Ο Πέρσης βασιλιάς Κύρος ο Μέγας ένωσε τους Πέρσες με τους Μήδες, δημιουργώντας τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία που ο κόσμος είχε δει μέχρι τότε. Ο Κύρος είχε καταλάβει τη σημασία της γεωγραφίας και ιδιαίτερα των Στενών του Ορμούζ. Το όνομα μάλλον προέρχεται από την παραφθορά του Ahura Mazda, του Ζωροάστρη θεού της σοφίας και του φωτός.
Ο Κύρος ήταν εκείνος που απελευθέρωσε τους Εβραίους μετά από 70 χρόνια φυλάκισης στη Βαβυλωνία, όταν την κατέκτησε, και τους επέτρεψε να επιστρέψουν στην Ιερουσαλήμ και να ξαναχτίσουν τον Ναό του Σολομώντος. Αυτό σημάδεψε τη σχέση της Περσίας με το Ισραήλ αλλά δεν κράτησε πολύ καθώς ο εγγονός του Ξέρξης θέλησε να τους ξεπαστρέψει.
Ο Μέγας Αλέξανδρος κατέκτησε την αυτοκρατορία των Αχαμενιδών και το 324 π.Χ. έστειλε τον ναύαρχό του Νέαρχο να περάσει τα Στενά, το πρώτο καταγεγραμμένο πέρασμα από Έλληνες. Σημειωτέον ότι «Νέαρχος» θα είναι το όνομα της δεύτερης φρεγάτας Belhara η οποία αναμένεται να καταπλεύσει στην Ελλάδα το καλοκαίρι.
Ακολούθησαν οι Ρωμαίοι που πολέμησαν με τη Δυναστεία των Αρσακιδών Περσών επί αιώνες, κατόπιν οι Βυζαντινοί με τους Σασσανίδες Πέρσες και τον 7ο αιώνα οι Άραβες που τους βρήκαν εξαντλημένους από τους πολέμους. Τα Στενά του Ορμούζ δεν χρησιμοποιούνταν για τη μετακίνηση πετρελαίου, ασφαλώς, αλλά για τη μεταφορά σιταριού, μεταξιού και μπαχαρικών.
Τον 16ο αιώνα ήταν η σειρά των Πορτογάλων να καταλάβουν τα Στενά, αλλά τον επόμενο αιώνα ο Πέρσης Σάχης συμμάχησε με τη βρετανική East India Company και απέκτησε εκ νέου τον έλεγχο. Ακολούθησαν οι Οθωμανοί. Από τον 19ο αιώνα μέχρι τη δεκαετία του 1960, οι Βρετανοί είναι οι κυρίαρχοι. Τους διαδέχθηκαν οι Αμερικανοί, οι οποίοι βρέθηκαν μπλεγμένοι στο Πόλεμο των τάνκερ το 1988-1989, όταν Ιράν και Ιράκ επιτίθεντο σε εμπορικά πλοία.
Tα γράφουμε όλα αυτά για να δείξουμε ότι τα Στενά του Ορμούζ ήταν ιστορικά σημείο-κλειδί για όποιον ήθελε να έχει τον έλεγχο της ροής του φυσικού αερίου και του LNG. Η γεωγραφία της περιοχής δεν έχει αλλάξει. Οι παίκτες αλλάζουν.
Σήμερα, το Ιράν εμφανίζεται αποφασισμένο να κρατήσει κλειστά τα Στενά καθώς αντιλαμβάνεται ότι είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα που διαθέτει και δεν χρειάζεται μεγάλα, σύγχρονα όπλα για να τα καταφέρει. Αντίθετα, το άνοιγμα των Στενών στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα από τις ΗΠΑ ενέχει μεγαλύτερους κινδύνους.
Η έκκληση του προέδρου Τραμπ στους συμμάχους των ΗΠΑ να στείλουν πλοία για να ανοίξουν ξανά τα Στενά δείχνει ότι οι κίνδυνοι έχουν αυξηθεί και το ενδεχόμενο εκεχειρίας απομακρύνεται. Η αγορά προβλέψεων (Polymarket) δίνει πιθανότητες 45% για εκεχειρία στο Ιράν μέχρι τα τέλη Μαΐου.
«Ισως γιατί αντιλαμβάνονται ότι είτε το άνοιγμα των Στενών είτε η κατάληψη της νήσου Χαργκ που θα επέτρεπαν στον πρόεδρο Τραμπ να ισχυρισθεί ότι κέρδισε και να καλέσει εκεχειρία δεν είναι εύκολη υπόθεση.
Όμως, υπονομεύει τη στρατηγική των Τραμπ-Μπέσεντ για φθηνότερο πετρέλαιο, πιο αδύναμο δολάριο, χαμηλότερες αποδόσεις ομολόγων και ισχυρό χρηματιστήριο. Αναμφίβολα, οι ΗΠΑ είναι λιγότερο ευάλωτες σε σχέση με τις ασιατικές χώρες και την Ευρώπη. Δεν είναι τυχαίο γεγονός η πίεση στο γιεν παρά τα υψηλότερα επιτόκια, ούτε οι αντοχές των αμερικανικών μετοχών.
Αντίθετα, η Ευρώπη είναι ευάλωτη στις ενεργειακές κρίσεις όπως φάνηκε το 2022, μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων τους το αποδεικνύει.
Για δεκαετίες, οι αγορές θεωρούσαν σχεδόν μηδενικό το ρίσκο του κλεισίματος των Στενών. Εκαναν λάθος. Δεν είχαν λάβει υπόψη τους την ιστορία. Ο μηχανισμός του κλεισίματος μπορεί να έχει αλλάξει από τον 16ο αιώνα, όταν οι Πορτογάλοι το έλεγχαν μέσω του φρουρίου. Σήμερα, είναι τα ασφαλιστικά συμβόλαια. Ομως, η λογική δεν έχει αλλάξει αιώνες αργότερα. Ο Κίσινγκερ είχε δίκιο.