Το Ισραήλ ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις σχετικά με τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, καθώς επικυρώθηκαν τα αποτελέσματα των εκλογών της περασμένης εβδομάδας, παρά τους συνεχιζόμενους ισχυρισμούς του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου περί παρατυπιών στην ψηφοφορία.
Τα αποτελέσματα της εκλογικής αναμέτρησης της 27ης Οκτωβρίου παραδόθηκαν την Τετάρτη στον πρόεδρο της χώρας, Ισαάκ Χέρτζογκ, από την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή. Σύμφωνα με αυτά, το μπλοκ του Νετανιάχου προηγείται εκείνου του βασικού αντιπάλου του, Γκάντι Άιζενκοτ, ωστόσο κανένα από τα δύο δεν εξασφαλίζει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία που απαιτείται για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Σύμφωνα με το Bloomberg, μέσα στις επόμενες ημέρες, ο Χέρτζογκ θα αναθέσει σε έναν από τους δύο την πρώτη εντολή για τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού. Κανένας από τους δύο δεν διαθέτει σαφή διαδρομή προς την εξουσία και αναμένονται ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες διαπραγματεύσεων προτού ξεκαθαρίσει το αποτέλεσμα. Μέχρι τότε, ο Νετανιάχου παραμένει πρωθυπουργός σε υπηρεσιακή βάση.
Σε ομιλία του, ο Χέρτζογκ υπογράμμισε ότι, προκειμένου να αποφευχθεί ένας νέος εκλογικός γύρος, τα πολιτικά κόμματα πρέπει να αντιληφθούν ότι δεν είναι δυνατόν να υλοποιηθούν όλες οι δεσμεύσεις και οι υποσχέσεις που έδωσαν στους ψηφοφόρους.
«Δεν ζητώ από κανέναν να εγκαταλείψει τις θεμελιώδεις αξίες του. Όμως, υπό τις σημερινές συνθήκες, όπου δεν υπάρχει σαφής νικητής μετά τις εκλογές, ζητώ πρωτοτυπία και δημιουργικότητα, θάρρος και καλή θέληση», δήλωσε ο πρόεδρος, ο ρόλος του οποίου είναι κυρίως εθιμοτυπικός.
Οι πιθανοί κυβερνητικοί συνασπισμοί και ο ρόλος των αραβικών κομμάτων
Η απουσία αυτοδύναμου νικητή αφήνει μετέωρη και τη διεθνή θέση του Ισραήλ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος συμμετείχε στον πόλεμο κατά του Ιράν σε συνεργασία με τον Νετανιάχου, είχε καλέσει τους Ισραηλινούς να επανεκλέξουν τον επί χρόνια πρωθυπουργό.
Ωστόσο, η σαρωτική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης στις ΗΠΑ ενδέχεται να εντείνει τη διεθνή απομόνωση του Ισραηλινού ηγέτη. Άλλες δυτικές δυνάμεις θεωρούν ότι οι σκληρές πολιτικές της απερχόμενης κυβέρνησης Νετανιάχου έναντι των Παλαιστινίων δικαιολογούν την επιβολή κυρώσεων.
Ο Άιζενκοτ, κεντρώος πρώην στρατηγός, του οποίου ο πολιτικός συνασπισμός διαθέτει 48 από τις 120 έδρες της ισραηλινής Βουλής (Κνεσέτ), θα μπορούσε να καλύψει τη διαφορά εξασφαλίζοντας τη στήριξη δύο αραβικών κομμάτων, τα οποία συγκέντρωσαν συνολικά 19 έδρες.
Το συντηρητικό κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου έχει χαρακτηρίσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο προδοτική συμφωνία με πολιτικούς που υποστηρίζουν τους Παλαιστινίους, η οποία συνιστά απειλή για την ασφάλεια. Παράλληλα, έχει αναδείξει την έρευνα γύρω από τις καταγγελίες ότι ξένα κεφάλαια ενδέχεται να βρίσκονταν πίσω από την ασυνήθιστα υψηλή συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων.
Ωστόσο, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι, μετά την εξέταση όλων των καταγγελιών, δεν εντόπισε «κανένα στοιχείο παρατυπιών» που να επηρεάζει την εκλογική διαδικασία.
Το Λικούντ κατηγόρησε τη γενική εισαγγελέα Gali Baharav-Miara ότι παρεμποδίζει την έρευνα της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας Shin Bet σχετικά με τις καταγγελίες για εκλογική νοθεία. Η Baharav-Miara βρίσκεται εδώ και καιρό σε αντιπαράθεση με τον Νετανιάχου, λόγω της δημόσιας αντίθεσής της σε ορισμένες κυβερνητικές πρωτοβουλίες του.
Η ίδια υποστήριξε ότι η Shin Bet δεν είχε διαβιβάσει στην κοινή ανακριτική ομάδα τα πρόσφατα ευρήματά της. «Σε ένα κράτος δικαίου, οι πολίτες ή οι αιρετοί αξιωματούχοι δεν μπορούν να τίθενται υπό έρευνα χωρίς να υπάρχουν στοιχεία που να τη δικαιολογούν», ανέφερε σε δήλωσή της.
