Το Ισραήλ έχει διαβιβάσει στις Ηνωμένες Πολιτείες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών, σύμφωνα με τις οποίες το Ιράν εξετάζει το ενδεχόμενο χρήσης χημικών όπλων εναντίον των αντιπάλων του. Οι πληροφορίες αυτές προκάλεσαν έντονη ανησυχία σε ορισμένους Αμερικανούς αξιωματούχους, ενώ άλλοι τις αντιμετώπισαν με βαθύ σκεπτικισμό, σύμφωνα με Αμερικανούς και περιφερειακούς αξιωματούχους.
Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι οι ισραηλινές πληροφορίες εντάσσονται στο πλαίσιο μιας εκστρατείας άσκησης πιέσεων από την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, με στόχο να πειστεί η κυβέρνηση Τραμπ να επανέλθει σε εκτεταμένες πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Άλλοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι απειλές θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη, δεδομένης της πρόσφατης σειράς προειδοποιήσεων σχετικά με τις προετοιμασίες του Ιράν για επιθέσεις κατά αμερικανικών συμφερόντων.
Σύμφωνα με τους New York Times, το Ισραήλ έχει κοινοποιήσει μέρος των πληροφοριών αυτών και σε αξιωματούχους χωρών του Κόλπου. Αρκετοί εξ αυτών εξέφρασαν αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον το Ιράν αναπτύσσει σχέδια για τη χρήση χημικών όπλων και εκτιμούν ότι το Ισραήλ επιχειρεί να ωθήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους εταίρους τους στην επιστροφή σε μια εντονότερη φάση του πολέμου.
Οι αμερικανικοί ισχυρισμοί σχετικά με τα χημικά όπλα του Ιράν ή την πρόθεσή του να τα αναπτύξει ανάγονται σε αρκετές δεκαετίες. Το 2003, το Ιράν αναγνώρισε ότι είχε αναπτύξει δυνατότητες χημικού πολέμου κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, υποστηρίζοντας, ωστόσο, ότι στη συνέχεια τις αποmantleποίησε.
Τα τελευταία χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν διατυπώσει δημοσίως, στις ετήσιες μη διαβαθμισμένες εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών τους, τον ισχυρισμό ότι το Ιράν «πιθανότατα επιδιώκει» να συνεχίσει την έρευνα και την ανάπτυξη χημικών όπλων.
Το Ιράν έχει αρνηθεί δημοσίως ότι διαθέτει χημικά όπλα και στο παρελθόν έχει χαρακτηρίσει τέτοιου είδους κατηγορίες ως ψυχολογικό πόλεμο που διεξάγεται από το Ισραήλ και τον κ. Νετανιάχου.
Όλοι όσοι παραχώρησαν συνεντεύξεις για το παρόν άρθρο μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, λόγω του απόρρητου χαρακτήρα των ισραηλινών πληροφοριών, της ευαισθησίας των σχεδιασμών του Ιράν και του διαβαθμισμένου χαρακτήρα των αμερικανικών συζητήσεων.
Έπειτα από οκτώ μήνες πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται σε μια κατάσταση σχετικής στασιμότητας, διερευνώντας το ενδεχόμενο μιας διπλωματικής υπέρβασης, ενώ παράλληλα προετοιμάζονται για την επανέναρξη των εχθροπραξιών.
Η αντιπαράθεση σχετικά με τις νέες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών καταδεικνύει πόσο τεταμένη είναι η παρούσα συγκυρία, καθώς και τον κίνδυνο σοβαρού λανθασμένου υπολογισμού. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει καμία πρόθεση να χρησιμοποιήσει πυρηνικό όπλο, ωστόσο οι Ιρανοί αξιωματούχοι δεν είναι εξίσου πεπεισμένοι.
Ο κ. Νετανιάχου αγωνίζεται για την πολιτική του επιβίωση, μετά την αποτυχία του να εξασφαλίσει σαφή προοπτική σχηματισμού κυβέρνησης στις εκλογές της περασμένης εβδομάδας. Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι ο έμπειρος πολιτικός ηγέτης ενδέχεται να επιδιώκει να αξιοποιήσει μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της ασφάλειας ως μοχλό πίεσης, προκειμένου να εξαναγκάσει τους ηγέτες της αντιπολίτευσης να συμμετάσχουν σε κυβέρνηση συνασπισμού υπό την ηγεσία του.
