Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, ανέβηκε χθες στο βήμα της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου και θύμισε, αναπόφευκτα, την περσινή «βόμβα» του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς. Την ομιλία του με την οποία κατηγόρησε την Ευρώπη, ότι πνίγει την ελευθερία λόγου και «σαπίζει» πολιτισμικά από την ανεξέλεγκτη μετανάστευση.
Ο Ρούμπιο πάτησε σε παρόμοιο έδαφος, μιλώντας για «επικίνδυνες αυταπάτες» της μεταψυχροπολεμικής περιόδου. Το ανεμπόδιστο εμπόριο που χαντακώνει τις βιομηχανίες, τις ενεργειακές πολιτικές που υποκλίνονται σε μια «κλιματική λατρεία» και τα ανοιχτά σύνορα που, όπως είπε, διαβρώνουν την κοινωνική συνοχή και τη δυτική κληρονομιά.
Κάπου εκεί έβαλε και το ιδεολογικό «στίγμα»: Την αναβίωση των χριστιανικών ριζών και της εθνικής υπερηφάνειας. Δεν έκανε όμως κήρυγμα σε αυστηρούς τόνους. Προτίμησε το στυλ της «αδελφικής συμβουλής» για να θωρακιστεί,όπως σημείωσε, ο διατλαντικός δεσμός απέναντι σε αντιπάλους όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Η ειδοποιός διαφορά με το Βανς, ήταν ο τόνος του. Εκεί που πέρυσι η Ευρώπη αντέδρασε με οργή και οι ρωγμές βάθυναν, φέτος το ακροατήριο χάρισε στον Ρούμπιο… πανηγυρικό χειροκρότημα, παρότι επι της ουσίας, είπε σχεδόν τα ίδια με όσα είχε πει πέρσι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ.
Δείχνοντας έτσι, ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να αποδέχεται το ρόλο του «μεγάλου αδερφού» απο την άλλη όχθη του Ατλαντικού, αρκεί εκείνος να μην είναι πολύ... σκληρός μαζί της!
Από την πλευρά του, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, άνοιξε την αυλαία της Διάσκεψης λέγοντας ότι η διεθνής τάξη με τους κανόνες που γνωρίζαμε, «δεν υπάρχει πλέον», κι επιστρέφουμε στην «πολιτική των μεγάλων δυνάμεων». Κάνοντας σαφή υπαινιγμό ότι η αμερικανική ηγεσία δεν είναι πια “αυτονόητη” για την Ευρώπη.
Το πολιτικό του μήνυμα προς Ουάσιγκτον ήταν διπλό, αλλά όχι καινούργιο. Η Ευρώπη πρέπει να “γυρίσει διακόπτη” και να κλείσει το χάσμα μεταξύ φιλοδοξίας και δυνατοτήτων. ¨Ομως «ακόμη και οι ΗΠΑ δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα μόνες». Άρα η συμμαχία του ΝΑΤΟ δεν είναι αμερικανική «φιλανθρωπία», εξυπηρετεί και τα συμφέροντα της.
Στο κλείσιμο της πρώτης ημέρας, ο Εμανουέλ Μακρόν έπαιξε με κάπως πιο… επαναστατικό «χαρτί», όπως το συνηθίζει: όχι απολογίες, αλλά «περηφάνια» και ευρωπαϊκή αυτονομία στην ασφάλεια. Με λιγότερη εξάρτηση από μια απρόβλεπτη Αμερική.
Αν κάτι δείχνει όμως η φετινή διάσκεψη στο Μόναχο, είναι ότι το ΝΑΤΟ λειτουργεί σαν «κεντρική τράπεζα ασφάλειας", κι όταν κλονίζεται η εμπιστοσύνη σε αυτό, όλοι μιλούν αλαφιασμένοι για εγγυήσεις, αξιοπιστία και “κανόνες του παιχνιδιού”.
Ο Μερτς το είπε καθαρά: το ΝΑΤΟ είναι «ανταγωνιστικό πλεονέκτημα» και για την Ευρώπη και για τις ΗΠΑ, ενώ συνέδεσε ακόμη και τη συζήτηση για αποτροπή/πυρηνική ομπρέλα με το υπάρχον πλαίσιο της ατλαντικής συμμαχίας.
Όμως, ο Ρούμπιο στην κεντρική του ομιλία… δεν ανέφερε καν το ΝΑΤΟ ονομαστικά. Μια λεπτομέρεια που, σε τέτοιες αίθουσες, διαβάζεται σαν σήμα προς την Ευρώπη: «μην περιμένετε ότι όλα είναι αυτονόητα».
Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ μίλησε για “ανακατασκευή” της Δυτικής συμμαχίας και μεγαλύτερο ευρωπαϊκό μερίδιο στο κόστος της άμυνας, ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έβαλε στο τραπέζι την ευρωπαϊκή ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, ως υποχρέωση πλέον και όχι ως επιλογή.
Ανοίγοντας έτσι το δρόμο για την «παράλληλη «ασφάλεια» της ΕΕ. Δίπλα στο ΝΑΤΟ, όχι απαραίτητα όμως αντί για αυτό.
Και το "δια ταύτα"; Αν όλα αυτά σας ακούγονται κάπως συγκεχυμένα, υπάρχει εξήγηση. Στη πραγματικότητα, ότι κι αν λέγεται, ουδείς άλλος ηγέτης εκτός από το Μακρόν, (με ένα μεγάλο... ίσως), μπορεί έστω και να σκεφτεί μια Ευρώπη χωρίς ΝΑΤΟ, ή ένα ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ.
Για τους ευρωπαίους ηγέτες όμως, είναι πιο εύκολο να περάσουν στη κοινή γνώμη εξοπλισμούς μεγάλου κόστους, ως προετοιμασία της περίφημης «αυτονομίας», παρά ως απλή υπακοή στις απο καιρού διατυπωμένες απαιτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ.