Γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, ναυπηγοί, πιλότοι, πλοίαρχοι και οδηγοί βαρέων οχημάτων είναι μια σειρά από επαγγέλματα που θα υπάρχουν αλλά με μια νέα ιδιότητα. Θα αλλάζουν πολύ πιο γρήγορα απ’ ότι στο παρελθόν. Όπως αυτό θα συμβεί και με πολλές άλλες κατηγορίες όπως η λογιστική, η βιολογία κλπ.
Διεθνώς έτσι, κυριαρχεί ο προβληματισμός για το ποια επαγγέλματα θα αντέξουν και ποια ενδεχομένως θα χαθούν ή θα αντικατασταθούν από νέες κατηγορίες.
Στο πλαίσιο αυτό, τίθενται αρκετά προβλήματα προς επίλυση με πρώτο ίσως αυτό του ρόλου της εκπαίδευσης και των πανεπιστημίων στην αγορά εργασίας και όχι μόνον. Και από την άποψη αυτή, υπάρχει άφθονη τροφή για σκέψη, πολύ πιο χρήσιμη για τους νέους, από τα ναρκωτικά και τη χρήση μαχαιριών.
Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, σχεδόν δύο στα τρία παιδιά (65%) που βρίσκονται στο σχολείο σήμερα θα κάνουν καριέρα σε επαγγέλματα που ακόμα δεν υπάρχουν. Αυτό επιβεβαιώνει και έρευνα που πραγματοποιήθηκε για σκοπό του αμερικανικού κολοσσού στον χώρο των ηλεκτρονικών υπολογιστών, Dell, σύμφωνα με την οποία το 65% των επαγγελμάτων που θα ασκούνται το 2040, δηλαδή σε 14 μόλις χρόνια από σήμερα, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πάντως, μία σύγκριση των παγκόσμιων στοιχείων για τις τάσεις στην αγορά εργασίας με τα στοιχεία που κοινοποίησε η «δική μας» Εργάνη (το πληροφοριακό σύστημα του υπουργείου Εργασίας, που καταγράφει τις τάσεις της μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα) για την Ελλάδα, δείχνει πως η χώρα μας βρίσκεται αρκετά μακριά από την εποχή της, πόσο μάλλον από το μέλλον, που έρχεται με ταχύτητα.
Στο εξωτερικό, ο διάλογος για τα επαγγέλματα του μέλλοντος λαμβάνει μεγάλη έκταση, καθώς γίνεται όλο και περισσότερο κατανοητό πως οι αστείρευτες δυνατότητες που εμφανίζεται να έχει η τεχνολογία σήμερα μετασχηματίζουν τα πάντα ταχύτατα και δίχως επιστροφή.
Πολλοί φοβούνται πως με αυτήν την ανάπτυξη της τεχνολογίας παραδοσιακά επαγγέλματα θα εξαφανιστούν, ωθώντας πολλούς εργαζόμενους στην ανεργία. Ίσως γι' αυτό, έρευνα που πραγματοποιήθηκε ακριβώς πριν δύο χρόνια, δείχνει τους millennials να προνοούν: επιλέγουν τα επαγγέλματα που πιστεύουν ότι θα αντέξουν στο μέλλον.
Η μεγαλύτερη ιστοσελίδα εύρεσης εργασίας παγκοσμίως Indeed, που έχει περισσότερους από 300 εκατ. επισκέπτες τον μήνα, πραγματοποίησε μία δική της έρευνα βασιζόμενη στον όγκο δεδομένων που διαθέτει, στην οποία παρουσιάζει τα εννέα επαγγέλματα που θεωρείται πιθανότερο να μην αντικατασταθούν από μηχανές. Είναι τα εξής:
- Σεφ.
- Μάρκετινγκ, επικοινωνίες, σχέδιο.
- Νοσοκόμοι.
- Δάσκαλοι.
- Ειδικοί ασφάλειας διαδικτύου.
- Διεύθυνση ανθρώπινου δυναμικού.
- Διαχείριση logistics.
- Επιστήμονας δεδομένων.
- Εργαζόμενος σε gig δουλειά (π.χ. Airbnb, Uber και Τεχνητή Νοημοσύνη).
Τα πράγματα βεβαίως δεν είναι τόσο άσχημα. Όπως τονίζει το Monster, που είναι επίσης μια μεγάλη διαδικτυακή πλατφόρμα σύνδεσης εργοδοτών και εργαζομένων (υποστηρίζει πως ανά λεπτό ανεβαίνουν στο site του 29 βιογραφικά και προβάλλονται 2.800 θέσεις εργασίας) τα ρομπότ και οι μηχανές αναζήτησης δεν θα καταργήσουν μόνον θέσεις εργασίας, αλλά θα δημιουργήσουν και κάποιες που σήμερα δεν υπάρχουν.