Σε πρόσφατες συνομιλίες με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και άλλους αξιωματούχους, κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων εβδομάδων, Ισραηλινοί αξιωματούχοι παρουσίασαν την απειλή των χημικών όπλων ως πιο επείγουσα από τις φιλοδοξίες του Ιράν να αναπτύξει πυρηνικό όπλο.
Η Διοίκηση Εσωτερικού Μετώπου (Home Front Command), η μονάδα του ισραηλινού στρατού που είναι αρμόδια για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και την έκδοση οδηγιών προς τους πολίτες, διεξάγει αυτή την εβδομάδα ασκήσεις σε ολόκληρο το Ισραήλ, χωρίς ωστόσο να περιλαμβάνει την προετοιμασία για την αντιμετώπιση χημικών όπλων ως βασικό σκέλος των ασκήσεων.
Η Διοίκηση δεν έχει επίσης εκδώσει ευρείας κλίμακας υπενθυμίσεις προς τα στελέχη της ή το κοινό σχετικά με τις κατευθυντήριες οδηγίες ασφαλείας για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους της μονάδας, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς δεν είχαν εξουσιοδοτηθεί να προβούν σε δηλώσεις προς τα μέσα ενημέρωσης. Ο ισραηλινός στρατός αρνήθηκε να σχολιάσει.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο αμερικανικός στρατός έχει συγκεντρώσει στην περιοχή ένα εκτεταμένο οπλοστάσιο, με πολεμικά πλοία, μαχητικά αεροσκάφη και βομβαρδιστικά σε ετοιμότητα να εξαπολύσουν μια σχετικά σύντομη εκστρατεία εντατικών πληγμάτων μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, εφόσον ο πρόεδρος Τραμπ εγκρίνει τη στρατιωτική δράση.
Ταυτόχρονα, Αμερικανοί και άλλοι διπλωμάτες επιχειρούν να διαμορφώσουν μια συμφωνία με το Ιράν, η οποία θα οδηγήσει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, θα αντιμετωπίζει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και θα αναβάλει την ανάληψη περαιτέρω στρατιωτικής δράσης. Η συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων ενδέχεται να αποσκοπεί εξίσου στην υποστήριξη αυτής της διπλωματικής προσπάθειας όσο και στην προετοιμασία για επιστροφή στις πολεμικές επιχειρήσεις.
Το Ιράν έχει εντείνει τις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, επιδιώκοντας να ασκήσει τη μέγιστη δυνατή οικονομική πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες ενόψει των εκλογών της Τρίτης.
Η χρήση χημικών όπλων αποτελεί ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα για το Ιράν, το οποίο συγκαταλέγεται στις λίγες χώρες που έχουν υποστεί τις συνέπειές τους. Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, ο Σαντάμ Χουσεΐν έκανε χρήση χημικών όπλων, προκαλώντας τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων και οδηγώντας σε προβλήματα υγείας επί δεκαετίες για περίπου 100.000 Ιρανούς βετεράνους και αμάχους, σύμφωνα με Ιρανούς ειδικούς.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούν εδώ και πολλά χρόνια την ανάπτυξη χημικών όπλων από το Ιράν, τα οποία απαγορεύονται βάσει του διεθνούς δικαίου. Οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν ενημερώσει τις αμερικανικές ομόλογές τους ότι εκτιμούν πως το Ιράν κινείται με ταχείς ρυθμούς για την ανάπτυξη της τεχνολογίας που θα του επιτρέψει να τοποθετήσει τέτοια όπλα σε πυραύλους ή να τα εισαγάγει λαθραία στο Ισραήλ ή σε άλλη χώρα, προκειμένου να τα χρησιμοποιήσει σε μια επίθεση, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Για ορισμένους Αμερικανούς αξιωματούχους, οι αναφορές στις απειλές χρήσης χημικών όπλων από το Ιράν ανακάλεσαν στη μνήμη τις εσφαλμένες εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών το 2002 σχετικά με τα όπλα μαζικής καταστροφής του Ιράκ. Το Ιράκ είχε σε μεγάλο βαθμό εγκαταλείψει ή αναστείλει έως τότε τα πυρηνικά, χημικά και βιολογικά του προγράμματα, ωστόσο οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν διαβεβαιώσει τον Λευκό Οίκο του προέδρου Τζορτζ Μπους ότι η εκτίμησή τους πως το Ιράκ διέθετε τέτοια όπλα ήταν απολύτως αδιαμφισβήτητη.
