Νέο σχέδιο για τον περιορισμό των πρακτικών που ωθούν τους χρήστες να ξοδεύουν περισσότερο χρόνο και χρήμα στο διαδίκτυο παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Ένωση, βάζοντας στο στόχαστρο τα εθιστικά χαρακτηριστικά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τις παραπλανητικές τεχνικές που χρησιμοποιούν οι ψηφιακές πλατφόρμες.
Η Κομισιόν παρουσίασε σήμερα Τετάρτη πρόταση για την ενίσχυση των κανόνων προστασίας των καταναλωτών, στο πλαίσιο της νέας Πράξης για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη (Digital Fairness Act).
Τα προτεινόμενα μέτρα θα δίνουν στους χρήστες τη δυνατότητα να απενεργοποιούν διαδικτυακές λειτουργίες που ενθαρρύνουν την καταναγκαστική ή υπερβολική χρήση ψηφιακών υπηρεσιών, ενώ προβλέπεται η επιβολή προστίμων στις εταιρείες που παραβιάζουν τους κανόνες, σύμφωνα με το Bloomberg.
Έπειτα από χρόνια ρυθμιστικών παρεμβάσεων στον τεχνολογικό κλάδο, κυρίως σε ζητήματα ανταγωνισμού και προστασίας προσωπικών δεδομένων, οι ευρωπαϊκές αρχές στρέφονται πλέον στις πρακτικές που χρησιμοποιούν οι διαδικτυακές πλατφόρμες για να προσελκύουν δισεκατομμύρια καταναλωτές και να διατηρούν την προσοχή τους.
Οι νέοι περιορισμοί θα μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά ορισμένες από τις μεγαλύτερες εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το YouTube της Google, το Instagram της Meta Platforms και το TikTok της ByteDance, αλλά και τις υπηρεσίες ηλεκτρονικού εμπορίου και τα chatbots τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Στο στόχαστρο οι παραπλανητικές πρακτικές «dark patterns»
Η νέα νομοθετική πρόταση προβλέπει επίσης την απαγόρευση των λεγόμενων «dark patterns», δηλαδή πρακτικών σχεδιασμού στις διαδικτυακές πωλήσεις που ωθούν ή παραπλανούν τους καταναλωτές ώστε να λαμβάνουν αποφάσεις τις οποίες διαφορετικά δεν θα επέλεγαν.
Τέτοιες πρακτικές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την εμφάνιση παραπλανητικών μηνυμάτων ότι ένα προϊόν πρόκειται σύντομα να εξαντληθεί, με στόχο την άσκηση πίεσης στους αγοραστές, καθώς και τη δημιουργία εμποδίων στη διαδικασία ακύρωσης μιας συνδρομής.
Τα μέτρα θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν τα chatbots τεχνητής νοημοσύνης που ενθαρρύνουν τους χρήστες να συνεχίζουν τις συνομιλίες και τις αλληλεπιδράσεις τους.
«Καθιστούμε απολύτως σαφές ότι οι ψευδείς ισχυρισμοί περί περιορισμένης διαθεσιμότητας ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας αποτελούν παραπλανητική πρακτική και, ως εκ τούτου, δεν επιτρέπονται», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Ευρωπαίος επίτροπος αρμόδιος για την προστασία των καταναλωτών, Μάικλ ΜακΓκραθ.
Το Bloomberg είχε μεταδώσει νωρίτερα αυτή την εβδομάδα τα σχέδια της Κομισιόν για την αυστηροποίηση του κανονιστικού πλαισίου.
Πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου
Παράλληλα με τους νέους κανόνες, η Κομισιόν επιδιώκει να αποκτήσει πρόσθετες εξουσίες για την άμεση επιβολή της νομοθεσίας προστασίας των καταναλωτών, όταν οι παραβιάσεις επηρεάζουν τα δύο τρίτα του πληθυσμού της ΕΕ.
Σήμερα, η αρμοδιότητα για την αντιμετώπιση των παραβάσεων της νομοθεσίας προστασίας των καταναλωτών ανήκει στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές των κρατών-μελών.
Με βάση το νέο πλαίσιο, η Κομισιόν θα μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επιβάλλει στις εταιρείες πρόστιμα που θα φτάνουν έως και το 6% των ετήσιων παγκόσμιων πωλήσεών τους.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι μικρότερες επιχειρήσεις θα εξαιρούνται από την άμεση εποπτεία και επιβολή κυρώσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Οι προτάσεις θα πρέπει πλέον να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και να εγκριθούν από τους Ευρωπαίους νομοθέτες, ενώ ενδέχεται να υποστούν σημαντικές τροποποιήσεις προτού αποκτήσουν ισχύ νόμου.