Το ραγδαία αυξανόμενο χρέος των ΗΠΑ και η σταδιακή μείωση των θέσεων σε δολάρια από χώρες του «Παγκόσμιου Νότου» για γεωπολιτικούς λόγους σε συνδυασμό με το ράλι στον χρυσό έριξαν λάδι στη συζήτηση περί απο-δολαριοποίησης.
Αν και μερικοί αναλυτές βλέπουν την ισοτιμία ευρώ/δολαρίου να σκαρφαλώνει στο 1,40-1,50 μεσοπρόθεσμα και το ευρώ είναι το 2ο αποθεματικό νόμισμα παγκοσμίως, κανείς δεν έθεσε θέμα προαγωγής του σε 1ο ως αντικαταστάτη του δολαρίου.
Αυτό δεν είναι τυχαίο καθώς το ευρώ είναι ένα ατελές κατασκεύασμα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) δεν είναι δημοσιονομική ένωση, δεν έχει μια μεγάλη, βαθιά, ρευστή αγορά ευρωομολόγων και φυσικά η ΕΕ δεν έχει ενιαία εξωτερική πολιτική και κοινό στρατό.
Σε συνέντευξή του στο Politico, o διοικητής της ΤτΕ κ. Στουρνάρας τόνισε την σημασία που έχει μια μεγάλη αγορά ευρωομολόγων για την προσέλκυση επενδύσεων εκτός ΕΕ και την ενίσχυση του γεωπολιτικού ρόλου της ΕΕ που αντανακλάται εν μέρει στο ευρώ. Φυσικά, τίποτα δεν πρόκειται να προχωρήσει, αν δεν πεισθούν η Γερμανία και κάποιες άλλες χώρες όπως η Ολλανδία.
Αν δεν κάνουμε λάθος, η αγορά «ασφαλών» ομολόγων της ΕΕ είναι περίπου ίδια (κάπου 8 τρισ.) σήμερα με τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα που κατέχουν μη Αμερικανοί.
Μια πρόσφατη μελέτη της BIS (Bank of International Settlements) διερεύνησε τη θέση του δολαρίου και του ευρώ στη διεθνή αγορά χρεογράφων εδώ και δεκαετίες. Οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κυριαρχία του δολαρίου στη συγκεκριμένη αγορά έχει περάσει από διάφορα κύματα, διαψεύδοντας τα αφηγήματα περί μόνιμης δολαριοποίησης ή απο-δολαριοποίησης.
Το μερίδιο του δολαρίου στις εκδόσεις διεθνών χρεογράφων υποχώρησε στο 43% το 2008 από 60% περίπου στις αρχές του 2000, για να ανέβει ξανά στο 60% το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2010 και να σταθεροποιηθεί εκεί μέχρι τα τέλη του 2024. Αυξομειώσεις εμφανίζονται από το 1965 έως και τη δεκαετία του 1990.
Το μερίδιο του ευρώ αυξήθηκε σημαντικά μετά το 2000 και έφθασε να είναι στα ίδια επίπεδα με το δολάριο μέχρι περίπου το 2008. Όμως, υποχώρησε μετά τη Μεγάλη Ύφεση, για να ανακάμψει εκ νέου τα τελευταία χρόνια. Οι ίδιοι αναρωτιούνται αν το μεγάλο μερίδιο του ευρώ στις νέες εκδόσεις χρέους την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα (η ώρα του ευρώ) ήταν απόρροια των προοπτικών ενός νέου εναλλακτικού αποθεματικού νομίσματος ή κάτι άλλο. Ίσως αυτό που συνέβη τότε να ενίσχυε τώρα τα επιχείρημα υπέρ των ευρωομολόγων.
Υπενθυμίζεται ότι οι ΗΠΑ έχουν 350 εκατ. πληθυσμό και η ΕΕ έχει κοντά στα 448-450 εκατ. άτομα. Όμως, οι 450 εκατ. Ευρωπαίοι είναι πρακτικά 84 εκατ. Γερμανοί, 68 εκατ. Γάλλοι, 60 εκατ. Ιταλοί, 48 εκατ. Ισπανοί κ.λπ.
Όμως, οι ΗΠΑ έχουν κοινούς πολιτικούς θεσμούς, που μπορεί να κινητοποιήσουν ένα στρατό και να τον χρηματοδοτήσουν με την έκδοση χρεογράφων. Αντίθετα, η ΕΕ είναι κατακερματισμένη και ουσιαστικά κυβερνάται από μια γραφειοκρατία που νομίζει ότι ξέρει τα πάντα. Αυτό εξηγεί εν μέρει τους φόβους της ΕΕ για τη Ρωσία, της οποίας η οικονομία είναι περίπου ίση με της Ιταλίας.
Υπό αυτή την έννοια, η ΕΕ είναι πιο αδύναμη απ’ ό,τι φαίνεται και κάθε μεγάλη κρίση, π.χ. στο θέμα της Γροιλανδίας, την αποκαλύπτει. Θα ήταν λοιπόν οξύμωρο το ευρώ να απειλήσει τη θέση του δολαρίου ως το 1ο αποθεματικό νόμισμα, αν πολλά από αυτά δεν αλλάξουν.
Μπορεί λοιπόν το δολάριο να βρίσκεται αντιμέτωπο με δομικά προβλήματα της αμερικανικής οικονομίας, τα οποία υπονομεύουν τη θέση του ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, όμως, το ευρώ έχει ακόμη σοβαρότερα θέματα για να του φάει τη θέση.