Η Shin Bet αρνήθηκε να σχολιάσει. Τα αραβικά κόμματα απορρίπτουν τις κατηγορίες και κατηγορούν τον Νετανιάχου ότι επιχειρεί να τα απαξιώσει. Οι Άραβες, πολλοί από τους οποίους αυτοπροσδιορίζονται ως Παλαιστίνιοι, αποτελούν το 21% του πληθυσμού του Ισραήλ.
Οι αριθμητικοί συσχετισμοί στην Κνεσέτ
Ο κατακερματισμός του πολιτικού συστήματος του Ισραήλ και οι συμμαχίες μεταξύ κομμάτων με διαφορετική ισχύ καθιστούν περίπλοκη τη διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης και για τους δύο υποψηφίους.
Ο Άιζενκοτ φαίνεται να διαθέτει μεγαλύτερη στήριξη μεταξύ των κομμάτων που συμμετείχαν στις εκλογές, καθώς οι παρατάξεις που αντιτίθενται ρητά στον Νετανιάχου, τον μακροβιότερο πρωθυπουργό της χώρας, συγκεντρώνουν συνολικά 67 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ.
Ωστόσο, το Λικούντ αναδείχθηκε πρώτο μεμονωμένο κόμμα, εξασφαλίζοντας 27 έδρες. Το συνολικό μπλοκ του Νετανιάχου διαθέτει 53 έδρες, δηλαδή υπολείπεται κατά οκτώ της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Ο συσχετισμός αυτός βασίζεται στον κυβερνητικό συνασπισμό που είχε σχηματιστεί για την τετραετή θητεία η οποία ξεκίνησε το 2022.
Δεν είναι, ωστόσο, σαφές εάν η συγκεκριμένη συμμαχία θα διατηρηθεί. Σε αυτήν συμμετέχει ένα υπερορθόδοξο εβραϊκό κόμμα με επτά έδρες, το οποίο είναι δυσαρεστημένο με την αποτυχία του Νετανιάχου να εξασφαλίσει αμετάκλητη εγγύηση για την εξαίρεση των ψηφοφόρων του από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία. Το κόμμα δεν έχει δηλώσει εάν θα συνεχίσει να τον στηρίζει.
Οι Άραβες πολίτες του Ισραήλ εξαιρούνται επίσης από τη στρατιωτική θητεία, γεγονός που θα μπορούσε να αποτελέσει εμπόδιο για τη συμμετοχή των αραβικών κομμάτων σε έναν κυβερνητικό συνασπισμό υπό τον Άιζενκοτ. Ο πρώην στρατηγός έχει υποστηρίξει με έμφαση ότι όλοι οι Ισραηλινοί πρέπει να προσφέρουν κάποια μορφή εθνικής υπηρεσίας, ακόμη και αν αυτή δεν είναι απαραίτητα στρατιωτική.
Επιπλέον, τα αραβικά κόμματα δεν έχουν αποδεχθεί να αναγνωρίσουν το Ισραήλ ως εβραϊκό κράτος ούτε να χαρακτηρίσουν τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση, γεγονός που δυσκολεύει τη συνεργασία τους με τον συνασπισμό του Άιζενκοτ. Ο τελευταίος έχασε έναν γιο και δύο ανιψιούς του, οι οποίοι σκοτώθηκαν πολεμώντας τη Χαμάς στον πόλεμο στη Γάζα, που ξεκίνησε μετά την επίθεση της υποστηριζόμενης από το Ιράν οργάνωσης στο Ισραήλ τον Οκτώβριο του 2023.
Το ενδεχόμενο κυβέρνησης εθνικής ενότητας
Σε περίπτωση που ο Τραμπ αποφασίσει να επαναλάβει τις επιθέσεις κατά του Ιράν, ο Άιζενκοτ ενδέχεται να πειστεί να σχηματίσει κυβέρνηση έκτακτης ανάγκης μαζί με τον Νετανιάχου, σύμφωνα με τον Avigdor Liberman, επικεφαλής δεξιού κόμματος της αντιπολίτευσης που εξασφάλισε επτά έδρες στις εκλογές.
«Σε μια τέτοια περίπτωση, θα ασκηθούν μεγάλες πιέσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Οι πιέσεις μπορεί να προέλθουν από τον Τραμπ, από τον πρόεδρο Χέρτζογκ ή από τη βάση των πολιτών», δήλωσε ο Liberman σε δημοσιογράφους τη Δευτέρα.
Ο ίδιος επιβεβαίωσε τη θέση που είχε διατυπώσει πριν από τις εκλογές, ότι το κόμμα του δεν πρόκειται να συμμετάσχει σε κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου, ανεξαρτήτως των εξελίξεων.
Εάν ο υποψήφιος που θα επιλέξει ο Χέρτζογκ δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση μέσα στην προβλεπόμενη περίοδο των έξι εβδομάδων, η εντολή αναμένεται να δοθεί στον αντίπαλό του, ο οποίος θα έχει αντίστοιχο χρονικό περιθώριο. Εάν αποτύχει και εκείνος, το Ισραήλ θα οδηγηθεί σε νέες εκλογές μέσα στους επόμενους μήνες.