Ο πόλεμος είναι ιστορικά μια διέξοδος στα οικονομικά αδιέξοδα

Ο πρώην πρόεδρος της ΕΕ Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ είχε πει ότι οι πολιτικοί ξέρουν τι να κάνουν αλλά δεν ξέρουν πώς να επανεκλεγούν αν το κάνουν. Με τους «τιμωρούς της αγοράς ομολόγων» να ωθούν τα επιτόκια ψηλότερα και τις οικονομικές λύσεις να είναι πολιτικά τοξικές, η ιστορία διδάσκει ότι ο πόλεμος είναι μια διέξοδος.

Δημοσιεύθηκε: 16 Σεπτεμβρίου 2026 - 07:27

Load more
Για να βγουν οι ΗΠΑ και ο υπόλοιπος κόσμος από τον στασιμοπληθωρισμό της δεκαετίας του 1970, οι μεγάλες αυξήσεις των επιτοκίων του δολαρίου από τη Fed υπό την προεδρία του Πολ Βόλκερ δεν θα ήταν αρκετές, αν η αγορά ομολόγων ή οι vigilantes όπως τους αποκάλεσαν δεν πείθονταν ότι οι ΗΠΑ θα έβαζαν τα δημόσια οικονομικά τους σε τάξη. 

Η δυσπιστία των τελευταίων αποτυπώθηκε στην απόδοση του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου, η οποία βρισκόταν κοντά στο 11% το 1983, με τον πληθωρισμό να έχει πέσει στο 3% από 14% το 1980.  

Οι «τιμωροί» πείσθηκαν ότι οι ΗΠΑ θα κάνουν ό,τι χρειαζόταν και έριξαν τα επιτόκια. Πράγματι το 1999, ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός εμφάνισε πλεόνασμα για πρώτη φορά από το 1969. Όμως, σύντομα, από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, το σκηνικό άλλαξε εκ νέου, με τις ΗΠΑ και άλλες χώρες να καταγράφουν ελλείμματα και να αυξάνουν το δημόσιο χρέος τους. Μετά ήλθε η μεγάλη οικονομική κρίση του 2008 και οι κυβερνήσεις συνέχιζαν να δανείζονται ενώ η Fed αύξησε τον ισολογισμό της και λίγα χρόνια αργότερα η ΕΚΤ. 

Οι αγορές έμαθαν ότι η Fed και η ΕΚΤ θα ήταν πάντα εκεί να στηρίξουν τις τιμές των ομολόγων και των μετοχών καθώς τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα δεν τροφοδοτούσαν τον πληθωρισμό. Μετά από πολλά χρόνια, οι «τιμωροί» των ομολόγων κάνουν την επανεμφάνισή τους αλλά αυτή τη φορά το τοπίο είναι διαφορετικό. Τα χρέη είναι πολύ μεγάλα και οι υψηλοί τόκοι διογκώνουν τα ελλείμματα. 

Για να βγουν οι ΗΠΑ κι άλλες χώρες με υψηλά χρέη και ελλείμματα από αυτό το οικονομικό αδιέξοδο και να πεισθούν οι «τιμωροί» των ομολόγων, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα πολιτικής που έχουν μεγάλο πολιτικό κόστος. Μεγαλύτεροι φόροι, μειώσεις κρατικών δαπανών, υψηλός πληθωρισμός, πιθανώς τεχνητή συμπίεση των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες ή υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης που δεν είναι εύκολο να επιτευχθούν. 

Όμως, αυτό το μίγμα οικονομικής πολιτικής είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπιθύμητο από το πολιτικό προσωπικό στις ΗΠΑ και αλλού. Οι μειώσεις δαπανών είναι σχεδόν αδύνατες, οι αυξήσεις φόρων ανεπιθύμητες και γενικότερα οι διαρθρωτικές αλλαγές που θίγουν μεγάλες επαγγελματικές ομάδες και συμφέροντα. Ο πληθωρισμός πληγώνει την αγορά ομολόγων και το νόμισμα ενώ η τεχνητή συμπίεση των επιτοκίων υπονομεύει τις αμερικανικές κεφαλαιαγορές. 

Σε τέτοιες περιπτώσεις έρχονται στο νου ιστορικά γεγονότα που δείχνουν πως κάποιες μεγάλες χώρες βγήκαν από τα οικονομικά τους αδιέξοδα μέσω της διεξαγωγής πολέμων. Όπως υπενθυμίζουν αναλυτές, όταν οι κυβερνήσεις εξαντλήσουν τα ειρηνικά μέσα για να επιτύχουν τους οικονομικούς στόχους τους και να ικανοποιήσουν τις υποσχέσεις προς τους ψηφοφόρους τους, συχνά καταφεύγουν σε πολέμους στο εξωτερικό. 

Οι ΗΠΑ έχουν το μεγάλο πλεονέκτημα ότι τέτοιοι πόλεμοι δεν γίνονται στο έδαφός τους ή έστω δίπλα τους αλλά πολύ μακριά. Στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία. Μάλιστα, τέτοιοι πόλεμοι εξασθενούν οικονομικά τους ανταγωνιστές των ΗΠΑ ενώ μπορεί να επωφεληθεί η αμερικανική βιομηχανία, στρατιωτική, τεχνολογική κ.λπ.  και οι αμερικανικές κεφαλαιαγορές καθώς πολλοί επενδυτές θα αναζητήσουν καταφύγιο εκεί.  

Αν λοιπόν φθάσει ο κόμπος στο χτένι με τα οικονομικά, ένας εξωτερικός πόλεμος μπορεί να προσφέρει διέξοδο καθώς το Κογκρέσο θα δώσει λογικά το πράσινο φως για μεγαλύτερες δαπάνες, δανεισμό κ.λπ.  

Είναι λοιπόν παράδοξο αλλά υπάρχει μια διασύνδεση μεταξύ των «τιμωρών» των αγορών και της γεωπολιτικής, σε μια περίοδο που οι ΗΠΑ πορεύονται προς τις ενδιάμεσες εκλογές, με το Ιράν να προσπαθεί να επηρεάσει ωθώντας τις τιμές του πετρελαίου στα ύψη. 

Load more

Δείτε επίσης

Load more

Σεβόμαστε την ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας χρησιμοποιούμε τεχνολογίες, όπως cookies, και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως διευθύνσεις IP και αναγνωριστικά cookies, για να προσαρμόζουμε τις διαφημίσεις και το περιεχόμενο με βάση τα ενδιαφέροντά σας, για να μετρήσουμε την απόδοση των διαφημίσεων και του περιεχομένου και για να αποκτήσουμε εις βάθος γνώση του κοινού που είδε τις διαφημίσεις και το περιεχόμενο. Κάντε κλικ παρακάτω για να συμφωνήσετε με τη χρήση αυτής της τεχνολογίας και την επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων για αυτούς τους σκοπούς. Μπορείτε να αλλάξετε γνώμη και να αλλάξετε τις επιλογές της συγκατάθεσής σας ανά πάσα στιγμή επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο.



Πολιτική Cookies
& Προστασία Προσωπικών Δεδομένων