Τον Απρίλιο του 2022, αν θυμάμαι καλά, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, πήγα να αγοράσω σουβλάκια με γύρο από το κατάστημα της ευρύτερης περιοχής που μένω. Προς έκπληξή μου διαπίστωσα ότι η τιμή είχε αυξηθεί κατά 30-40 λεπτά και ήταν πλέον πάνω από 3 ευρώ το ένα.
Ζήτησα να μάθω τον λόγο και ο άνθρωπος στο ταμείο απάντησε ότι η αύξηση οφειλόταν στην άνοδο των τιμών της ενέργειας και των μισθών των υπαλλήλων (υποθέτω ο κατώτατος μισθός).
Λίγους μήνες αργότερα, φίλος επιχειρηματίας ενημέρωσε ότι κάποιοι έμποροι καλαμποκέλαιου είχαν αρχίσει να ανεβάζουν τις τιμές, επικαλούμενοι έλλειψη λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν υπήρχε έλλειψη αλλά εκμεταλλεύονταν τις συνθήκες για να ανεβάσουν τις τιμές και τα περιθώρια κέρδους τους. Αυτό σταμάτησε μετά από μία ενέργεια του υπουργείου Ανάπτυξης. Αν θυμάμαι καλά, τους ζήτησε να καταγράφουν και αναφέρουν τα αποθέματά τους σε τακτά χρονικά διαστήματα.
Αναφερθήκαμε στα δύο περιστατικά για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί αφορούν δύο διαφορετικούς κλάδους -των υπηρεσιών και των τροφίμων-, των οποίων οι πρωταγωνιστές διαπνέονται από την ίδια νοοτροπία, δηλαδή την επίκληση των συνθηκών για τη διεύρυνση των περιθωρίων κέρδους τους, ασχέτως αν δεν δικαιολογείτο.
Δεύτερον, γιατί οι υπηρεσίες και τα τρόφιμα μαζί με την ενέργεια είχαν τη μεγαλύτερη συμβολή στην αύξηση του ελληνικού πληθωρισμού από τον Μάρτιο του 2026 μέχρι τον Σεπτέμβριο κατά 55% περίπου, 33% και 33% αντίστοιχα. Αυτή την περίοδο, το μέσο επίπεδο τιμών στην Ελλάδα ήταν υψηλότερο κατά 4% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, σύμφωνα με τη Eurobank.
Υπενθυμίζεται ότι ο ελληνικός πληθωρισμός ανήλθε σε 5,1% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο έναντι 3,8% στην ευρωζώνη με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Eurostat.
Οι πέντε μεγαλύτερες ετήσιες αυξήσεις τιμών αφορούσαν το φυσικό αέριο 55,2%, το πετρέλαιο θέρμανσης 53,2%, το πετρέλαιο κίνησης 38,8% και τη βενζίνη κατά 22,5%, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Η τελευταία ανακοίνωσε ότι ο εθνικός πληθωρισμός ανέβηκε στο 5% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο.
Όταν λοιπόν βλέπει κάποιος αυτά τα νούμερα και γνωρίζει πόσο άμεσα επηρεάζεται ο ελληνικός πληθωρισμός από την ενέργεια, είναι εύλογο να υποθέσει ότι ενδεχόμενη υποχώρηση των τιμών της ενέργειας τους επόμενους μήνες θα τον συμπιέσει και το αντίστροφο.
Είναι σαφές ότι η ευαισθησία του πληθωρισμού στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών της ενέργειας θα γίνει μικρότερη όταν μειωθεί η εξάρτηση της χώρας από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Οι καθαρές εισαγωγές ενέργειας ικανοποιούν το 78% περίπου των συνολικών αναγκών. Αυτό όμως είναι μεσομακροπρόθεσμο πρότζεκτ, που χρειάζεται χρόνο και σχέδιο για να φέρει αισθητά αποτελέσματα.
Από την άλλη πλευρά, ο κλάδος των υπηρεσιών και των τροφίμων είναι πιο ευαίσθητος σε άλλους παράγοντες, όπως τα κόστη παραγωγής και το επίπεδο του ανταγωνισμού. Το μισθολογικό κόστος είναι σημαντικός παράγοντας και είναι ξεκάθαρο ότι θα αυξηθεί τα επόμενα χρόνια.
Αφενός, γιατί η ζήτηση είναι μεγαλύτερη από την προσφορά για ανειδίκευτους εργάτες και ειδικευμένο προσωπικό και αφετέρου, γιατί υπάρχει πολιτική βούληση για αυξήσεις στους μισθούς και γενικότερα στα εισοδήματα, ώστε να αντιμετωπισθεί η ακρίβεια.
Επιπλέον, το έλλειμμα ανταγωνισμού που παρατηρείται σε πολλούς κλάδους στις υπηρεσίες και στα τρόφιμα ευνοούν την άνοδο των τιμών με το παραμικρό για την αποκατάσταση ή τη διεύρυνση των περιθωρίων κέρδους τους.
Επομένως, το πιθανότερο είναι πως ο ελληνικός πληθωρισμός θα επιμείνει, έστω κι αν υποχωρήσει σε πιο υποφερτά επίπεδα μαζί με τις τιμές της ενέργειας, τον επόμενο χρόνο και πάνω.
Όσο μάλιστα η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμό παρόμοιο ή υψηλότερο από τον μέσο της ευρωζώνης, ο ελληνικός πληθωρισμός θα είναι λογικά υψηλότερος από τον μέσο πληθωρισμό της ευρωζώνης.