Με βάση τις εξελίξεις που καταγράφονται από το 2018 και μετά, η τεχνολογική πρόοδος την περίοδο έως το 2025 δημιούργησε 2 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας, που κατανέμονται στους ακόλουθους τομείς:
- Υπεύθυνος παραγωγικότητας.
- Δημιουργός εσόδων από αδρανή περιουσιακά στοιχεία.
- Χειριστής drone.
- Ελεγκτής ιδιωτικής εναέριας κυκλοφορίας (για εταιρείες με στόλους drone).
- Ιατρικός μέντορας (κάποιος που είναι σε επικοινωνία με τον ασθενή μετά από ιατρικά ραντεβού και εξασφαλίζει ότι ακολουθεί τις συστάσεις των γιατρών σχετικά με την άσκηση, τη διατροφή ή τα φάρμακα).
- Μηχανικός αυτοκινούμενων οχημάτων.
- Ειδικός αυτόνομων μεταφορών (σε ένα μέλλον που περιλαμβάνει αυτόνομα αυτοκίνητα, αεροσκάφη και πινακίδες που αιωρούνται, αυτοί είναι οι άνθρωποι που θα παρακολουθούν όλη αυτήν την κίνηση).
- Προσωπικός ιατρικός ερμηνευτής (με τις προόδους στη γενετική ιατρική, ο πάροχος αυτής της υπηρεσίας θα μπορεί να προσφέρει εξατομικευμένα φάρμακα και θεραπείες σε ασθενείς).
- Ειδικός στην ενσωμάτωση της τεχνολογίας στους ανθρώπους (θα διδάσκει άλλους πώς να αξιοποιούν ή να χρησιμοποιούν τη μεγάλη γκάμα τεχνολογιών για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους).
- Προσωπικός «ολιστικός» σύμβουλος (θα βοηθά τους άλλους να αναπτύξουν δια βίου στρατηγικές ώστε να ταιριάξουν τους προσωπικούς τους στόχους με ένα χόμπι, που θα τους παρέχει την εκπλήρωση των φυσικών τους αναγκών, ένα κοινωνικό δίκτυο και πνευματική ευτυχία).
- Σύμβουλος για το τέλος της ζωής.
Είναι ξεκάθαρο ότι η αγορά εργασίας βρίσκεται σε ευρεία φάση μετασχηματισμού, γεγονός που απασχολεί τις περισσότερες δυτικές χώρες. Για παράδειγμα έτσι, στον Καναδά, μέσα από το πρότζεκτ του Canadian Scholarship Trust Plan για τις θέσεις εργασίας που θεωρούνται σημαντικές για το 2030, αναγράφεται λεπτομερώς ποια θα είναι η χρησιμότητά τους και τα χαρακτηριστικά που θα απαιτείται να έχουν οι κατάλληλοι γι' αυτές εργαζόμενοι.
Περιλαμβάνουν θέσεις όπως σχεδιαστής σκουπιδιών (μετατροπή σκουπιδιών σε χρήσιμα προϊόντα), σύμβουλος ρομπότ (υπεύθυνος για το «ταίριασμα» ανθρώπων με ρομπότ - υπηρέτες), rewilder (θα μετατρέπει την κατεστραμμένη γη σε καταπράσινα φυσικά τοπία), σύμβουλος ψηφιακών νομισμάτων, μάνατζερ προσωπικού διαδικτυακού τόπου, υπεύθυνος ψηφιακής μνήμης (θα «καθαρίζει» τα προφίλ των πρόσφατα εκλιπόντων), media remixer (θα σχεδιάζει παραισθησιογόνες ψηφιακές πραγματικότητες).
Όπως γρήγορα παρατηρεί κάποιος, βλέποντας την αναλυτική λίστα, οι περισσότερες από τις θέσεις συνδέονται με τον χώρο της τεχνολογίας επικοινωνιών και πληροφορίας, το λεγόμενο ICT. Και μπορεί τα παραπάνω παραδείγματα να είναι ακραία, αλλά συνολικά ο τομέας αυτός αναπτύσσεται όλο και περισσότερο παγκοσμίως, ενώ στη χώρα δεν αποτελεί προτεραιότητα.
Και αυτό για λόγους δομής και σύνθεσης της ελληνικής οικονομίας, η οποία παρά την επιρροή του τουρισμού έχει κάθε λόγο να ρίξει βάρος και στις τεχνολογίες της γνώσης.