Οι στενές σχέσεις της Κύπρου με τους Ρώσους και τα καλοπληρωμένα χρυσά διαβατήρια με αποδέκτες ξένους πλούσιους αμφιβόλου υπόβαθρου έχουν επίσης παίξει ρόλο κατά πάσα πιθανότητα.
Από πλευράς χρονικής συγκυρίας, η δημοσιοποίηση ενός βίντεο στο Χ (πρώην twitter) στο οποίο στενοί συνεργάτες του προέδρου Χριστοδουλίδη συζητούν για χρηματοδότηση εκστρατειών με μετρητά πάνω από το επιτρεπτό όριο δεν πλήττει μόνο τον Κύπριο πρόεδρο. Πλήττει επίσης την ΕΕ.
Η προεδρία ισχυρίζεται ότι είναι αποτέλεσμα μοντάζ. Υπό αυτή την έννοια, όντως, θα μπορούσε να προέρχεται από πηγή που αντιστρατεύεται τα συμφέροντα της ΕΕ και της Κύπρου. Κατά την Κυπριακή προεδρία, η Ρωσία είναι από πίσω.
Ακόμη κι αν είναι έτσι, το θέμα της χρηματοδότησης πολιτικών εκστρατειών και κομμάτων δεν αλλάζει. Υπενθυμίζουμε ότι πολλοί είχαν κατηγορήσει το τηλεοπτικό δίκτυο Al Jazeera ότι εξυπηρετούσε τουρκικά συμφέροντα λόγω Κατάρ για το ρεπορτάζ του με τα χρυσά διαβατήρια της Κύπρου πριν από μερικά χρόνια. Όμως, αποδείχθηκε πως είχε δίκιο.
Επομένως, το ζητούμενο είναι η διαφάνεια στο πολιτικό χρήμα, είτε πρόκειται για την Ελλάδα, είτε για την Κύπρο. Αν το χρήμα ήταν μόνο ηλεκτρονικό, αυτό θα μπορούσε να γίνει εύκολα πραγματικότητα. Όμως, δεν είναι.
Δεν είναι μυστικό ότι πολλοί άνθρωποι που μπήκαν στη πολιτική στην Ελλάδα κατέληξαν πλούσιοι. Αρκετοί έκαναν την πολιτική επάγγελμα με αποτέλεσμα να εκλέγονται πολλές φορές και κατόπιν να περνούν την έδρα στα παιδιά ή σ’ άλλους συγγενείς τους.
Κατά την διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας λάμβαναν δώρα (λεφτά) κάτω από το τραπέζι που ήταν συνολικά πολύ μεγαλύτερα από το κόστος της προεκλογικής εκστρατείας με αποτέλεσμα να τους μένουν. Γιατί «μαύρα»; Η προφανής απάντηση είναι ότι οι υποψήφιοι πολιτικοί τα προτιμούν. Όμως, δεν είναι μόνο αυτοί.
Γνωστός, ο οποίος επιχείρησε να στείλει λίγες χιλιάδες ευρώ σε υποψήφια μεγάλου κόμματος στην επαρχία στις τελευταίες εκλογές διαπίστωσε ότι η διαδικασία ήταν πολύ περίπλοκη. Λες και το είχαν κάνει επίτηδες για να αποθαρρύνουν όποιον καλοπροαίρετο πολίτη θα ήθελε να ενισχύσει οικονομικά κάποιον ή κάποια υποψήφια, μας είχε πει,
Το αποτέλεσμα; Εγκατέλειψε την νόμιμη οδό και έδωσε αγανακτισμένος τα χρήματα μετρητά. Επομένως, υπάρχει θέμα απλοποίησης της υφιστάμενης διαδικασίας δήλωσης της χρηματοδότησης.
Από την στιγμή που θα εκλεγούν, γνωρίζουμε επίσης ότι υπάρχουν επιχειρηματίες και άλλοι οι οποίοι χρηματοδοτούν βουλευτές κ.τλ. είτε για να τους περάσουν τροπολογίες σε νομοσχέδια, είτε για να μεσολαβήσουν στον αρμόδιο υπουργό ή αξιωματούχο για τον ίδιο σκοπό. Παλαιότερα, πρώην βουλευτής της ΝΔ είχε καταδικασθεί για χρηματισμό που συνδεόταν με ν-τροπολογία.
Το ελληνικό σύστημα χρηματοδότησης των κομμάτων είναι μικτό καθώς υπάρχει η τακτική κρατική χρηματοδότηση ενώ επιτρέπονται οι δωρεές ιδιωτών με ανώτατο όριο ετησίως. Οι δωρεές από νομικά πρόσωπα απαγορεύονται αλλά μάλλον δεν τηρείται καθώς βρίσκουν άλλους τρόπους χρηματοδότησης π.χ. πληρώνοντας τους μισθούς ατόμων που εργάζονται για τα κόμματα.
Άτομο το οποίο είχε διατελέσει οικονομικός διευθυντής μεγάλου επιχειρηματικού ομίλου έλεγε πως δεν υπήρχε προεκλογική εκστρατεία που να μην άνοιγε το ταμείο για να δώσει μετρητά στα κόμματα εξουσίας και άλλα με ποσοστώσεις.
Το θέμα είναι ότι συνεχίζουν να υπάρχουν προβλήματα στο τομέα της διαφάνειας παρά τις αλλαγές που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια. Η διαφάνεια απαιτεί όπως οι διαδικασίες είναι απλές με δημοσίευση των δωρεών σε real time και όχι δημοσιοποίηση με καθυστέρηση όπως γίνεται σήμερα.
Επίσης, τα οικονομικά στοιχεία που υποβάλλουν τα κόμματα θα πρέπει να ελέγχονται χωρίς χρονοτριβή και χωρίς να υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Σήμερα, ο έλεγχος ανήκει στην Επιτροπή Ελέγχου της Βουλής και το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Δεν αμφιβάλλουμε ότι πάντοτε θα υπάρχουν παράθυρα. Όμως, τουλάχιστον ας γίνουν κάποια βασικά πράγματα, π.χ. μια πλατφόρμα δηλώσεων από δωρητές. Ο πολιτικός σεισμός που έγινε στη Κύπρο με την δημοσίευση του βίντεο στο Προεδρικό δείχνει ότι η διαφάνεια στις χρηματοδοτήσεις κομμάτων και πολιτικών είναι πολύ σημαντική για την χώρα.
Όμως, θα πρέπει να γίνει πράξη.