Το παιχνίδι χοντραίνει στη Μέση Ανατολή και στο εσωτερικό του είναι λιγοστές οι σταθερές πάνω στις οποίες μπορεί να βασιστεί κανείς. Η δε παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ στην αμερικανική προεδρία περιπλέκει μια κατάσταση στην οποίαν η μεγάλη πρόκληση είναι οι νέες σφαίρες επιρροής. Και αυτές οι τελευταίες έχουν ξεφύγει πλέον από τα γνωστά πλαίσια της μετά το 1945 μετά περιόδου. Κυρίο χαρακτηριστικό της οποίας ήταν ο Ψυχρός Πόλεμος.
Κρίσιμο και ζωτικό σημείο της σημερινής περιόδου είναι ο χώρος της Μέσης Ανατολής, ο οποίος όμως επηρεάζει μέγα μέρος της Μεσογείου, τα Βαλκάνια, τη Βόρεια Αφρική, εμμέσως δε και την κρίσιμη περιοχή μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας, όπου υπάρχει και το μεγάλο αγκάθι της Ουκρανίας.
Την ώρα λοιπόν που η Αμερική και το Ισραήλ προσπαθούν να εξουδετερώνουν την πιο απεχθή ισλαμική χώρα της Μέσης Ανατολής και όχι μόνον, ένα σοβαρό πρόβλημα που θα μπορούσε να έλθει βίαια στο προσκήνιο είναι αυτό της Τουρκίας, των Κούρδων και ύπαρξης νέων κρατικών οντοτήτων στον ασιατικό χώρο.
Ένα φερόμενο σχέδιο της Αμερικανικής Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (CIA) να εξοπλίσει ομάδες των Ιρανών Κούρδων έχει παγιδεύσει τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανάμεσα στην αποδοχή της κουρδικής αυτονομίας στα σύνορα της Τουρκίας και στην αθέτηση λόγων του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να βοηθήσει την τουρκική οικονομία μετά την κρίση της το 2018.
To CNN και το Reuters ανέφεραν στις 5 Μαρτίου ότι η κυβέρνηση Τραμπ συντονίζεται με ιρανικές κουρδικές πολιτοφυλακές για να εξαπολύσουν διασυνοριακές επιθέσεις εναντίον των ιρανικών δυνάμεων ασφαλείας «τις επόμενες ημέρες» στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατιωτικής εκστρατείας ΗΠΑ-Ισραήλ που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου και σκότωσε τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και περισσότερους από 1.000 Ιρανούς της ελιτ. Ο Τραμπ έχει τηλεφωνήσει προσωπικά σε ηγέτες των Ιρακινών Κούρδων και στον ηγέτη του Κουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος του Ιράν για να συζητήσουν το σχέδιο.
«Η ενδυνάμωση του κουρδικού στρατού είναι μια κόκκινη γραμμή πάνω στην οποία θα δράσουν», δήλωσε ο αναλυτής ασφαλείας Τζον Γουίσερς. «Εάν οι ΗΠΑ υποστηρίξουν ανοιχτά τις κουρδικές δυνάμεις εναντίον του Ιράν, η Τουρκία έχει μόνο δύο επιλογές: να συνθηκολογήσει ή να εγκαταλείψει το NATO για να δράσει στρατιωτικά. Η Άγκυρα θεωρεί τους Κούρδους μια στρατηγική "υπαρξιακή" απειλή στα σύνορά της».
Όπως εκτιμά ο πολύ καλά ενημερωμένος τουρκικός ανεξάρτητος ιστότοπος Turkish Minute «η κουρδική αυτονομία τρομοκρατεί την τουρκική κυβέρνηση».
Η Άγκυρα φοβάται ότι οποιαδήποτε επιτυχημένη κουρδική αυτοδιοίκηση κοντά στα σύνορά της θα μπορούσε να αναζωπυρώσει την αυτονομιστική ορμή μεταξύ του δικού της κουρδικού πληθυσμού και να καταστρέψει την εύθραυστη ειρηνευτική διαδικασία με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (ΡΚΚ), η οποία κορυφώθηκε με την απόφαση της ομάδας να διαλυθεί τον Μάιο του 2025.
Το ΡΚΚ διεξήγαγε μια εξέγερση τεσσάρων δεκαετιών που σκότωσε περισσότερους από 50.000 ανθρώπους πριν παραδώσει τα όπλα μετά από κάλεσμα του φυλακισμένου ιδρυτή του Αμπντουλάχ Οτσαλάν.
Το Κόμμα για μια Ελεύθερη Ζωή στο Κουρδιστάν (PJAK), μια ιρανική κουρδική ένοπλη - ομάδα με ιστορικούς δεσμούς με το ΡΚΚ, αρνήθηκε να καταθέσει τα όπλα το 2025 και παραμένει ενεργό στο βορειοδυτικό Ιράν κατά μήκος των 500 χιλιομέτρων συνόρων της Τουρκίας. Η Άγκυρα θεωρεί το PJAK ουσιαστικά ως προέκταση του ΡΚΚ που λειτουργεί με διαφορετικό όνομα.
