοί τους θεσμοί είναι ικανοί να μαθαίνουν και να προσαρμόζονται».
Τα κράτη του Κόλπου, εν τω μεταξύ, επιδιώκουν να αναπληρώσουν τα αποθέματα αντιαεροπορικών πυραύλων της αεράμυνάς τους, σε μια περίοδο παγκόσμιας έλλειψης και ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δίνουν προτεραιότητα στα δικά τους αποθέματα, σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε την Παρασκευή το IISS.
Ο πόλεμος έχει επίσης αναδείξει το τεράστιο κόστος της χρήσης εξελιγμένων πυραύλων για την κατάρριψη φθηνών ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Οι δυνάμεις του Κόλπου χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο επιθετικά ελικόπτερα, μαχητικά αεροσκάφη, αντιαεροπορικά πυροβόλα και συστήματα ηλεκτρονικών παρεμβολών.
Οι επιθέσεις έχουν επίσης ενισχύσει την οργή των κρατών του Κόλπου, καθώς επωμίζονται το κόστος μιας σύγκρουσης την οποία δεν ξεκίνησαν τα ίδια.
«Τα κράτη του GCC δεν ήταν μέρος του πολέμου και δεν τον επιδίωξαν», δήλωσε το Σάββατο στο φόρουμ ο Τζάσεμ Αλμπουντάιουι, γενικός γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, ενός συνασπισμού έξι χωρών στον οποίο περιλαμβάνονται τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία.
Οι περιφερειακοί αξιωματούχοι στο Μανάμα εξέφρασαν σε μεγάλο βαθμό δημόσια την υποστήριξή τους προς τις ΗΠΑ, ενώ κατ’ ιδίαν διατύπωναν τη δυσαρέσκειά τους για τη στρατιωτική και διπλωματική στάση της Ουάσιγκτον.
«Στην περιοχή επικρατεί ευρεία απογοήτευση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες για την απερισκεψία του πολέμου, τον απρόβλεπτο χαρακτήρα της στρατιωτικής και διπλωματικής συμπεριφοράς της Ουάσιγκτον και την απόφασή της να δώσει προτεραιότητα στην άμυνα του Ισραήλ έναντι εκείνης των εταίρων της στον Κόλπο», δήλωσε ο Χασάν αλ-Χασάν, ανώτερος ερευνητής σε θέματα πολιτικής της Μέσης Ανατολής στο International Institute for Strategic Studies.
«Εάν η απελευθέρωση του Κουβέιτ από τις ΗΠΑ το 1991 ήταν η στιγμή που εδραίωσε τον ρόλο της Αμερικής στην περιοχή, ο πόλεμος του 2026 μπορεί να μείνει στην ιστορία ως η στιγμή που τον ανέτρεψε».
Τα κράτη του Κόλπου εντείνουν τις διπλωματικές τους προσπάθειες για να αποτρέψουν μια νέα αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν. Ανώτεροι αξιωματούχοι από τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν ταξίδεψαν στην Τεχεράνη την περασμένη εβδομάδα, ενώ Καταριανοί διαμεσολαβητές πραγματοποίησαν συνομιλίες με το Ιράν στην Τεχεράνη και τη Ντόχα.
Παραμένουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των εμπόλεμων πλευρών. Το Ιράν ζητά την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, τη χαλάρωση των κυρώσεων και την αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του προτού ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, ενώ η Ουάσιγκτον απαιτεί παραχωρήσεις στο θέμα των πυρηνικών.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε την Κυριακή ότι οι διαμεσολαβητές συζητούν ένα σχέδιο για το άνοιγμα της θαλάσσιας οδού εντός δύο ημερών, εφόσον οι ΗΠΑ αποδεχθούν τους όρους της Τεχεράνης, προσθέτοντας ωστόσο ότι μια συμφωνία «εξαρτάται από τις απαντήσεις που θα δώσει η άλλη πλευρά στα ερωτήματά μας».
Ο Γκαργκάς, σύμβουλος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, προειδοποίησε για τις συνέπειες σε περίπτωση αποτυχίας της διπλωματίας. «Εάν δεν γεφυρωθούν αυτές οι θέσεις, τότε πρέπει να ανησυχούμε για το χειρότερο», δήλωσε.