Προσφάτως υπεγράφη από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου και τον Υφυπουργό, κ. Νίκο Τσάφο, Κοινή Υπουργική Απόφαση για το on-bill financing, μετά την ψήφιση του νόμου 5299/2026 και τη δημοσίευση του σχετικού ΦΕΚ.
Το on-bill-financing αποτελεί ένα εναλλακτικό εργαλείο χρηματοδότησης της ενεργειακής αναβάθμισης των εγκαταστάσεων του καταναλωτή, περιλαμβανομένης και της προμήθειας κατάλληλου εξοπλισμού, η αποπληρωμή της οποίας θα πραγματοποιείται σταδιακά μέσω των λογαριασμών κατανάλωσης (ηλεκτρικής) ενέργειας.
Η λογική του εν λόγω εργαλείου προβλέπει ότι ο προμηθευτής ενέργειας δρα ως χρηματοπιστωτικός φορέας, ο οποίος χρηματοδοτεί τις όποιες επενδύσεις, είτε αυτές αφορούν πάγιες βελτιώσεις, όπως θερμοπροσόψεις και θερμομονωτικά παράθυρα, είτε αφορούν εξοπλισμό, όπως μπαταρίες και αντλίες θερμότητας, και στη λειτουργία τους. Οι βελτιώσεις αυτές θα φέρουν σημαντικές εξοικονομήσεις στον καταναλωτή, έτσι ώστε εξοικονομώντας χρήματα από την κατανάλωσή του να μπορεί να αποπληρώνει σταδιακά το κόστος των αναβαθμίσεων.
Κάποιος θα μπορούσε να ρωτήσει: και ποια η διαφορά, ιδίως στις περιπτώσεις των πάγιων βελτιώσεων, με τα προγράμματα «εξοικονομώ», τα οποία και υλοποιούνται εδώ και 15 χρόνια στην Ελλάδα και η χρηματοδότηση τους βασίζεται κυρίως σε κρατικές επιδοτήσεις (ΕΣΠΑ ή εθνικούς πόρους) και συμπληρωματικά τραπεζικό δανεισμό, συνήθως με επιδοτούμενο επιτόκιο;
Μπορούν οι κρατικές επιχορηγήσεις και η τραπεζική εποπτεία της χρηματοδότησης να υποκατασταθεί από τους προμηθευτές ενέργειας που ενεργούν ως πιστωτές;
Είναι αυτή η λογική του on bill financing; Για ποιον λόγο χρειάζεται να αναμιγνύονται οι προμηθευτές σε μια λογική χρηματοδότησης;
Η εξέλιξη της τεχνολογίας των ενεργειακών συστημάτων έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που λειτουργούν ιδίως τα ηλεκτρικά συστήματα. Όπως όλοι γνωρίζουμε, στα ηλεκτρικά συστήματα, είναι αναγκαία η ισορροπία μεταξύ της παραγωγής (έγχυσης) και της κατανάλωσης (απορρόφησης) σε κάθε χρονική στιγμή. Ιστορικά, οι συμβατικές μονάδες παραγωγής ήταν αυτές που προσάρμοζαν το επίπεδο παραγωγής τους ώστε να ακολουθούν τις μεταβολές της κατανάλωσης.
Η είσοδος των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, οι οποίες παράγουν σύμφωνα με τους κύκλους της φύσης, υποχρεώνει πλέον την πλευρά της ζήτησης να προσαρμόζεται σε αυτούς τους κύκλους. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί είτε με τεχνικά μέσα (π.χ. αποθήκευση, παθητική αποθήκευση) είτε με συμπεριφορικά μέσα (π.χ. απόκριση ζήτησης).
Η προσαρμογή αυτή συνιστά ένα ιδιαιτέρως πολύτιμο προϊόν των ενεργειακών συστημάτων, την ευελιξία (flexibility), που πρέπει πλέον να προέλθει από την πλευρά της κατανάλωσης.
Βασικό εργαλείο για να πεισθεί ο καταναλωτής να παράσχει ευελιξία στο σύστημα είναι τα δυναμικά τιμολόγια, τα οποία επί της ουσίας είναι ο μηχανισμός αποζημίωσης για οποίον είναι πρόθυμος να προσαρμόσει τις καταναλωτικές συνήθειες του και να μην καταναλώνει τις ώρες που το σύστημα βρίσκεται σε πίεση και προφανώς οι τιμές είναι υψηλές.
Ο καταναλωτής μπορεί να προσαρμόσει τη συμπεριφορά του με τη χρήση κατάλληλου εξοπλισμού, όπως η μπαταρίες που μπορεί να εγκατασταθούν κάτω από τον μετρητή, οι αντλίες θερμότητας (νερού) που βελτιστοποιούν τη λειτουργία τους αναλόγως της διαθεσιμότητας ηλεκτρικής ενέργειας, οι ηλεκτρικές συσκευές που μπορούν να δέχονται εντολές λειτουργίας αναλόγως των τιμών, φορτιστές αυτοκίνητων και πολλές άλλες λειτουργίες που μπορούν να προγραμματιστούν με τρόπο που ελαχιστοποιούν το κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας για τον καταναλωτή αλλά και το συνολικό κόστος για το σύστημα.
Κρίσιμο ρόλο στη διαδικασία αυτή έχει η συνεχής ροή πληροφορίας και η συνεχής επικοινωνία μεταξύ όλων αυτών των συσκευών, που επιτυγχάνεται μέσω του «έξυπνου δικτύου», ώστε κάθε χρονική στιγμή να συν- βελτιστοποιείται ο προγραμματισμός των συσκευών.
Σε αυτή τη βελτιστοποίηση αναφέρεται και ο ρόλος του προμηθευτή, ο οποίος και μπορεί να παρέχει αυτού του είδους τις υπηρεσίες στους πελάτες του, να ποσοτικοποιεί το όφελος της ευελιξίας και χρηματοδοτεί δια της εξοικονόμησης την απόκτηση των κατάλληλων συσκευών που είναι απαραίτητες για να παρασχεθεί η ευεξία που απαιτείται.
Το on bill financing αφορά συνεπώς στη συνδυαστική εφαρμογή της τιμολογιακής προσέγγισης και στη βελτιστοποίησης της λειτουργίας του εξοπλισμού, η οποία παρέχει ωφελήματα και στον καταναλωτή αλλά και στο σύστημα, και δεν αφορά απλώς στην προμήθειά του.
Επίσης αναφέρεται στον καταναλωτή που είναι πρόθυμος να προσαρμόσει την καταναλωτική συμπεριφορά του στις ανάγκες του συστήματος, ο οποίος, μέσω της ενεργής συμμετοχής του στην αγορά και της βέλτιστης χρήσης του εξοπλισμού του, πετυχαίνει εξοικονομήσεις, και όχι στο ακίνητο και σε πάγιες αναβαθμίσεις, που πράγματι μπορεί να βοηθούν στην εξοικονόμηση αλλά δεν βοηθούν στην καλύτερη λειτουργία του συστήματος, ούτε ενισχύουν την ενεργή συμμετοχή του καταναλωτή στη διαμόρφωση του κόστους προμήθειας ενέργειας.
Ο ρόλος του προμηθευτή συνεπώς είναι η ενεργή και συνεχής παροχή υπηρεσιών συν-βελτιστοποίησης και όχι ο απλός ρόλος του χρηματοδότη ενεργειακών αναβαθμίσεων.
* Διευθυντής ΕΣΠΕΝ