Αν κρίνουμε από την πρόταση της Βουλής το 1906 να του απονεμηθεί το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι οι βουλευτές της εποχής είχαν χιούμορ και αυτογνωσία.
Για όσους δεν έχουν διαβάσει κάποιο ποίημά του παραθέτουμε λίγους στίχους από το “Δυστυχία σου Ελλάς” που συγκαταλέγεται στην ανθολογία της οικονομίας.
“Ποιος είδε κράτος λιγοστό σ’ όλη τη γη μοναδικό, εκατό να εξοδεύει και πενήντα να μαζεύει; Να τρέφει όλους τους αργούς, νά ‘χει επτά Πρωθυπουργούς, ταμείο δίχως χρήματα και δόξης τόσα μνήματα;...
Νά ‘χει κλητήρες για φρουρά και να σε κλέβουν φανερά, κι ενώ αυτοί σε κλέβουνε τον κλέφτη να γυρεύουνε;...
Σπαθί αντίληψη, μυαλό ξεφτέρι, κάτι μισόμαθε κι όλα τα ξέρει. Κι από προσπάππου κι από παππού συγχρόνως μπούφος και αλεπού. Θέλει ακόμα -κι αυτό είναι ωραίο- να παριστάνει τον ευρωπαίο....
Και ψωμοτύρι και για καφέ το «δε βαρυέσαι» κι «ωχ αδερφέ». Ωσάν πολίτης, σκυφτός ραγιάς σαν πιάσει πόστο: δερβέναγάς. Δυστυχία σου, Ελλάς, με τα τέκνα που γεννάς! Ώ Ελλάς, ηρώων χώρα, τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα.”
Οι εποχές έχουν αλλάξει, όμως, αρκετές από τις νοοτροπίες και πρακτικές του 1900 βρίσκει ακόμη κάποιος στην Ελλάδα της δεκαετίας του 2020.
Πολλά μπορούν να εξηγήσουν αυτό το φαινόμενο. ‘Ομως, ο κοινός βασικός παρονομαστής είναι η απουσία ισχυρών, ανεξάρτητων θεσμών που να είναι σεβαστοί και νομιμοποιημένοι στα μάτια του κόσμου.
Θα μπορούσαμε ίσως να έχουμε πολλούς ισχυρούς θεσμούς εγκαίρως αν δεν είχε δολοφονηθεί ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας Ιωάννης Καποδίστριας.
Η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη για μια ευρεία συνταγματική μεταρρύθμιση-όποιοι πολιτικοί υπολογισμοί κι αν κρύβονται από πίσω-δίνει την ευκαιρία στο πολιτικό προσωπικό να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων. Κι αυτό γιατί χωρίς ισχυρούς θεσμούς, η Ελλάδα θα χτίζει πύργους στην άμμο.
Πρώτον και πιο σημαντικό, όπως έχουμε σημειώσει στο παρελθόν, η διάκριση των εξουσιών. Επομένως, η ηγεσία της Δικαιοσύνης δεν πρέπει να διορίζεται από την εκάστοτε κυβέρνηση, ώστε να υπολογίζουν οι φιλόδοξοι δικαστές ποιο κόμμα θα είναι στην εξουσία όταν γίνουν 50-60 χρονών για να το προσεγγίσουν και να τους διορίσει.
Οι βουλευτές που αντιπροσωπεύουν την νομοθετική εξουσία, θα πρέπει να παραιτούνται αν θέλουν να γίνουν υπουργοί. (εκτελεστική εξουσία). Οι βουλευτές, δικαστές, υπουργοί κ.τ.λ. θα πληρώνουν τους ίδιους φόρους και θα υπάγονται στους ίδιους νόμους με τους υπόλοιπους πολίτες. Επίσης να καθιερωθεί ανώτατο όριο θητείας για τα ανώτατα αξιώματα.
Επίσης, θα πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο να μειωθούν κατά το 1/3 οι βουλευτικές έδρες, δηλ. να εκλέγονται 200 αντί για 300 βουλευτές. Με τον ελληνικό πληθυσμό να φθίνει, η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να πληρώνει τόσους βουλευτές με τους βοηθούς τους κ.τ.λ.
Αυτός πρέπει να είναι ο πυρήνας μιας συνταγματικής μεταρρύθμισης. Από εκεί και πέρα θα πρέπει να εξετασθούν κι άλλα θέματα. Κατά την άποψή μας, δεν είναι δυνατόν η Βόρειος Κορέα να έχει μη κρατικά πανεπιστήμια και η Ελλάδα να μην έχει συνταγματικά κατοχυρωμένο το ίδιο δικαίωμα και δεκάδες χιλιάδες συμπολίτες μας να τα ακουμπάνε σε ξένα πανεπιστήμια κάθε χρόνο για να πάρουν δίπλωμα.
Χθες βράδυ είχαμε μια συνομιλία με κάποιον Ιταλό ο οποίος ετοιμάζει την βιβλιογραφία του Ιωάννη Καποδίστρια στα ιταλικά, συμπεριλαμβάνοντας νέα στοιχεία από επιστολές του κυβερνήτη που δεν έχουν ξαναδεί το φως της δημοσιότητας. Είμαστε σίγουροι ότι αν ζούσε σήμερα ο Καποδίστριας θα συμφωνούσε μαζί μας.
‘Ομως, δεν ζει και δεν είμαστε σίγουροι ότι το σημερινό πολιτικό προσωπικό μπορεί να περάσει μια τόσο τολμηρή συνταγματική μεταρρύθμιση που ισοδυναμεί με επανίδρυση του κράτους και απώλεια προνομίων για την πολιτική τάξη και τα συμφέροντα εκείνων που καραδοκούν από πίσω. Χωρίς αυτή όμως η Ελλάδα δεν μπορεί να ελπίζει ότι θα γίνει ευημερούσα χώρα.