Το είδαμε την προηγούμενη εβδομάδα. Μία μέρα μετά το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών και την άνοδο των χρηματιστηριακών δεικτών, ακολούθησε η μεγάλη βουτιά.
Ο Nasdaq υποχώρησε 5,52% την προηγούμενη Πέμπτη, καταγράφοντας πτώση μεγαλύτερη από 5% για 8η φορά από το 2015. Ο χρηματιστηριακός δείκτης S&P 500 έχασε 4,4%, που είναι η μεγαλύτερη ημερήσια βουτιά του από τον Απρίλιο του 2025. Ήταν η 57η φορά που ο S&P 500 σημείωσε πτώση 4% και άνω από το 1952.
Μετά από μια τόσο μεγάλη πτώση, ο Nasdaq ήταν χαμηλότερα στις 5 από τις 7 περιπτώσεις μία εβδομάδα αργότερα, 5 από τις 7 φορές ήταν πάνω 7,8% κατά μέσο όρο ένα μήνα αργότερα και ήταν ανοδικός στις 6 από τις 7 περιπτώσεις 3 μήνες αργότερα, με τη μέση απόδοση να διαμορφώνεται στο 23,2%.
Όσον αφορά τον δείκτη S&P 500, αυτός κέρδισε 1% κατά μέσο όρο μία εβδομάδα αργότερα, 2% τον επόμενο μήνα και 6,7% κατά μέσο το επόμενο τρίμηνο. Πιο κάτω μπορείτε να βρείτε το σχετικό διάγραμμα με τις αποδόσεις του TKL.
Όμως, δεν συμφωνούν όλοι μ’ αυτή την άποψη. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι κοιτάμε τη λάθος «φούσκα». Οι αποδόσεις των ομολόγων έφτασαν το 14% το 1981, για να πέσουν στο 0% το 2020, μετά από 39 χρόνια συνεχούς πτώσης. Η συνεχής μείωσή τους βοήθησε τις μετοχές και άλλα περιουσιακά στοιχεία να κάνουν ράλι. Όμως, το 2020 αποδείχθηκε το κύκνειο άσμα μιας άλλης εποχής. Από τότε, τα επιτόκια αυξάνονται και κάποια πράγματα στα οποία οι αγορές δεν έδιναν ιδιαίτερο βάρος, όπως οι αποτιμήσεις, οι ελεύθερες ταμειακές ροές, οι ισολογισμοί επανέρχονται, και μαζί τους η ενεργή διαχείριση.
Σύμφωνα με την JPMorgan, η απόδοση του S&P 500 την επόμενη δεκαετία είναι κοντά στο 0% με βάση το σημερινό επίπεδο και αποτίμηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν ευκαιρίες. Ακόμη κι αν ο S&P 500 παραμείνει αμετάβλητος την επόμενη 10ετία, κάποιες μετοχές θα κερδίσουν έδαφος και κάποιες άλλες θα χάσουν. Αν οι επενδυτές συνεχίσουν να εφαρμόζουν πρακτικές της προηγούμενης εποχής, π.χ. αγορά και διακράτηση, θα την πατήσουν.
Γι’ αυτούς, το σημερινό σκηνικό μοιάζει με εκείνο στο «Η 4η στροφή» (The Fourth Turning), που είναι ο τίτλος του βιβλίου των Αμερικανών ερευνητών W. Strauss και Ν. Howe. Σύμφωνα μ’ αυτούς, η ιστορία κινείται σε κύκλους οι οποίοι διαρκούν 80-100 χρόνια και κάθε ένας προσδιορίζεται από την αλλαγή των αξιών και των γενεών. Κάθε κύκλος αποτελείται από 4 «στροφές». Την έξαρση, την αφύπνιση, την αποσύνθεση και την 4η στροφή ή κρίση.
Σύμφωνα με τον N. Howe, η 4η στροφή ξεκίνησε με την οικονομική κρίση του 2008 και αναμένεται να ολοκληρωθεί προς το τέλος της τωρινής δεκαετίας μέχρι τις αρχές της άλλης. Η κορύφωση περιλαμβάνει την κατάρρευση του παλιού οικονομικού και οικοδομικού οικοδομήματος. Οι αποτιμήσεις στις αγορές θα απέχουν πολύ από τα πραγματικά επίπεδα αλλά παρά την κοινωνική αναταραχή, οι χρηματιστηριακοί δείκτες θα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα λόγω ΑΙ κ.λπ.
Όμως, οι επενδυτές θα αρχίσουν σιγά σιγά να μην εμπιστεύονται τις τράπεζες και τα νομίσματα και θα στραφούν σε εναλλακτικές μορφές, όπως τα κρυπτονομίσματα και πραγματικές κινητές αξίες όπως ο χρυσός. Οι παλιοί θεσμοί δεν θα αντέξουν και νέοι θα δημιουργηθούν στη θέση τους.
Αν οι οπαδοί της θεωρίας της 4ης στροφής έχουν δίκιο, τότε οι αναταράξεις στα χρηματιστήρια θα συνεχιστούν και η τοποθέτηση στις αμερικανικές μετοχές με τον κλασικό τρόπο αποτελεί περισσότερο παγίδα παρά ευκαιρία.