Όσοι είχαν ενημερωθεί για τις νέες πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών διατύπωσαν διαφορετικές απόψεις σχετικά με το πόσο γρήγορα —ή αποτελεσματικά— θα μπορούσε το Ιράν να αναπτύξει επιχειρησιακή ικανότητα χρήσης χημικών όπλων. Σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα οπλικών συστημάτων και Αμερικανούς αξιωματούχους, η τοποθέτηση ενός χημικού όπλου σε έναν βαλλιστικό πύραυλο δεν είναι δύσκολη· αντίθετα, η διασφάλιση της αποτελεσματικής διασποράς ενός χημικού παράγοντα από το όπλο αποτελεί πρόκληση. Η λαθραία μεταφορά μιας βόμβας πέρα από τα σύνορα συνεπάγεται επίσης δυσκολίες.
Μια ακόμη πιθανότητα είναι η χρήση μη επανδρωμένου αεροσκάφους (drone) για τη μεταφορά και την εξαπόλυση ενός χημικού όπλου.
Περιφερειακός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ισραήλ είχε παρουσιάσει σε χώρες του Κόλπου ισχυρισμούς σύμφωνα με τους οποίους το Ιράν εργαζόταν για να θέσει τα χημικά του όπλα σε επιχειρησιακή ετοιμότητα. Ισραηλινοί αξιωματούχοι δεν παρουσίασαν αποδεικτικά στοιχεία, αλλά ενημέρωσαν τους ομολόγους τους σχετικά με τις εκτιμήσεις τους. Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, οι κυβερνήσεις των χωρών του Κόλπου έκριναν ότι οι ισχυρισμοί αυτοί δεν ήταν σοβαροί.
Ο Λευκός Οίκος δεν προέβη σε κάποιο σχόλιο, ωστόσο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο κ. Τραμπ θα διασφαλίσει την προστασία της Αμερικής και των συμμάχων της από κάθε ενδεχόμενη απειλή. Η C.I.A. αρνήθηκε να σχολιάσει.
Εκπρόσωπος του γραφείου του κ. Νετανιάχου δήλωσε ότι «το Ισραήλ παρακολουθεί στενά κάθε απειλή που προέρχεται από το ιρανικό τρομοκρατικό καθεστώς και είναι προετοιμασμένο να την αντιμετωπίσει».
Εκπρόσωπος της ιρανικής αντιπροσωπείας στα Ηνωμένα Έθνη δεν απάντησε στο αίτημα για σχολιασμό.
Παρότι στους κόλπους της αμερικανικής κοινότητας των υπηρεσιών πληροφοριών υπάρχουν ελάχιστες διαφωνίες ως προς το ότι το Ιράν αναπτύσσει χημικά όπλα, επικρατεί έντονη διχογνωμία σχετικά με το κατά πόσον η ιρανική ηγεσία θα προχωρούσε ποτέ στη χρήση τους, ιδίως εάν δεν είχε προηγηθεί πρόκληση μέσω περαιτέρω επιθέσεων.
Η διευθύντρια της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ (Director of National Intelligence) είχε προειδοποιήσει το 2024 ότι «το Ιράν πιθανότατα επιδιώκει να συνεχίσει την έρευνα και ανάπτυξη χημικών και βιολογικών παραγόντων για επιθετικούς σκοπούς».
Η Ντάνα Στρούλ, η ανώτατη αξιωματούχος του Πενταγώνου για θέματα πολιτικής στη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μπάιντεν, δήλωσε ότι είναι γνωστό εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες πως το Ιράν διατηρεί αποθέματα συστατικών για την κατασκευή χημικών όπλων, αλλά ότι η Τεχεράνη δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ τέτοια όπλα.
Ωστόσο, το Ιράν ενδέχεται να αισθανθεί ότι «δέχεται υπαρξιακή πίεση και, ενδεχομένως, να υπερβεί το όριο προς την άμεση επιθετική χρήση αυτών των μη συμβατικών όπλων», δήλωσε η κ. Στρούλ, η οποία σήμερα εργάζεται στο Washington Institute for Near East Policy.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν ένα ευρύ φάσμα απειλών από το Ιράν, καθώς η συλλογή πληροφοριών εντατικοποιήθηκε μετά την αποκάλυψη ιρανικού σχεδίου επίθεσης σε στρατιωτική βάση στη Βρετανία, η οποία χρησιμοποιείται από αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη.
