Οι Ηνωμένες Πολιτείες (ΗΠΑ) είχαν επιβάλει εμπάργκο σε όλες τις εξαγωγές πετρελαίου προς την Ιαπωνία και επιπρόσθετα είχαν παγώσει τα περιουσιακά της στοιχεία στις ΗΠΑ το καλοκαίρι του 1941 μετά την εισβολή των Γιαπωνέζων και την κατοχή της Γαλλικής Ινδοκίνας.
Φυσικά, ο τότε Αμερικανός πρόεδρος Φράνκλιν Ρούζβελτ δεν ξύπνησε μια μέρα και αποφάσισε να επιβάλει εμπάργκο στις εξαγωγές πετρελαίου προς την Ιαπωνία. Οι ΗΠΑ έβλεπαν με κακό μάτι την επεκτατική στρατιωτική πολιτική του Τόκιο, ξεκινώντας με την εισβολή στην Κίνα το 1937 και πίεζαν για να σταματήσει.
Όμως, η Ιαπωνία χρειαζόταν την πρόσβαση στον ορυκτό πλούτο και ιδιαίτερα το πετρέλαιο. Η χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου εισήγαγε το 80% του πετρελαίου που κατανάλωνε και μάλιστα το περισσότερο από τις ΗΠΑ. Όταν λοιπόν οι ΗΠΑ επέβαλαν το πλήρες εμπάργκο, η ιαπωνική ηγεσία το αξιολόγησε ως υπαρξιακή απειλή καθώς θα σταματούσε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις τους στην Ασία εντός λίγων μηνών.
Το Τόκιο είχε δύο επιλογές. Να ικανοποιήσει τις αμερικανικές απαιτήσεις και να αρθεί το εμπάργκο πετρελαίου, διακινδυνεύοντας τη θέση της ως περιφερειακής δύναμης, ή να επιτεθεί πρώτη με στόχο να βγάλει από τη μέση τον αμερικανικό στόλο του Ειρηνικού. Επέλεξε το δεύτερο, για να καταλάβει περισσότερες χώρες με φυσικό πλούτο στη Νοτιοανατολική Ασία. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό.
Ας έλθουμε στο σήμερα. Η Κίνα εισάγει ένα σημαντικό μέρος του πετρελαίου που χρειάζεται από τη Βενεζουέλα. Σημειωτέον ότι δίπλα από τη Βενεζουέλα βρίσκεται η Γουιάνα, όπου έχουν βρεθεί μεγάλες ποσότητες πετρελαίου των οποίων η εξόρυξη έχει ανατεθεί σε μεγάλες αμερικανικές εταιρείες. Ο Μαδούρο διεκδικούσε μεγάλο μέρος της περιοχής με το πετρέλαιο.
Επομένως, η πρόσφατη κίνηση του Τραμπ αφενός θέτει τα θεμέλια για τον έλεγχο των ροών πετρελαίου της Βενεζουέλας και αφετέρου στρώνει τον δρόμο στις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες στη Γουιάνα, χωρίς προβλήματα από τη Βενεζουέλα. Όμως, αυτό δημιουργεί πρόβλημα αφενός στην Κούβα, που εισάγει το 80% του πετρελαίου της από τη Βενεζουέλα, και αφετέρου, σε πολύ μικρότερο βαθμό, στην Κίνα.
Στην πρόσφατη έκθεση εθνικής στρατηγικής ασφαλείας των ΗΠΑ αναφέρεται ότι στόχος είναι η κυριαρχία στο Δυτικό Ημισφαίριο (συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας) και οι επιλεκτικές στρατηγικές παρεμβάσεις στο Ανατολικό Ημισφαίριο. Η Κούβα είναι κομμάτι του παζλ που πρέπει να περάσει σε αμερικανικό έλεγχο στο Δυτικό Ημισφαίριο ενώ στο Ανατολικό Ημισφαίριο ο κύριος γεωπολιτικός αντίπαλος των ΗΠΑ είναι η Κίνα.
Ελέγχοντας το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, οι ΗΠΑ καθιστούν πιο περίπλοκο και μάλλον ακριβότερο τον εφοδιασμό της Κίνας με τον μαύρο χρυσό. Και αυτό γιατί η Βενεζουέλα πουλούσε το πετρέλαιό της με σημαντική έκπτωση στην Κίνα ενώ τώρα θα πρέπει να προμηθευτεί περισσότερο από τον ασταθή Περσικό Κόλπο.
Στον αντίποδα, η Κίνα έχει κάνει σημαντική πρόοδο στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από ΑΠΕ ενώ έχει το πάνω χέρι στις κρίσιμες γαίες που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή προηγμένων στρατιωτικών συστημάτων κ.λπ. Ιδίως ο δεύτερος είναι ο λόγος που κάνει γεωπολιτικούς αναλυτές να βλέπουν κάποια συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας που θα είναι αμοιβαία επωφελής, π.χ. μείωση των στρατιωτικών εξοπλισμών.
Πάντως, οι ΗΠΑ μπορούν να χρησιμοποιήσουν το πετρέλαιο για να ενισχύσουν τη θέση τους στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα εις βάρος της Κίνας, δηλαδή της βασικής αντιπάλου τους στο Ανατολικό Ημισφαίριο.
Αν θα τα καταφέρουν, είναι μια άλλη υπόθεση. Το πολιτικό και γεωπολιτικό στοίχημα του προέδρου Τραμπ είναι πολύ μεγάλο για να αποτύχει. Όμως, η ιστορία δείχνει ότι η χρήση του πετρελαίου ως γεωπολιτικού όπλου μπορεί να εκπυρσοκροτήσει.