Οι πιστοί αναγνώστες της στήλης γνωρίζουν την έμφαση που δίνουμε στην ταχεία μείωση του δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ τα επόμενα χρόνια, όσο οι συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι. Ο υπουργός Οικονομικών κ. Πιερακκάκης έχει αναφερθεί σε κάποιους εξ αυτών, π.χ. ελάφρυνση των μελλοντικών γενεών. Όμως, ο κυριότερος λόγος κατ’ εμάς είναι άλλος. Όλες οι προβλέψεις των διεθνών οργανισμών για το δημογραφικό της Ελλάδας δεν είναι απλά δυσμενείς. Είναι πολύ δυσμενείς και καταλήγουν σε συρρίκνωση του πληθυσμού τις επόμενες δεκαετίες.
Αυτό σημαίνει επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών καθώς οι δαπάνες για συντάξεις, υγεία και φάρμακα θα αυξηθούν. Επομένως, θα πρέπει να μειώσουμε όσο περισσότερο γίνεται, για να μπορούν τα δημόσια οικονομικά να σηκώσουν το έξτρα βάρος όταν έλθει η ώρα.
Αν ρίξετε μια ματιά στις εκτιμήσεις της Eurostat για την πορεία του πληθυσμού κάθε χώρας της ΕΕ από το 2025 έως το 2100, θα διαπιστώσετε ότι η Ελλάδα έχει μια από τις χειρότερες επιδόσεις. Από 10,3 εκατ. άτομα το 2025 προβλέπεται ότι θα πέσει στα 7,2 εκατ. το 2100, δηλ. μείωση 30%. Μόνο η Λιθουανία, η Λετονία και η Πολωνία εκτιμάται ότι θα τα πάνε χειρότερα σε σχέση με τη χώρα μας, όπως φαίνεται στο διάγραμμα πιο κάτω.
Δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε τις αρνητικές συνέπειες που θα έχει κάτι τέτοιο στο εργατικό δυναμικό, στην παραγωγικότητα σε μια οικονομία και κοινωνία που δεν ευνοούν την ανάληψη ρίσκου, είναι καχύποπτες ακόμη και απέναντι στην υγιή επιχειρηματικότητα και γενικά τους αρέσει το στάτους κβο, αν και στα λόγια το κατακρίνουν. Φυσικά, τόσο μακροπρόθεσμες προβλέψεις ενέχουν λάθη και μακάρι να διαψευσθούν επί το θετικότερο.
‘Ομως, δεν είναι μόνο το δημογραφικό. Χθες δόθηκαν στη δημοσιότητα οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών σε χώρες του ΟΟΣΑ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, στα μαθηματικά, στις φυσικές επιστήμες και στην κατανόηση κειμένου, στο πλαίσιο των διεθνών εξετάσεων PISA του 2025.
Τι βλέπουμε;
Κάπου οι μισοί Ελληνες μαθητές δυσκολεύονται να κατανοήσουν τα κείμενα ενώ οι 4 και άνω στους 10 αντιμετωπίζουν προβλήματα στα μαθηματικά και στη φυσική. Οι Ελληνες μαθητές σημείωσαν πτώση κάποιων μονάδων σε σχέση με την προηγούμενη εξέταση του 2022 και συνεχίζουν να βρίσκονται σε απόλυτους αριθμούς κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Επειδή, όμως, στις άλλες χώρες του ΟΟΣΑ σημειώθηκε μεγαλύτερη πτώση στα μαθηματικά, οι μαθητές μας συνέκλιναν με τον μέσο όρο εκεί. Αντίθετα, η απόκλιση ήταν μεγαλύτερη στις φυσικές επιστήμες και ίδια με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στην κατανόηση κειμένου. Με άλλα λόγια, υπήρξε κάποια σύγκλιση στα μαθηματικά επειδή οι άλλοι έπεσαν περισσότερο κι όχι επειδή εμείς ανεβήκαμε.
Αν λοιπόν οι μισοί μαθητές μας δυσκολεύονται στην κατανόηση κειμένου, τι μπορεί να περιμένει κάποιος από αυτούς στην ανάλυση και την επίλυση προβλημάτων, δηλαδή δεξιοτήτων που θέλει μια οικονομία; Στην επίλυση προβλημάτων σε ψηφιακό περιβάλλον, οι μαθητές μας κατέλαβαν την 47η θέση σε 91 χώρες.
Ομως, αυτό είναι το εργατικό δυναμικό που θα μπει στην αγορά εργασίας την επόμενη δεκαετία, έχοντας ελλείψεις σε βασικές δεξιότητες. Ερευνες οικονομολόγων έχουν δείξει ότι η μακροπρόθεσμη ανάπτυξη του κατά κεφαλήν ΑΕΠ συσχετίζεται με τις γνωστικές δεξιότητες των μαθητών (επιδόσεις στις εξετάσεις PISA) καθώς η παραγωγικότητα είναι συνδεδεμένη με το ανθρώπινο κεφάλαιο.
Δυστυχώς, αν τα βάλουμε όλα μαζί, δηλ. δημόσιο χρέος, γήρανση πληθυσμού και γνωστικές δεξιότητες των Ελλήνων μαθητών, το συμπέρασμα για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας δεν είναι αισιόδοξο.