Στην αρχή αρκετοί Ευρωπαίοι ειδικοί πίστευαν ότι ο Ντόναλντ Τράμπ θα «γαυγίζει» κατά της Ευρώπης, χωρίς να δαγκώνει. Σήμερα είναι αναγκασμένοι να κάνουν διαφορετικές σκέψεις, που είναι πολύ πιο σύνθετες από τις αρχικές. Όλα δείχνουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θέλει να αποστασιοποιηθεί από την Ευρώπη, την οποίαν δεν συμπαθεί ιδιαιτέρως. Τη θεωρεί μια επαρμένη οντότητα, απομακρυσμένη από τις αρχές και τις φιλοδοξίες του και η οποία τελικά κοστίζει στην Αμερική.
Όπως φαίνεται από δηλώσεις του, ειρωνικά σχόλια του και διάφορα υπονοούμενά του, ένας βασικός στόχος της προεδρίας του είναι να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις κατακερματισμού της σημερινής Ένωσης και γιατί όχι διάλυσης της σε δεύτερη ή και τρίτη φάση.
Με βάση έτσι το στόχο αυτόν, ο οποίος είναι πλέον ορατό, συμπίπτει με αντίστοιχο της ρωσικής πολιτικής Πούτιν, γεγονός με σημαντικό γεωπολιτικό βάρος, Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι ο Ντόναλντ Τράμπ, παρά το αντιφατικό και αλλοπρόσαλλο στυλ του, ακολουθεί ένα συγκεκριμένο στρατηγικό σχέδιο, το οποίο σταδιακά παίρνει σάρκα και οστά.
Η ενίσχυση των ευρωσκεπτικιστών
Πρόκειται για ένα σχέδιο το οποίο εκμεταλλεύεται και τις δομικές και θεσμικές ανεπάρκειες της ΕΕ σε πολιτικό κυρίως επίπεδο. Μια πρώτη επιλογή και κίνηση του Τράμπ, πριν ακόμα αναλάβει τα καθήκοντά του, ήταν και είναι η υποστήριξη των αντιευρωπαϊκών κομμάτων και κινημάτων με θετικά έως τώρα αποτελέσματα.
Η άνοδος του γερμανικού κόμματος AfD, η πολιτική ισχύς των Πολωνών και Ρουμάνων ευρωσκεπτικιστών, οι τοποθετήσεις του Ούγγρου πρώην πρωθυπουργού στο Ουκρανικό, η ενίσχυση του Γαλλικού Συναγερμού της Μαρίν Λεπέν, είναι επιτεύγματα που αποδυναμώνουν την ευρωπαϊκή συνοχή, δημιουργούν ρωγμές στην Ατλαντική Συμμαχία και σίγουρα υπονομεύουν τη διεθνή εικόνα της Ευρώπης, με ότι αυτό συνεπάγεται σε γεωπολιτικό επίπεδο.
Ενισχύοντας τις υπάρχουσες εσωτερικές διακρίσεις στην Ευρωπαϊκή ένωση, ο Τραμπ ευελπιστεί να πετύχει μέρος των στόχων του στις κρίσιμες ευρωπαϊκές εκλογικές αναμετρήσεις του 2027, που είναι οι γαλλικές προεδρικές εκλογές και οι βουλευτικές εκλογές στην Ιταλία, Πολωνία και Ελλάδα.
Μια δεύτερη συνειδητή επιλογή του Ντόναλντ Τράμπ στις σχέσεις του με την Ευρώπη, είναι ο θεματικός διαχωρισμός των διαπραγματεύσεων με αυτήν. Όπως είναι γνωστό, η Ευρώπη από τον Ιούνιο έως σήμερα μίλησε τρεις φορές με την Αμερική για τρία διαφορετικά θέματα: ΝΑΤΟ, Δασμοί, Ουκρανία. Και οι συνομιλίες έγιναν τον Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο.
Γεωπολιτική ομηρία της Ουκρανίας
Με αυτόν τον διαπραγματευτικό διαχωρισμό, ο Τράμπ, πέτυχε δύο παραχωρήσεις, τόσο στο επίπεδο της ασφάλειας της Ε.Ε. όσο στη συνέχεια και στον εμπορικό τομέα, αποφεύγοντας οποιαδήποτε ευρωπαϊκή μόχλευση.
