Ένας καλό φίλος ο οποίος σπανίως παίρνει λεωφορείο αναγκάσθηκε να το πάρει για λόγους ανωτέρας βίας. Μπήκε λοιπόν στο λεωφορείο, κάπου στο Χαλάνδρι, «χτύπησε» το εισιτήριο του και κάθισε. Όμως, στη διαδρομή παρατήρησε ότι όσοι έμπαιναν στο λεωφορείο δεν χτυπούσαν κανένα εισιτήριο.
Μετά από μερικές στάσεις πλησίασε απορημένος τον οδηγό και τον ρώτησε το εξής. «Από τότε που μπήκα στο λεωφορείο παρατήρησα ότι ήμουν ο μοναδικός που χτύπησε το εισιτήριό του».
Ο οδηγός του λεωφορείου γύρισε και του είπε ότι είχε δίκιο και αφού κοίταξε κάτι σαν οθόνη, πρόσθεσε: «Από τότε που ξεκίνησα την βάρδια μου νωρίς το πρωί έχουν μπει 386 άτομα στο λεωφορείο αλλά μόλις 74 «χτύπησαν» εισιτήριο».
Ο ίδιος συνέχισε λέγοντας ότι σε περιφερειακές γραμμές, όπως αυτή μεταξύ Χαλανδρίου, Βριλησσίων, Πεντέλης, μόλις το 1/5 προς το 1/4 πληρώνει εισιτήριο. Οι υπόλοιποι είναι τζαμπατζήδες. Το ποσοστό των τζαμπατζήδων πέφτει σε πιο κεντρικές γραμμές, πρόσθεσε ο οδηγός.
Ερωτηθείς γιατί δεν υπάρχουν ελεγκτές, ο οδηγός ανέφερε ότι οι ελεγκτές πάνε σε μια λεωφορειακή γραμμή για μια εβδομάδα, οι επιβάτες το μαθαίνουν και χτυπάνε το εισιτήριό τους εκείνες τις μέρες και όταν φεύγουν ξαναρχίζουν τα ίδια.
Όλοι, λίγο πολύ, έχουμε την εμπειρία των τζαμπατζήδων στο μετρό που στριμώχνονται πίσω από κάποιον με εισιτήριο για να περάσουν. Έχω όμως, την αίσθηση ότι το ποσοστό δεν είναι τόσο υψηλό και τα επίσημα στοιχεία το επιβεβαιώνουν. Ίσως γιατί οι πόρτες είναι κλειστές εκεί.
Μετά από αυτό έψαξα να βρω τα ποσά με τα οποία επιδοτούν τις δημόσιες συγκοινωνίες οι φορολογούμενοι τον χρόνο. Σύμφωνα με τον ΟΑΣΑ στην Αττική, οι συνολικές κρατικές επιχορηγήσεις ανήλθαν σε 293 εκ. ευρώ το 2025 έναντι 266,6 εκ. το 2024. Τα ίδια έσοδα του ΟΑΣΑ από πωλήσεις καρτών, εισιτηρίων, διαφήμισης ήταν μόλις 255,4 εκ. ευρώ, δηλαδή λιγότερα από τις επιχορηγήσεις.
Προφανώς, ο Όμιλος ΟΑΣΑ (ΟΣΥ και ΣΤΑΣΥ) χάνει δεκάδες εκατ. ευρώ σε έσοδα κάθε χρόνο λόγω της εισιτηριοδιαφυγής που καλύπτουν οι φορολογούμενοι. Ο υπεύθυνος υπουργός έχει δώσει στη δημοσιότητα στοιχεία τα οποία δείχνουν περιορισμό της τον τελευταίο χρόνο και πολλαπλασιασμό των ελέγχων και των ελεγκτών, π.χ. 25% αύξηση των επικυρώσεων σε λεωφορεία και τρόλεϊ.
Δεν έχουμε καμία πρόθεση να αμφισβητήσουμε τα επίσημα στοιχεία. Όμως, η καθημερινότητα στο πεδίο των λεωφορείων και άλλων δημόσιων μέσων μεταφοράς δείχνει ότι οι τζαμπατζήδες ζουν και βασιλεύουν. Επομένως, θα πρέπει να γίνουν περισσότερα πράγματα για να μειωθεί δραστικά αυτή η ασθένεια, οικονομική και ηθική.
Δεν χρειάζεται να εφεύρουμε τον τροχό. Στο Λονδίνο κι αλλού, οι επιβάτες μπαίνουν υποχρεωτικά από την μπροστινή πόρτα του λεωφορείου και ο οδηγός παρακολουθεί αν «χτυπάνε» το εισιτήριο ή την τραπεζική κάρτα τους. Απ’ όσο κατανοούμε, το μέτρο εφαρμόζεται πιλοτικά σε κάποιες λεωφορειακές γραμμές κι εδώ. Εκεί όμως δεν υπάρχουν χάρτινα εισιτήρια και οι πληρωμές γίνονται ανέπαφα με κάρτα κ.τλ.
Φυσικά, ο ΟΑΣΑ θα πρέπει να φροντίσει ώστε να μειωθεί ο συνωστισμός σε κάποιες γραμμές. Αυτό μπορεί να γίνει με πύκνωση των δρομολογίων ώστε να γίνουν πιο ελκυστικά τα δημόσια μέσα μεταφοράς.
Ακόμη, ο ΟΑΣΑ έχει πλέον την δυνατότητα να συλλέγει στοιχεία για τους επιβάτες που μπήκαν και επικύρωσαν από τους αισθητήρες οι οποίοι βρίσκονται πάνω από τις πόρτες των νέων λεωφορείων. Αν λοιπόν ο ΟΑΣΑ είχε κινητά συνεργεία ελεγκτών, θα μπορούσε να τα στείλει να ελέγξουν αιφνιδιαστικά λεωφορεία και γραμμές που εμφανίζουν μεγάλη παραβατικότητα.
Η ανοχή στη παραβατικότητα, την εκτρέφει. Το ίδιο ισχύει με την εισιτηριοδιαφυγή. Στο χέρι των επίσημων είναι να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να συρρικνωθεί η εισιτηριοδιαδοχή.