Το 2020, η Τουρκία προσπάθησε να εργαλειοποιήσει τους μετανάστες οι οποίοι συγκεντρώθηκαν με την βοήθειά των τουρκικών αρχών στα ελληνοτουρκικά σύνορα και προσπάθησαν να περάσουν στη χώρα μας για να ασκήσει πολιτική πίεση στην Ελλάδα και στην ΕΕ.
Την δεκαετία του 1970, Αραβικές χώρες χρησιμοποίησαν το πετρέλαιο ως μοχλό πίεσης, επιβάλλοντας εμπάργκο μέσω του OPEC, για να επιτύχουν τον γεωπολιτικό στόχο τους.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ έχει επίσης χρησιμοποιήσει πρόσφατα τους εμπορικούς δασμούς, τις κυρώσεις και τους περιορισμούς στις εξαγωγές προηγμένων τσιπς για να μειώσει το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου των ΗΠΑ και να επιτύχει γεωπολιτικούς στόχους.
Η Κίνα έχει επίσης χρησιμοποιήσει τις σπάνιες γαίες ως διαπραγματευτικό όπλο με τις ΗΠΑ.
Σήμερα, το Ιράν χρησιμοποιεί το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ και την αύξηση της τιμής του πετρελαίου ως διαπραγματευτικό ατού στις συζητήσεις με τις ΗΠΑ για την επίτευξη συμφωνίας.
Ιστορικά, τα τρόφιμα έχουν χρησιμοποιηθεί ως μέσο για την επίτευξη γεωπολιτικών στόχων κατά την διάρκεια πολιορκιών. Από την Πόλη μέχρι το Μεσολόγγι και την 21ετή πολιορκία του Χάνδακα στη Κρήτη. Ο έλεγχος της εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση τιμών και ελλείψεις, οδηγώντας σε στρατιωτικές νίκες. Ο έλεγχος των τροφίμων ήταν μέρος της πολιτικής και στρατιωτικής στρατηγικής επί αιώνες.
Το θέμα της επισιτιστικής ασφάλειας τέθηκε πολύ έντονα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Κι αυτό γιατί οι δυο χώρες είναι βασικοί προμηθευτές σιτηρών σε διάφορα μέρη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Αφρικής. Όμως, οι μεγαλύτεροι φόβοι που έφθαναν μέχρι τον λιμό δεν επιβεβαιώθηκαν.
Σήμερα, τα τρόφιμα δεν αποτελούν μεν ξεκάθαρο μέσο για την επίτευξη γεωπολιτικών στόχων. Όμως, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μοχλός πίεσης και είναι περισσότερα ενσωματωμένα στο υφιστάμενο σύστημα. Είναι γνωστό ότι το κλείσιμο του Ορμούζ οδήγησε σε μεγάλες αυξήσεις τιμών στην ουρία και το θειικό οξύ που επηρεάζουν την τιμή των λιπασμάτων και κατ’ επέκταση των τροφίμων.
Κάποιες χώρες, όπως η Κίνα, φαίνεται πως έχουν αντιληφθεί τη σημασία των τροφίμων ως γεωπολιτικό όπλο και λαμβάνουν τα μέτρα τους. Η Κίνα αποθηκεύει σιτηρά και αγοράζει μεγάλες εκτάσεις γης στο εξωτερικό.
Η απάντηση στο γιατί κάνει κάτι τέτοιο δίνεται από τα στοιχεία για τις εξαγωγές τροφίμων παγκοσμίως. Όπως φαίνεται, η παραγωγή τροφίμων είναι συγκεντρωμένη σε λίγες χώρες και αυτό την καθιστά ευάλωτη. Οι μισές από τις παγκόσμιες εξαγωγές τροφίμων γίνονται από 10 χώρες με προεξάρχουσες την Βραζιλία, τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία. Σημειωτέον ότι ακόμη κι η Τουρκία εξάγει γεωργικά προϊόντα αξίας 31 δισ. δολαρίων όσα κι η Ιταλία.
Επίσης, δεν χρειάζεται να γίνουν πολλά ώστε να ασκηθεί πίεση στις τιμές. Ο πόλεμος σε μια σημαντική περιοχή, η ξηρασία, οι διαταραχές στις μεταφορές ή το υψηλότερο κόστος καυσίμων μπορούν να αυξήσουν τις τιμές των τροφίμων παγκοσμίως. Ακόμη, οι περιορισμοί στις εξαγωγές για την εξασφάλιση επάρκειας εγχωρίως, μπορούν να δώσουν ώθηση στις διεθνείς τιμές.
Επομένως, τα τρόφιμα μπορούν να γίνουν το επόμενο σημείο πίεσης. Κάποιες χώρες, π.χ. του Περσικού Κόλπου, Κίνα, παίρνουν την επισιτιστική ασφάλεια στα σοβαρά καθώς αντιλαμβάνονται την γεωπολιτική διάσταση. Άλλες όχι, θεωρώντας ότι τα ράφια των σούπερ μάρκετ στις χώρες τους θα είναι πάντοτε γεμάτα.
Αργά η γρήγορα θα φανεί ποιές χώρες έχουν δίκιο.