Υπό παρόμοιες συνθήκες, η Ευρώπη δύσκολα θα μπορεί να αντισταθεί σε οποιονδήποτε εκβιασμό για την Ουκρανία. Τα γεγονότα, όπως εξελίσσονται, μετά τη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν στην Αλάσκα και τις τελευταίες ενεργειακές συμφωνίες τους, μας δείχνουν ότι ο Τράμπ από πρακτικής πλευράς γνωρίζει καλά τι κάνει και παίζει με την χειραγώγηση σε ηπειρωτική κλίμακα.
Διατηρώντας την αβεβαιότητα σχετικά με την αμερικανική υποστήριξη προς το Κίεβο, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει παραλύσει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Τις έχει κάνει πιο εύπλαστες σε άλλα ζητήματα. Η Ουκρανία γίνεται γεωπολιτικός όμηρος. Η επιβίωσή της εξαρτάται από την ευρωπαϊκή υπακοή όσον αφορά τους τελωνειακούς δασμούς και τις αμερικανικές γεωπολιτικές προθέσεις.
Υπάρχει όμως και η ρωσική διάσταση που αποκαλύπτει την πραγματική έκταση των υπολογισμών του Τραμπ. Η Ουκρανία δεν είναι απλώς ένα μέσο πίεσης έναντι της Ευρώπης. Είναι το διαπραγματευτικό χαρτί σε μια μεγάλη συμφωνία με τη Μόσχα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο μοιράσματος σφαιρών επιρροής. Η εγκατάλειψη της Ουκρανίας, έστω και εν μέρει, θα άνοιγε τις πύλες του μαζικού ρωσοαμερικανικού εμπορίου: υδρογονάνθρακες, πρώτες ύλες, αγορές ανοικοδόμησης. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Χάουαρντ Λάτνικ, ο δισεκατομμυριούχος Υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ βρέθηκε στην Αλάσκα.
Μια συνολική αμερικανο-ρωσική γεωοικονομική συναλλαγή σήμερα, θα μετέτρεπε τον ουκρανικό πόλεμο σε αμερικανικό τζάκ-ποτ, κάτι που «λατρεύει» ο Τραμπ, όταν αυτοπροβάλλεται ως «αυτοκράτορας των deal».
Γίνεται κατάδηλο επίσης από τις εξελίξεις, ότι η Ουάσινγκτον είχε μόνο μία επείγουσα ανάγκη με το Κίεβο: να οριστικοποιήσει μια συμφωνία για τις σπάνιες γαίες... Η δεύτερη φάση βρίσκεται σε εξέλιξη: να ανακτήσει τις ρωσικές αγορές ενέργειας που έχει χάσει η Ευρώπη. Παράλληλα, να καθιερωθεί ως ο μοναδικός μεσολαβητής στη σύγκρουση.
Η Ευρώπη θα βρεθεί διπλά ηττημένη. Στερημένη από τον ρωσικό ενεργειακό εφοδιασμό και αναγκασμένη να αγοράζει αμερικανικά υποκατάστατα σε υψηλότερη τιμή. Αυτά είναι τα περίφημα 750 δισεκατομμύρια δολάρια σε υγρό φυσικό αέριο {ΥΦΑ} και πυρηνικό καύσιμο που υποσχέθηκε η Πρόεδρος της Επιτροπής στα τέλη Ιουλίου, στο γήπεδο γκολφ της Σκωτίας του Προέδρου Τραμπ.
Το στοίχημα της Γροιλανδίας
Αυτή η χειραγώγηση αποκαλύπτει έναν τρομερό στρατηγικό κυνισμό: τη χρήση του πολέμου ως μέσου οικονομικής πίεσης στους συμμάχους κάποιου, ενώ παράλληλα προετοιμάζει μια αλλαγή στη συμμαχία που θα μετέτρεπε τη Ρωσία σε έναν προνομιούχο εμπορικό εταίρο.
Τέλος, θα πρέπει οι Ευρωπαίοι να λάβουν σοβαρά υπόψη τους το θέμα της Γροιλανδίας. Η τελευταία από την αρχή της θητείας του Τράμπ αποτελεί στόχο του. Είναι ζωτικό κομμάτι της αρκτικής πολιτικής που θέλει να ακολουθήσει και που η Αμερική είχε παραμελήσει για πολλές δεκαετίες.