«Πρέπει να γνωρίζουν στην Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ ότι η ώθηση των Ιρανών Κούρδων προς μια εξέγερση θα δοκιμάσει σοβαρά τη συμμαχία της Τουρκίας με τις ΗΠΑ και θα καταστήσει πραγματική την μέχρι τώρα ύποπτη εχθρότητα της Τουρκίας προς το Ισραήλ», δήλωσε ο Άρμαν Γκριγκοριάν, αναπληρωτής καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Lehigh. «Θα ωθήσει την Τουρκία να υποστηρίξει ενεργά το Ιράν».
«Το κοινοβούλιο της Τουρκίας εξετάζει μια έκθεση της επιτροπής ειρήνης που θα διευκόλυνε την επανένταξη πρώην μαχητών του ΡΚΚ. Η αυτονομία των Ιρανών Κούρδων θα υπονόμευε το επιχείρημα της κυβέρνησης ότι οι Κούρδοι θα πρέπει να επιδιώκουν πολιτικούς στόχους μέσω της δημοκρατικής συμμετοχής και όχι μέσω του ένοπλου αγώνα»,αναφέρει ο ιστότοπος Turkish Minute.
Η Άγκυρα προτιμά ένα αποδυναμωμένο, απομονωμένο Ιράν από την πλήρη αλλαγή καθεστώτος, ανέφεραν οι αναλυτές. Ο Χασίμ Τεκινές, αναλυτής πολιτικής στο think tank institute DE με έδρα το Βέλγιο, εξήγησε ότι ένα κοσμικό Ιράν θα μπορούσε να βελτιώσει τις σχέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ με την Τεχεράνη, δημιουργώντας μια περιφερειακή ισορροπία που αποδυναμώνει την επιρροή της Τουρκίας.
Οπως έγραψε ο Τεκινές στο Χ τη Δευτέρα, «αυτό εξηγεί γιατί ο Ερντογάν θρήνησε τον θάνατο του Χαμενεΐ και χαρακτήρισε τον πόλεμο ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου».
Η Τουρκία εξαρτάται από το Ιράν για περίπου το 20% των εισαγωγών φυσικού αερίου της και διατηρεί ισχυρούς διπλωματικούς δεσμούς με την Τεχεράνη παρά τις περιφερειακές αντιπαλότητες. Η αστάθεια στο Ιράν θα μπορούσε να πυροδοτήσει ροές προσφύγων προς την Τουρκία, η οποία ήδη φιλοξενεί περισσότερους από 3 εκατομμύρια Σύρους πρόσφυγες, ένα πολιτικά εκρηκτικό ζήτημα που έχει βλάψει τη δημοτικότητα του Ερντογάν.
Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε τη Δευτέρα 2 Μαρτίου ότι η Τουρκία εργάστηκε για να αποτρέψει την στρατιωτική εκστρατεία ΗΠΑ-Ισραήλ και «καθυστέρησε την έναρξη του πολέμου» μέσω διπλωματικών προσπαθειών. Ο Φιντάν δήλωσε ότι προτεραιότητα της Τουρκίας είναι «η διατήρηση της σταθερότητας του Ιράν και της περιοχής».
Με άλλα λόγια, η Τουρκία, προσπαθεί να ξαναμπεί στο γεωπολιτικό παίγνιο της περιοχής, υπό πολύ πιεστικές συνθήκες. Η σύγκρουση με τον Τραμπ το 2018 είναι πάντα παρούσα.
Υπενθυμίζουμε ότι το 2018, ο Ντόναλντ Τράμπ, επέβαλε σκληρές κυρώσεις στην Τουρκία για την κράτηση ενός Αμερικανού πάστορα από την Άγκυρα, με αποτέλεσμα η τουρκική λίρα να χάσει το 30% της αξίας της σε εβδομάδες και να πυροδοτήσει μια οικονομική κρίση από την οποία η χώρα δεν έχει ποτέ ανακάμψει πλήρως. Ο Τραμπ έστειλε επίσης στον Ερντογάν μια επιστολή προτρέποντάς τον να μην είναι «ανόητος».
«Ο Ερντογάν γνωρίζει ότι δεν έχει την πολυτέλεια να τσακωθεί με τον Τραμπ», είπε ο Τεκινές. «Δεν είναι ούτε Ομπάμα ούτε Μπάιντεν. Η σύγκρουση με τον Τραμπ το 2018 είχε σοβαρές συνέπειες για την τουρκική οικονομία. Ο Τραμπ απείλησε να την καταστρέψει. Και το έκανε».
Η Τουρκία επιδιώκει να επανενταχθεί στο πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών F-35, μετά την αποβολή της το 2019 για την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 και μπορεί να χρειαστεί την επιρροή του Τραμπ για να συγκρατήσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Η Άγκυρα δεν μπορεί να αντέξει μια ακόμη οικονομική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ σε μια εποχή που ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από 30%.