Τον Σαουδάραβα υπουργό Πετρελαίου, που τη δεκαετία του 1970 «γονάτισε» τη Δύση, λίγοι τον θυμούνται. Ο σεΐχης Ζακί Γιαμανί (1930-2021) ήταν ο αρχιτέκτονας του πετρελαϊκού εμπάργκο του 1973 και προσωπικά δύσκολα θα ξεχάσω τη δεκάλεπτη συνομιλία που είχα μαζί του στο Παρίσι αρχές του 1974.
Πάντα χαμογελαστός, γοητευτικός «πλέι μπόι», ο Ζακί Γιαμανί έκρυβε μέσα του έναν άνθρωπο που απεχθανόταν τη Δύση και τη δημοκρατία, πλην όμως δεν έλεγε ποτέ όχι στα όσα η τελευταία του πρόσφερε.
«Ακόμα και αν ανεβάσω 50 φορές τις τιμές του πετρελαίου, η Δύση θα βρει τρόπους να μας πληρώνει. Γνωρίζει καλύτερα από μας να παράγει πλούτο και να αξιοποιεί πόρους», μας είχε πει ο σεΐχης που επί 24 χρόνια ενσάρκωσε την άνοδο της αραβικής πετρελαϊκής ισχύος.
Στην ίδια δεκάλεπτη συζήτηση, στο περίφημο ξενοδοχείο Georges V του Παρισιού, με μοναδική οξυδέρκεια ο Σαουδάραβας σεΐχης μου είχε πει: «Να θυμηθείτε ότι η Δύση θα παίξει με τις διακυμάνσεις των τιμών του πετρελαίου και από τη διαδικασία αυτή κάποιοι θα βγάλουν απίθανο χρήμα χωρίς καμία απολύτως επένδυση».
Η αγορά του κινδύνου
Ο θεσμός των ασφαλίστρων κινδύνου στις διακινήσεις εμπορευμάτων διεθνώς είχε πάρει σάρκα και οστά και έκτοτε ο σεΐχης ποτέ δεν διαψεύστηκε. Μόνο για το 2025 και το 2026 τα ασφάλιστρα κινδύνου θα αποφέρουν 320 δισ. δολάρια. Λέτε ο Τραμπ τυχαία να βομβάρδισε το Ιράν, χωρίς να πει κουβέντα ούτε στη Μελάνια; Λέτε τυχαία να δηλώνει κάθε μέρα ότι «βαράει δασμούς» όπου βρει και σε όποιο ποσοστό του κατέβει;
Κάνετε λάθος. Ο άνθρωπος γελοιοποιεί τη χώρα του και καλαμπουρίζει με την παγκόσμια ηλιθιότητα, την ώρα που η κόρη του και ο γαμπρός του κάθονται σε λόφους ακόπως κερδισμένων δολαρίων.
Ακόμα περισσότερο, στη «μπίζνα» αυτή, ο Τραμπ πάει να μπλέξει και το αμερικανικό Κογκρέσο, εξευτελίζοντάς το.
Αν το καθεστώς της Τεχεράνης είχε ένα κουκούτσι μυαλό, θα άνοιγε αμέσως το Στενό του Ορμούζ, θα έριχνε τις διεθνείς τιμές του αργού και θα υποχρέωνε τον άνθρωπο της MAGA να πιει όλο το πανάκριβο πετρέλαιό του, πάνω στο οποίο σήμερα κερδοσκοπεί.
Το Ορμούζ
Κατά τα λοιπά, στις ημέρες μας, τα ασφάλιστρα κινδύνου είναι ένας παράγοντας που έχει γίνει καθοριστικός μέσω της ενσωμάτωσής του στη διαδικασία του προσδιορισμού των τιμών του βαρελιού στις κύριες αγορές πετρελαίου. Επιπλέον, αυτό το ασφάλιστρο έχει καταστεί ασταθές ανάλογα με την εξέλιξη των γεγονότων που λαμβάνουν χώρα αυτή τη στιγμή στη Μέση Ανατολή.
Με το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, το 20% του πετρελαίου αφαιρείται από τη διεθνή προσφορά αργού πετρελαίου, χωρίς να υπολογίζονται τα παράγωγα προϊόντα, τα καύσιμα και άλλα πετροχημικά προϊόντα.
Αυτή η περιοχή του Περσικού Κόλπου φιλοξενεί 5 από τους 10 μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο, δηλαδή τη Σαουδική Αραβία, το Ιράν, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ, εκτός από το Κατάρ ως σημαντικό εξαγωγέα LNG.
Ασία και τιμές
Ορισμένες από αυτές τις χώρες είναι εντελώς μεσόγειες και έχουν μόνο το Στενό του Ορμούζ ως μοναδική θαλάσσια διέξοδο (Ιράκ, Κουβέιτ, Κατάρ, Μπαχρέιν). Εξ ου και το βάρος του γεωπολιτικού ασφαλίστρου κινδύνου, το οποίο θα συνεχίσει να επηρεάζει τις τιμές του αργού πετρελαίου όσο διαρκεί η κρίση στη Μέση Ανατολή.
Ελλείψει επαρκών επιλογών παράκαμψης του αποκλεισμού της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί πιεστικό ζήτημα, ιδίως για ασιατικές χώρες όπως η Κίνα, η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και η Ινδία, οι οποίες είναι οι μεγαλύτεροι πελάτες αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.
Επιπλέον, η αποσταθεροποίηση όλων των χωρών της Μέσης Ανατολής αποδεικνύεται εκρηκτική όχι μόνο για την προμήθεια πετρελαίου, προϊόντων διύλισης και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), αλλά και για τη διατάραξη των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας. Η Ασία αντιπροσωπεύει σχεδόν το 40% των παγκόσμιων εξαγωγών μεταποιημένων αγαθών.
Είναι προφανές έτσι ότι στο «παίγνιο» των ασφαλίστρων κινδύνου «χοντρό παιχνίδι» παίζουν Κίνα και Αμερική, με την πρώτη να είναι και η κερδισμένη του «πολέμου» του Τραμπ.