Εάν ο Τράμπ, μετά μια «συμφωνία» με τον Πούτιν ικανοποιηθεί, το τμήμα της αρκτικής που ελέγχει η Δανία θα αποτελέσει τεράστιο θέμα για τις σχέσεις Ευρώπης – Αμερικής Μέχρι τότε, υπολογίζουν οι σύμβουλοι του Τράμπ, μεταξύ των οποίων και κάποιοι δισεκατομμυριούχοι, η Ευρώπη θα έχει αποδυναμωθεί πολιτικά από κινήματα κατά της E.E., θα έχει εξαντληθεί οικονομικά από παραχωρήσεις του ΝΑΤΟ (με τις επερχόμενες αγορές αμερικανικού εξοπλισμού) και εμπορίου και θα έχει εξουδετερωθεί γεωπολιτικά από την ουκρανική αβεβαιότητα.
Σε αυτό το σενάριο, θα είναι σε θέση να προσφέρει μόνο συμβολική αντίσταση στην de facto προσάρτηση δανικού εδάφους.
Αυτή η μέθοδος εκμεταλλεύεται την δομική αδυναμία της Ευρώπης. Την αδυναμία της να σκεφτεί στρατηγικά πέρα από τις εθνικές εκλογικές προθεσμίες. Ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες διαχειρίζονται τις αντίστοιχες δημοσκοπήσεις τους, η Ουάσιγκτον αναπτύσσει ένα μακροπρόθεσμο όραμα. Μετατρέπει σταδιακά την Ατλαντική Συμμαχία σε αμερικανικό προτεκτοράτο.
Η ανάγκη ευρωπαϊκής αφύπνισης
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, άγνωστη παραμένει η ευρωπαϊκή αφύπνιση, παρά τις εκθέσεις Ντράγκι και Λέττα.
Εάν αυτή η αφύπνιση δεν πραγματοποιηθεί, η πιθανή κατάκτηση της Αρκτικής, που παρουσιάζεται ως συναλλαγή ακινήτων, θα επιβεβαιώσει τη μετατροπή του Βόρειου Ατλαντικού σε αμερικανική λίμνη. Η Ευρώπη θα στερηθεί τότε οριστικά τους τελευταίους στρατηγικούς μοχλούς της στην περιοχή.
Όπως γράφει στο «Λε Πουάν» ο Εμμανουέλ Μπερέτα, σημαντικός αρθρογράφος του γαλλικού περιοδικού, «...ο Ντόναλντ Τράμπ στην παρούσα φάση δεν παίζει παραδοσιακά γεωπολιτικά παιχνίδια. Ενορχηστρώνει μια παγκόσμια αναδιανομή των οικονομικών ροών.
Η Ευρώπη δεν είναι πλέον εταίρος αλλά ανταγωνιστής που πρέπει να εξουδετερωθεί. Η Ρωσία δεν είναι πλέον αντίπαλος αλλά μια δεξαμενή πόρων που πρέπει να αξιοποιηθεί. Η Ουκρανία δεν είναι πλέον μια χώρα που πρέπει να υπερασπιστεί κανείς, αλλά μια περιοχή για την οποία πρέπει να γίνει διαπραγμάτευση…».
«Αυτό το συναλλακτικό όραμα της παγκόσμιας τάξης αποκαλύπτει το πραγματικό σχέδιο του Τραμπ: να αντικαταστήσει τη Δυτική Συμμαχία ως αυτοανακηρυγμένο υποτελή, αποδυναμωμένο και κατακερματισμένο, υποβαθμισμένο στο ρόλο ενός κουμπαρά για τα αμερικανικά ομοσπονδιακά οικονομικά…».
Από ιστορικής πλευράς, η μεταπολεμική Ευρώπη βρίσκεται σε μια κρίσιμη υπαρξιακή φάση. Σε λιγότερα από δύο χρόνια, η σημερινή Ε.Ε. θα συμπληρώσει 70 χρόνια ζωής. Θα ήταν ιστορικό ατύχημα να τα πετάξει στο σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας, προς χάρη παραληρηματικών αρχηγών κρατών και ανόητων λαϊκιστών.