Η υπερδύναμη εκτιμάται ότι δαπανά 1 δισ. δολάρια καθημερινά για τα 2 αεροπλανοφόρα, άλλα πολεμικά κ.τ.λ. που έχει αναπτύξει στη Μέση Ανατολή. Από αυτό συνεπάγεται ότι ο πόλεμος εκτιμάται ότι θα διαρκέσει κάπου 2 μήνες.
Φυσικά, αυτές είναι εκτιμήσεις. Θα δούμε αν ο πόλεμος θα διαρκέσει τόσο και αν έχουν δίκιο όσοι ισχυρίζονται ότι το κόστος θα είναι ακόμη μεγαλύτερο με βάση τα ιστορικά δεδομένα.
Ένα από τα χαρακτηριστικά αυτού του πολέμου είναι τα ασύμμετρα κόστη. Ένα ιρανικό «Shahed-136» κοστίζει από 20 χιλ. μέχρι 50 χιλ. δολάρια ανάλογα την χώρα κατασκευής. To drone κατασκευάζεται ως επι το πλείστον από αφρό και κόντρα πλακέ, έχει μήκος 3,5 μέτρα και άνοιγμα πτερύγων 2,5 μέτρα, φέρει μια εκρηκτική κεφαλή 40-50 κιλών στη μύτη του, ένα μοτέρ 50 ίππων που κάνει θόρυβο, ένα αισθητήρα όσο ένα χάπι και ένα GPS στο μέγεθος της πιστωτικής κάρτας. Τα στοιχεία της διαδρομής «φορτώνονται» πριν την εκτόξευσή του.
Οι Ιρανοί έστειλαν πολλά Shahed-136 μαζί προς το Ισραήλ όταν ξεκίνησε ο πόλεμος. Σκοπός ήταν να προκαλέσουν τον κορεσμό της ισραηλινής αεράμυνας και να αναγκάσουν τα κέντρα διοίκησης να αποφασίσουν που θα εξαπολύσουν τους πολύτιμους πυραύλους τους. Οι τελευταίοι κοστίζουν μέχρι 1 εκ. δολάρια έκαστος. Τα κόστη είναι ασύμμετρα και τα οικονομικά της σύγκρουσης δεν ευνοούν τις ΗΠΑ, οι οποίοι κατέρριψαν πολλά με αεροπλάνα και ναυτικά σκάφη, αλλά ούτε είναι απαγορευτικά.
Υπάρχουν επίσης τα κόστη από μια ενδεχόμενη παρατεταμένη άνοδο των τιμών των καυσίμων που θα μπορούσε να διαχυθεί στα τρόφιμα μέσω των λιπασμάτων, μειωμένης παραγωγής, και ακριβότερων ναύλων.
Οι χώρες της ευρωζώνης δεν έχουν άμεσα κόστη λόγω της μη συμμετοχής τους στον πόλεμο. Όμως, είναι περισσότερο ευάλωτες σε περίπτωση παρατεταμένης ανόδου των τιμών των καυσίμων και ιδιαίτερα του φυσικού αερίου. Είναι χαρακτηριστικό ότι το ποσοστό πληρότητας στις αποθήκες φυσικού αερίου εκτιμάται στο 22% με 27% επί του συνόλου έναντι 41% που ήταν ο μέσος όρος τα 5 προηγούμενα έτη στο τέλος Μαρτίου.
Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ θα πρέπει να αγοράσει μεγαλύτερες ποσότητες από πέρυσι για να πληρώσει τις αποθήκες της ενόψει του νέου χειμώνα, ενδεχομένως σε υψηλότερες τιμές. Αν μάλιστα το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν αρθεί και η παραγωγή φυσικού αερίου από το Κατάρ δεν ξαναπάρει μπροστά σύντομα, το σοκ θα είναι μεγαλύτερο γιατί θα πρέπει να ανταγωνιστεί με την Ασία για τα φορτία LNG από τις ΗΠΑ κι αλλού.
Είναι προφανές ότι μια πιθανή άνοδος του πληθωρισμού δεν μπορεί να αποκλειστεί σ’ αυτό το περιβάλλον. Αυτό ακριβώς είναι που βλέπει η αγορά αυτή τη στιγμή. Είναι το inflation trade και συνίσταται σε μια προτίμηση των χαρτοφυλακίων προς τα εμπορεύματα, τα τιμαριθμοποιημένα κρατικά ομόλογα και τα ακίνητα.
Όμως, δεν τελειώσαμε. Οι χώρες της ευρωζώνης έχουν επίσης δεσμευτεί στην αύξηση των στρατιωτικών δαπανών ως προς το ΑΕΠ ενώ αρκετές έχουν υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα και υψηλό δημόσιο χρέος. Οι ΗΠΑ έχουν επίσης κρατικό έλλειμμα που ξεπερνάει το 5%-6% του ΑΕΠ και δημόσιο χρέος μεγαλύτερο από 120% του ΑΕΠ.
Δεν είναι λοιπόν δύσκολο να συμπεράνει κάποιος ότι το επόμενο πράγμα στο οποίο θα επικεντρωθούν οι αγορές είναι η αποκαλούμενη δημοσιονομική κυριαρχία. Εδώ, οι αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες του κράτους περιορίζουν την άσκηση της νομισματικής πολιτικής προς την κατεύθυνση της σταθερότητας των τιμών.
Οι αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και των τοκοχρεολυσίων του χρέους αναγκάζει τις κεντρικές τράπεζες να οδηγηθούν σε τεχνηέντως χαμηλότερα επιτόκια και πιθανώς «τύπωμα» χρήματος. Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις.
Μια ματιά στις αποδόσεις των 10ετών ομολόγων των ΗΠΑ, Γερμανίας, Γαλλίας, Ισπανίας και Ιαπωνίας δείχνει ότι όλες κινήθηκαν ανοδικά τελευταία. Το μήνυμα της αγοράς ομολόγων είναι σαφές. Το ρίσκο κάθε χώρας επανατιμολογείται γιατί υπάρχει έλλειμμα εμπιστοσύνης.
Αν όμως η αγορά ομολόγων καταρρεύσει, οι συνέπειες θα είναι δραματικές για τις μετοχές και τις οικονομίες. Λένε ότι η αγορά ομολόγων «κρασάρει» σιωπηλά . Τώρα η σιωπή είναι εκκωφαντική.