Το πέταγμα του πληθωρισμού σχετίσθηκε με την υπερπροσφορά χρήματος και έφερε ξανά στην επιφάνεια την γνωστή φράση των αποκαλούμενων μονεταριστών οικονομολόγων, όπως ο Μίλτον Φρήντμαν, ότι «ο πληθωρισμός είναι παντού και πάντοτε νομισματικό φαινόμενο.»
‘Ομως, η διατύπωση της στενής σχέσης μεταξύ της αύξησης της προσφοράς χρήματος και του πληθωρισμού μακροπρόθεσμα πάει αρκετά πιο πίσω στην εποχή του μαθηματικού Νικόλαου Κοπέρνικου. Η σχέση έχει επιβεβαιωθεί εμπειρικά για την μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο περίοδο στην Ευρώπη αν και αποδυναμώνεται σε πιο βραχυπρόθεσμες περιόδους.
Η προσφορά χρήματος Μ1 μειώθηκε το 2023 και αυξάνεται με ήπιους ρυθμούς από το 2024 μέχρι σήμερα. Η ταχεία αποκλιμάκωση του μέσου επιπέδου των τιμών στην ευρωζώνη συνδέεται με αυτή την εξέλιξη από αρκετούς παρατηρητές αν και άλλοι παράγοντες έχουν επίσης συμβάλει.
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα υποχώρησε στο 2,8% σε ετήσια βάση τον Ιανουάριο από 2,9%. Όμως, η πτώση ήταν αναλογικά μικρότερη από εκείνη του μέσου πληθωρισμού στην ευρωζώνη στο 1,7% από 2% τον προηγούμενο μήνα.
Η ανωτέρω εξέλιξη δεν είναι ευχάριστη αλλά δεν εκπλήσσει κιόλας. Οι πιστοί αναγνώστες της στήλης θα θυμούνται την προ ετών επισήμανσή μας ότι η Ελλάδα θα πρέπει να μάθει με υψηλότερο πληθωρισμό σε σχέση με την ΕΕ. Κι αυτό γιατί υπάρχει πίεση για αύξηση των μισθών πάνω από την αύξηση της παραγωγικότητας εργασίας, ο ανταγωνισμός δεν λειτουργεί καλά σε αρκετούς κλάδους της οικονομίας και κυρίως υπάρχει υπερβάλλουσα ζήτηση.
Η Alpha Bank παραπέμπει στο θετικό παραγωγικό κενό το 2026, ίσο με 3%, που είναι το υψηλότερο στην ευρωζώνη σύμφωνα με την Κομισιόν. Με άλλα λόγια, η εγχώρια ζήτηση είναι μεγαλύτερη από τις παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας μας.
Η αναμενόμενη ήπια αποκλιμάκωση του ελληνικού πληθωρισμού δεν πρόκειται να σταματήσει την γκρίνια από την στιγμή που το μέσο επίπεδο τιμών έχει διαμορφωθεί σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με τα εισοδήματα.
‘Ομως, οι διαφορές πληθωρισμού ανάμεσα στις χώρες της ευρωζώνης μπορεί να φέρουν σε δύσκολη θέση την ΕΚΤ αν διατηρηθούν. Όχι τόσο γιατί η Κροατία, η Σλοβακία αι η Ελλάδα έχουν αρκετά υψηλότερο πληθωρισμό σε σχέση με τον μέσο στην ευρωζώνη αλλά γιατί το χάσμα ανάμεσα στη Γερμανία και τη Γαλλία, τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες, διευρύνεται.
Όταν ο γερμανικός πληθωρισμός είναι στο 2,1% και ο γαλλικός στο 0,4% υπάρχει θέμα. Η διατήρηση του βασικού επιτοκίου του ευρώ στο 2% από την ΕΚΤ μπορεί ταιριάζει στη Γερμανία, όμως είναι πολύ υψηλό για τη Γαλλία, αν οι διαφορές στον πληθωρισμό παραμείνουν τους επόμενους μήνες.
Τέτοιες διαφορές αποκαλύπτουν την πρόκληση που αντιμετωπίζει η ΕΚΤ και η ΕΕ καθώς είναι δομικές. Το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο με το δολάριο καθώς η ΕΚΤ δεν μπορεί να κοιτάζει μια σημαντική περαιτέρω ανατίμηση του ευρώ.
Γι’ αυτούς τους λόγους, ο πληθωρισμός διχάζει.