Στις 23 Οκτωβρίου, ο Τζέι Κλέιτον, διευθυντής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ, απέστειλε υπόμνημα στον Μάρκο Ρούμπιο, υπουργό Εξωτερικών και σύμβουλο εθνικής ασφάλειας, προειδοποιώντας για την απειλή ιρανικών επιθέσεων. Στη συνέχεια, Αμερικανοί διπλωμάτες και άλλα μέλη του προσωπικού τέθηκαν σε καθεστώς αυξημένου συναγερμού.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι η απειλή κατά των Αμερικανών στη Μέση Ανατολή και σε αρκετές άλλες χώρες βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (U.S. Central Command) διαθέτει σχέδιο για την εξαπόλυση πληγμάτων κατά του Ιράν, με έναρξη ακόμη και από την Τετάρτη, μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ και όταν τρία αεροπλανοφόρα θα βρίσκονται στην περιοχή, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Οι ιδανικές συνθήκες για τη διεξαγωγή της εκστρατείας που έχει σχεδιάσει ο στρατός θα διαρκέσουν μόνο για σύντομο χρονικό διάστημα. Μετά τις αρχές Νοεμβρίου, ένα από τα αεροπλανοφόρα θα χρειαστεί να επιστρέψει στη βάση του. Οι αρχές Νοεμβρίου συμπίπτουν επίσης με μια περίοδο χωρίς σεληνιακό φως, συνθήκες βαθύτατου σκότους τις οποίες ο αμερικανικός στρατός προτιμά να αξιοποιεί για τις επιθέσεις του.
Ορισμένα μέλη του υπουργικού συμβουλίου του Τραμπ έχουν υποστηρίξει ότι θα πρέπει να δοθεί περισσότερος χρόνος, ώστε να αποδώσει η εκστρατεία άσκησης οικονομικής πίεσης. Υποστηρίζουν ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός και οι κυρώσεις σε βάρος της χώρας θα οδηγήσουν τελικά στην πτώση της ιρανικής κυβέρνησης.
Ωστόσο, ορισμένοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι το Ιράν έχει καταφέρει να αντέξει την εκστρατεία άσκησης πιέσεων και ότι υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις πως η ιρανική κυβέρνηση θα καταρρεύσει χωρίς την πραγματοποίηση πρόσθετων στρατιωτικών επιθέσεων.
Η Στέφανι Γουόκερ, ανώτατη αξιωματούχος αρμόδια για θέματα εθνικής ασφάλειας και πληροφοριών στο Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών (F.B.I.), δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η απειλή του Ιράν κατά των αμερικανικών συμφερόντων «αποτελεί αυτή τη στιγμή κορυφαία προτεραιότητα για το σύνολο της αμερικανικής κυβέρνησης».
Οι στόχοι της Τεχεράνης, σύμφωνα με τη Στέφανι Γουόκερ, περιλαμβάνουν την κατασκοπεία, τις επιχειρήσεις επιρροής και τις κυβερνοεπιθέσεις. Χάκερ που συνδέονται με το Ιράν έθεσαν στο στόχαστρο δεκάδες συστήματα ύδρευσης σε ολόκληρη την επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών το φετινό καλοκαίρι, γεγονός που οδήγησε ορισμένες κομητείες στην έκδοση συστάσεων προς τους πολίτες να βράζουν το νερό πριν από την κατανάλωσή του.
Το Ιράν έχει επίσης επιχειρήσει να υποδυθεί πρόσωπα στο διαδίκτυο, προκειμένου να εξαπατήσει τους συνεργάτες και γνωστούς τους και να τους αποσπάσει πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει καταστήσει αυτή τη μορφή εξαπάτησης πολύ ευκολότερη, «ιδίως μέσω του vishing», δήλωσε η ίδια, αναφερόμενη σε επιθέσεις ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing) που βασίζονται στην τηλεφωνική επικοινωνία και τη χρήση φωνής.
«Ο πόλεμος άλλαξε τους υπολογισμούς του Ιράν ως προς το τι ήταν διατεθειμένο να κάνει εδώ, εναντίον μας», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα η κ. Γουόκερ, στο πλαίσιο διάσκεψης για την εθνική ασφάλεια που πραγματοποιήθηκε στο Σι Άιλαντ της Τζόρτζια.