Αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχισθεί, το διεθνές περιβάλλον θα επιδεινωθεί με κύριο μοχλό τις τιμές της ενέργειας. Όμως, ακόμη κι αν σταματήσει σύντομα, οι συνέπειες στην αγορά καυσίμων, και όχι μόνο, θα μας συνοδεύουν για αρκετούς μήνες ή τρίμηνα όπως δείξαμε χθες.
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η οποία εισάγει πετρέλαιο και φυσικό αέριο, και είναι από τις πιο ευάλωτες στην ΕΕ με υψηλό ποσοστό εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα της τάξης του 77%, αυτή η εξέλιξη δεν είναι θετική. Αφενός, αυξάνεται ο πληθωρισμός με αρνητικές συνέπειες στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και αφετέρου, διευρύνεται το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, πλήττοντας τον ρυθμό ανάπτυξης.
Υπενθυμίζεται ότι ο προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει ανάπτυξη 2,4% για φέτος, έλλειμμα του προϋπολογισμού της Γενικής Κυβέρνησης ίσο με 0,1% του ΑΕΠ και πληθωρισμό 2,2%. Το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα αποκλιμακωθεί στο 137,6% του ΑΕΠ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) προβλέπει χαμηλότερη ανάπτυξη 2,2%, πληθωρισμό 2,2% και πλεόνασμα του προϋπολογισμού της Γενικής Κυβέρνησης ίσο με 0,3% του ΑΕΠ για το 2026. Η ίδια βλέπει το δημόσιο χρέος στο 142,1% του ΑΕΠ.
Οι πρώτες κινήσεις του οικονομικού επιτελείου για την αντιμετώπιση της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί στην ενέργεια είναι πολύ λελογισμένες, περιμένοντας προφανώς τις εξελίξεις. Πρόκειται για μέτρα-ασπιρίνες, που αφορούν μικρό μέρος του πληθυσμού και με υπέρ το δέον αυστηρά κριτήρια, π.χ. τραπεζικών λογαριασμών, με αποτέλεσμα αποκλεισμούς. Γι’ αυτό το δημοσιονομικό αποτύπωμα των μέτρων είναι μικρό για το δίμηνο Απριλίου-Μαΐου. Γίνεται μάλιστα ακόμη μικρότερο, αν αναλογισθεί κανείς τα έσοδα που προσδοκούν από τη φορολόγηση των κερδών από τα online καζίνο.
Τι δημοσιονομικά περιθώρια έχει η κυβέρνηση αν η κρίση στην αγορά ενέργειας συνεχισθεί και επιθυμεί να πιάσει τους δημοσιονομικούς στόχους για το 2026;
Κατά την άποψή μας, έχει δυνητικά περιθώρια από τρεις πηγές. Η πρώτη αφορά την υπέρβαση του περσινού δημοσιονομικού στόχου. Όλα δείχνουν ότι το πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού το 2025 ήταν μεγαλύτερο από το οριακό των 100 εκατ. ευρώ, αν θυμόμαστε καλά, που εκτιμά ο φετινός προϋπολογισμός. Αυτό δημιουργεί μια θετική διαφορά (carry over) στο 2026.
Η δεύτερη δυνητική πηγή είναι το αποθεματικό του προϋπολογισμού του 2026. Το τακτικό αποθεματικό για έκτακτες ανάγκες είναι 1,2 δισ. ευρώ και το τακτικό αποθεματικό είναι 600 εκατ. ευρώ. Με το 1ο τρίμηνο εκτός, μας φαίνεται δύσκολο να εξαντληθεί για τις ανωτέρω δαπάνες. Επομένως, δυνητικά, θα υπάρξει κι εδώ ένα μαξιλάρι. Φυσικά, κανείς δεν μπορεί να ξέρει με σιγουριά τι θα γίνει τους επόμενους 9 μήνες, όμως λογικά θα υπάρξει κάποιο περιθώριο.
Η τρίτη δυνητική πηγή είναι το κονδύλι του προϋπολογισμού για τις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου σε δημόσιους οργανισμούς που φθάνει το 1,5 δισ. ευρώ, ίσως και παραπάνω, αν θυμόμαστε καλά. Μια απ’ αυτές είναι η συμμετοχή του δημοσίου στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ, στο οποίο κατέχει άμεσα και έμμεσα το 51%. Κι εδώ υπάρχει περιθώριο για εξοικονόμηση.
Κοντολογίς, το δημόσιο θα μπορούσε, αν προκύψει ανάγκη σε περίπτωση που η ενεργειακή κρίση έχει διάρκεια, να παρέμβει χωρίς να διακυβεύει τους δημοσιονομικούς στόχους του 2026, κατά την ταπεινή μας άποψη.