Ο Βλαντίμιρ Πούτιν επέτρεψε σε ρωσική τράπεζα που βρίσκεται υπό βρετανικές κυρώσεις να διαχειριστεί μετοχές ρωσικών εταιρειών, οι οποίες ανήκουν σε βρετανική χρηματιστηριακή εταιρεία που έχει καταρρεύσει, παρακάμπτοντας τη συγκατάθεση των Βρετανών διαχειριστών της.
Ειδικότερα, με προεδρικό διάταγμα που υπέγραψε τον Σεπτέμβριο, ο Ρώσος πρόεδρος έδωσε στη Moscow Credit Bank τη δυνατότητα να προχωρήσει σε συναλλαγές με μετοχές που κατέχει η βρετανική Sova Capital, χωρίς την έγκριση της εταιρείας διαχείρισης αφερεγγυότητας Teneo Financial Advisory, σύμφωνα το Bloomberg.
Οι τίτλοι αφορούν μετοχές εταιρειών όπως η Rosneft και η Gazprom, αξίας δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Παρότι ανήκουν στη Sova Capital, παραμένουν δεσμευμένοι στη Ρωσία λόγω των κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά την εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Με το νέο διάταγμα, η Moscow Credit Bank μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, χωρίς να απαιτείται η συναίνεση των Βρετανών διαχειριστών.
Νωρίτερα φέτος, η Moscow Credit Bank είχε προσφύγει κατά της Sova Capital στο Διαιτητικό Δικαστήριο της Μόσχας, διεκδικώντας περισσότερα από 20 εκατ. δολάρια. Η Teneo δεν έχει συναινέσει στη μεταβίβαση των μετοχών και έχει θέσει το ζήτημα υπόψη του βρετανικού Office of Financial Sanctions Implementation (OFSI).
Η σύγκρουση των δικαστικών συστημάτων
Η υπόθεση αναδεικνύει την προσπάθεια της Ρωσίας να αποκτήσει πρόσβαση σε περιουσιακά στοιχεία που έχουν δεσμευτεί λόγω των δυτικών κυρώσεων, αξιοποιώντας τις διαφορές μεταξύ του ρωσικού και του βρετανικού νομικού συστήματος. Παράλληλα, αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα της χρήσης των ρωσικών δικαστηρίων για την επιβολή αποφάσεων σε πολυεθνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικές δικαιοδοσίες.
Υπενθυμίζεται ότι περίπου 300 δισ. δολάρια σε κρατικά περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας έχουν παγώσει από τις δυτικές χώρες μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Από αυτά, περίπου 185 δισ. δολάρια βρίσκονται στο Euroclear, με έδρα τις Βρυξέλλες.
Το Euroclear έχει προσφύγει στη Δικαιοσύνη ζητώντας προστασία από ρωσική δικαστική απόφαση που το υποχρεώνει να καταβάλει στη Μόσχα περίπου 250 δισ. δολάρια. Αντίστοιχα, η Sova Capital απέτυχε στην προσπάθειά της στο Βέλγιο να αποδεσμεύσει περιουσιακά στοιχεία που έχουν εγκλωβιστεί λόγω των κυρώσεων, μέσω του ρωσικού Εθνικού Αποθετηρίου Διακανονισμού.
Η κατάρρευση της Sova Capital
Η Sova Capital ήταν χρηματιστηριακή εταιρεία με έδρα το Λονδίνο, υπό την εποπτεία της Financial Conduct Authority (FCA), η οποία από το 2015 παρείχε σε θεσμικούς και εταιρικούς επενδυτές πρόσβαση στις ρωσικές αγορές. Ανήκε στον δισεκατομμυριούχο Ρομάν Αβντέεφ, ο οποίος εκείνη την περίοδο ήλεγχε και τη Moscow Credit Bank.
Στα τέλη του 2020, η βρετανική δραστηριότητα της Sova εμφάνιζε συνολικό ενεργητικό 2,59 δισ. δολαρίων. Η εταιρεία κατέρρευσε τον Μάρτιο του 2022 και τέθηκε σε καθεστώς αφερεγγυότητας, με την Teneo να αναλαμβάνει τη διαχείρισή της.
Οι δικηγόροι της Sova είχαν αναφέρει τότε ότι η εταιρεία διαχειριζόταν κεφάλαια πελατών άνω των 2 δισ. δολαρίων, αδυνατούσε να αποπληρώσει τις υποχρεώσεις της και είχε σημαντική έκθεση σε ρωσικά συμφέροντα.
Το 2023, η Teneo εξασφάλισε έγκριση από το Ανώτατο Δικαστήριο της Αγγλίας για την πώληση χαρτοφυλακίου τίτλων στον Αβντέεφ, επιτρέποντάς του να ανακτήσει μέρος των κεφαλαίων του.
Η Moscow Credit Bank βρίσκεται υπό βρετανικές κυρώσεις από τον Απρίλιο του 2022. Ο Αβντέεφ πούλησε το μερίδιό του στην τράπεζα στον επιχειρηματικό του εταίρο και δισεκατομμυριούχο Σεργκέι Σουντάρικοφ το 2024. Τον περασμένο μήνα δήλωσε ότι είχε πουλήσει όλα τα περιουσιακά του στοιχεία στη Ρωσία και είχε μεταβιβάσει το μερίδιό του στον επενδυτικό όμιλο Rossium, τον οποίο ίδρυσε, στον Σουντάρικοφ.
Η Moscow Credit Bank, η οποία αποτελεί συστημικά σημαντική τράπεζα στη Ρωσία, εμφανίζει σημάδια πίεσης, με μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους 8 δισ. δολαρίων. Το 2025 σημειώθηκε ακόμη μία αλλαγή στη μετοχική της σύνθεση, χωρίς να δημοσιοποιηθούν λεπτομέρειες.
Η Teneo συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις της βάσει της βρετανικής νομοθεσίας, σύμφωνα με την πηγή. Η ίδια η Teneo, το βρετανικό υπουργείο Οικονομικών, το OFSI και η FCA αρνήθηκαν να σχολιάσουν.