Θα πρέπει να πάμε πίσω κάπου 25 χρόνια για να βρούμε μια «μάχη» που κέρδισε η πολιτεία από την εκκλησία. Ήταν το περίφημο θέμα των νέων ταυτοτήτων στις οποίες δεν αναγραφόταν το θρήσκευμα, προκαλώντας την μήνη της εκκλησίας που είχε αντιδράσει με ογκώδη συλλαλητήρια στην Αθήνα κι αλλού. Πρωθυπουργός ήταν ο Κώστας Σημίτης και Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδας Χριστόδουλος.
Η συμφωνία του 2018 ανάμεσα στον τότε πρωθυπουργό κ.Τσίπρα με τον αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο, η οποία προέβλεπε όπως παύσουν οι ιερείς να είναι δημόσιοι υπάλληλοι αλλά το κράτος θα συνέχιζε να καταβάλει τους μισθούς τους υπό μορφή επιδότησης, δεν περπάτησε. Κι αυτό γιατί συνάντησε την έντονη αντίδραση των ιερέων οι οποίοι ήθελαν να παραμείνουν δημόσιοι υπάλληλοι.
Να σημειωθεί ότι το ελληνικό Σύνταγμα προστατεύει μεν την ανεξιθρησκία αλλά ορίζει την Ορθόδοξη Εκκλησία ως την «επικρατούσα» θρησκεία, η οποία έπαιξε ρόλο στη διατήρηση της ελληνικής εθνικής ταυτότητας τα χρόνια της υποδούλευσης στους Οθωμανούς Τούρκους. Αυτό συμβαίνει σε ελάχιστες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ως εκ τούτου δεν εκπλήσσουν οι στενές σχέσεις των πολιτικών με την ηγεσία της εκκλησίας. Παρ’ όλα αυτά οι υπέρογκες αυξήσεις που έδωσε η κυβέρνηση στους μισθούς τους Αρχιεπισκόπου και των μητροπολιτών και οι οποίες θα πληρωθούν από τον προϋπολογισμό προκάλεσε την συνοφρύωση πολλών καθώς είναι δύσκολο να δικαιολογηθούν από αύξηση της παραγωγικότητας.
Ακόμη μια φορά, η κυβέρνηση δίνει μεγάλες αυξήσεις σε ομάδες του πληθυσμού, π.χ. ένστολοι πέρυσι, αλλά επικαλείται την δημοσιονομική πειθαρχία για τους υπόλοιπους π.χ. δημοσίους υπαλλήλους. Και φυσικά τα κόμματα της αντιπολίτευσης σφυρίζουν αδιάφορα καθώς τόσο αυτά όσο κι η κυβέρνηση έχουν στο νού τους τις ψήφους των πολιτών οι οποίοι επηρεάζονται από την εκκλησία.
Χωρίς να υποτιμά κάποιος ακανθώδη ζητήματα, όπως η εκκλησιαστική περιουσία, και η επιθυμία των ιερέων να παραμείνουν δημόσιοι υπάλληλοι θα πρέπει σε κάποιο σημείο το ελληνικό κράτος να γίνει απολύτως κοσμικό με θεσμικό διαχωρισμό εκκλησίας και κράτους. Μ’ αυτό τον τρόπο θα υπάρξει ελάφρυνση του κρατικού προϋπολογισμού, η εκκλησία δεν θα περιορίζεται από τους κρατικούς νόμους και θα αποκτήσει αυτονομία ενώ θα μπορέσει να επιστρέψει στο πνευματικό έργο της, αφήνοντας στην άκρη τα πολιτικά παίγνια.
Διεθνείς μελέτες που έχουν γίνει διαχρονικά δείχνουν ότι ο θεσμικός διαχωρισμός εκκλησίας και κράτους βοηθά την οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας. Στην έρευνα με τίτλο «Η θρησκευτική αλλαγή προηγήθηκε της οικονομικής αλλαγής τον 20ο αιώνα» των πανεπιστημίων του Μπρίστολ και του Τενεσί, η οποία διερεύνησε τα δεδομένα 100 χωρών για 100 χρόνια (τον 20 αιώνα), το συμπέρασμα ήταν σαφές. Η μείωση της θρησκευτικής επιρροής προηγείται της δημιουργίας πλούτου.
Οι Robert Barro και η Rachel McCleary του Χάρβαρντ διεπίστωσαν σε άλλη έρευνα ότι ο διαχωρισμός εκκλησίας-κράτους επηρεάζει την παραγωγικότητα. Κι αυτό γιατί πολύτιμοι πόροι, π.χ. χρηματοδότηση εκκλησίας, θα μπορούσαν να έχουν καλύτερη επίπτωση στον ρυθμό ανάπτυξης.
Δεν είμαστε αιθεροβάμονες να πιστεύουμε ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα μπορεί να αλλάξει τόσο πολύ ώστε να προχωρήσει στο θεσμικό διαχωρισμό εκκλησίας-κράτους. Όπως φαίνεται από τις μεγάλες αυξήσεις. μισθών στους ιεράρχες, άλλη είναι η πρόθεση.