Η βιωσιμότητα στον κατασκευαστικό κλάδο δεν αποτελεί πλέον μια θεωρητική έννοια ή μια τάση εταιρικής υπευθυνότητας· αποτελεί στρατηγική προϋπόθεση ανάπτυξης.
Σήμερα, τα κτίρια καλούνται να ανταποκριθούν σε ένα νέο, σύνθετο πλαίσιο απαιτήσεων που συνδυάζει ενεργειακή αποδοτικότητα, ψηφιακή διαχείριση, περιβαλλοντική υπευθυνότητα και υψηλή ποιότητα εμπειρίας για τους χρήστες. Το σημαντικότερο στοιχείο αυτής της μετάβασης είναι ότι η βιωσιμότητα μετατρέπεται σε μετρήσιμο δείκτη αξίας.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ουσιαστική μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι πιστοποιήσεις βιωσιμότητας. Δεν λειτουργούν πλέον ως ένα απλό «σήμα» περιβαλλοντικής συμμόρφωσης, αλλά ως ολοκληρωμένο πλαίσιο αξιολόγησης που ενσωματώνει την ενεργειακή απόδοση, την τεχνολογική υποδομή, την υγεία των χρηστών και τη συνολική περιβαλλοντική επίδραση ενός έργου.
Η εξέλιξη αυτή δεν είναι τυχαία. Συνδέεται άμεσα με τις ευρωπαϊκές πολιτικές για την πράσινη μετάβαση, με τις απαιτήσεις των επενδυτών για αξιόπιστα ESG δεδομένα και με τη γενικότερη ανάγκη της αγοράς για ακίνητα υψηλής απόδοσης και χαμηλού λειτουργικού κόστους.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η αξία ενός κτιρίου αξιολογείται πλέον όχι μόνο με βάση την τοποθεσία ή την αρχιτεκτονική του, αλλά και με βάση τη λειτουργική του συμπεριφορά. Ένα πιστοποιημένο κτίριο μπορεί να προσφέρει σημαντική μείωση κατανάλωσης ενέργειας και νερού, χαμηλότερο αποτύπωμα άνθρακα και καλύτερες συνθήκες εσωτερικού περιβάλλοντος.
Οι παράγοντες αυτοί δεν είναι απλώς περιβαλλοντικοί δείκτες· αποτελούν οικονομικούς δείκτες απόδοσης, καθώς επηρεάζουν άμεσα το λειτουργικό κόστος, την αξία μεταπώλησης και την ελκυστικότητα προς διεθνείς μισθωτές και επενδυτές.
Η μετάβαση αυτή δεν είναι χωρίς προκλήσεις. Σε επίπεδο εφαρμογής, ένα από τα βασικά εμπόδια παραμένει η πολυπλοκότητα των διαδικασιών και η έλλειψη εξειδικευμένης τεχνικής γνώσης στα αρχικά στάδια σχεδιασμού.
Συχνά, έργα επιχειρούν να ενσωματώσουν κριτήρια βιωσιμότητας εκ των υστέρων, γεγονός που αυξάνει το κόστος και τη δυσκολία εφαρμογής. Η λύση βρίσκεται στην έγκαιρη ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στον σχεδιασμό, ώστε να λειτουργεί ως βασική αρχή και όχι ως πρόσθετο χαρακτηριστικό.
Παρά τις δυσκολίες, η ελληνική αγορά παρουσιάζει σαφή σημάδια ωρίμανσης. Η ζήτηση για βιοκλιματικά και τεχνολογικά προηγμένα κτίρια αυξάνεται, ενώ επενδυτές και χρήστες αναζητούν ολοένα και περισσότερο ακίνητα με πιστοποιημένη απόδοση. Αυτό δείχνει ότι η βιωσιμότητα δεν προωθείται πλέον μόνο από τη νομοθεσία, αλλά και από τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς.
Στην πράξη, τα έργα που υιοθετούν τέτοιες προσεγγίσεις αποκτούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, καθώς ανταποκρίνονται καλύτερα στις σύγχρονες απαιτήσεις λειτουργίας και διαχείρισης.
Η VITAEL έχει συμβάλει ουσιαστικά προς αυτή την κατεύθυνση, υλοποιώντας έργα που φέρουν πιστοποίηση LEED ήδη από το 2018. Ενδεικτικά, αναφέρονται το πολυκατάστημα MINION και το ξενοδοχείο MOXY Athens, τα οποία απέκτησαν πιστοποίηση LEED Gold, καθώς και το SPACES ιδιοκτησίας OTE Estate και το κτίριο γραφείων της Brooklane Capital, που επίσης πιστοποιήθηκαν με LEED. Τα έργα αυτά επιβεβαιώνουν στην πράξη ότι η βιωσιμότητα εφαρμόζεται ήδη σε πραγματικές επενδύσεις και όχι μόνο σε επίπεδο σχεδιασμού.
Κοιτάζοντας προς το 2026, θεωρώ ότι τρεις παράγοντες θα καθορίσουν την εξέλιξη του κλάδου: η ψηφιοποίηση, η κλιματική ανθεκτικότητα και η κυκλική διαχείριση πόρων.
Η χρήση συστημάτων IoT, ψηφιακών διδύμων και τεχνητής νοημοσύνης θα επιτρέψει τη συνεχή παρακολούθηση της λειτουργίας ενός κτιρίου σε πραγματικό χρόνο, μετατρέποντάς το σε ένα δυναμικό σύστημα που προσαρμόζεται και βελτιστοποιείται.
Παράλληλα, η αξιολόγηση του αποτυπώματος άνθρακα σε όλο τον κύκλο ζωής των υλικών αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, οδηγώντας σε νέες πρακτικές σχεδιασμού και κατασκευής.
Η βιωσιμότητα δεν αποτελεί πλέον μελλοντικό στόχο αλλά παρούσα επιχειρηματική πραγματικότητα. Όσοι οργανισμοί επιλέγουν σήμερα να επενδύσουν σε βιώσιμα, ψηφιακά και πιστοποιημένα κτίρια δεν ακολουθούν απλώς μία διεθνή τάση· συμβάλλουν ενεργά στη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου αναφοράς για τον κλάδο, που συνδέει τη βιωσιμότητα με τη συνολική αξία και απόδοση των ακινήτων.
* Ο Βασίλης Βλασερός είναι CEO της VITAEL.