Στην καθημερινότητα όλοι καταλαβαίνουμε εάν και πότε κάτι δεν λειτουργεί σωστά. Δεν χρειάζεται ανάλυση. Το βλέπεις, το ζεις. Κάπως έτσι συμβαίνει και με το Κράτος. Υπάρχουν πράγματα που όλοι γνωρίζουμε ότι πρέπει να αλλάξουν, αλλά για χρόνια μένουν ίδια. Και κάπου εδώ απαιτείται η τόλμη για ριζικές τομές και αλλαγές.
Η Νέα Δημοκρατία και ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχουν αποδείξει ότι, παρά τα εμπόδια, τις καθυστερήσεις, αλλά και τις αστοχίες, θα υλοποιήσουν τον εκσυγχρονισμό του κράτους, ακόμα και με πολιτικό κόστος.
Χαρακτηριστική είναι η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού να θέσει στο επίκεντρο το ασυμβίβαστο μεταξύ της ιδιότητας του υπουργού και του βουλευτή. Είναι μια συζήτηση που έχει ανοίξει εδώ και καιρό και αφορά τον πυρήνα της λειτουργίας του πολιτεύματος: την καθαρότητα των ρόλων και την ουσιαστική διάκριση των εξουσιών.
Υπό αυτό το πρίσμα, ορισμένες ακόμα σκέψεις - προτάσεις, θα μπορούσαν να συμβάλουν σε ένα πιο λειτουργικό και αξιόπιστο πλαίσιο:
- Πρώτον, η πρόβλεψη ανώτατου ορίου θητειών για τους Βουλευτές, στις δύο ή το πολύ τρεις. Πιστεύω ότι η πολιτική χρειάζεται ανανέωση. Η μακρόχρονη παραμονή στα ίδια αξιώματα συχνά δημιουργεί αποστάσεις από την κοινωνία και περιορίζει την είσοδο νέων ανθρώπων με διαφορετικές εμπειρίες και ιδέες.
- Δεύτερον, η θεσμοθέτηση ενός σταθερού πενταετούς κυβερνητικού κύκλου. Η εμπειρία έχει δείξει ότι οι συχνές εκλογικές αναμετρήσεις δεν βοηθούν στο σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών με βάθος χρόνου. Ένα σταθερό πλαίσιο μπορεί να ενισχύσει τη συνέχεια και τη συνέπεια στη διακυβέρνηση.
- Τρίτον, η καθιέρωση ασυμβίβαστων για την υποψηφιότητα στις εθνικές εκλογές. Στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, λόγου χάρη, αυτή τη στιγμή, βάσει του συντάγματος, άλλοι εκπρόσωποί της (π.χ. δήμαρχοι, αντιπεριφειάρχες) μπορούν να είναι υποψήφιοι βουλευτές, ενώ άλλοι (περιφερειάρχες) δεν έχουν το δικαίωμα. Κάτι που είναι και το σωστό. Η ισότητα των όρων συμμετοχής είναι βασική αρχή της δημοκρατικής διαδικασίας και χρειάζεται να διασφαλίζεται στην πράξη για όλους τους υποψηφίους.
- Τέταρτον, η μείωση του αριθμού των βουλευτών από 300 σε 200 συνιστά ένα ουσιαστικό βήμα προς ένα πιο ευέλικτο, αποτελεσματικό και οικονομικά συνετό Κοινοβούλιο. Η μείωση αυτή δεν θίγει την ποιότητα της δημοκρατικής εκπροσώπησης, αλλά αντιθέτως ενισχύει τη λογοδοσία και την αποδοτικότητα του νομοθετικού έργου.
Παράλληλα, θεωρώ σημαντικό η επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση να επικεντρωθεί σε ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία του κράτους. Τέτοια είναι, φερ’ ειπείν, τα θέματα της αξιολόγησης και μονιμότητας στο Δημόσιο, το άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, η συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων και ασφαλώς το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών.
Από την άλλη, υπάρχουν θέματα που, παρά τη συζήτηση που συχνά τα συνοδεύει, δεν συνιστούν σήμερα προτεραιότητα. Σε αυτή τη λογική, οι σχέσεις Κράτους – Εκκλησίας έχουν διαμορφώσει μια ισορροπία που δεν δημιουργεί λειτουργικά προβλήματα και δεν απαιτεί αναθεωρητική παρέμβαση αυτή τη στιγμή.
Η συνταγματική αναθεώρηση είναι μια ευκαιρία να γίνουν βήματα που θα βελτιώσουν τη λειτουργία των θεσμών και θα ενισχύσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών με τους πολιτικούς, η οποία είχε διαρραγεί τα χρόνια των μνημονίων.
Για να συμβεί αυτό, χρειάζονται συγκεκριμένες προτάσεις, καθαρές θέσεις και διάθεση ουσιαστικής συζήτησης. Και το κυριότερο το πολιτικό προσωπικό να υπερβεί τον εαυτό του.
Σε αυτή τη διαδικασία, η ευθύνη είναι κοινή. Και το αποτέλεσμα θα κριθεί από το αν θα αξιοποιήσουμε αυτή την ευκαιρία με σοβαρότητα και προοπτική.
* Ο Μακάριος Β. Λαζαρίδης είναι βουλευτής Π.Ε. Καβάλας Νέας Δημοκρατίας και τέως υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων