Ακόμα και σήμερα το Μεξικό είναι μια χώρα υψηλής εγκληματικότητας, γεγονός που επιδρά αρνητικά στην οικονομική της ανάπτυξη και στις κοινωνικές ισορροπίες της. Τα καρτέλ ναρκωτικών είναι ισχυρά και η διείσδυσή τους στη μεξικανική κοινωνία έχει βάθος.
Αυτή η κατάσταση ήταν που έπεισε το 2013 τον Αμερικανό πρόεδρο τότε Μπαράκ Ομπάμα να συμφωνήσει ώστε το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 2026 να διεξαχθεί στο Μεξικό, στις ΗΠΑ και στον Καναδά.
Πίστευε ο τότε Αμερικανός πρόεδρος ότι αυτή θα ήταν μια θετική πρωτοβουλία εξυγίανσης της μεξικανικής κοινωνίας αλλά και ταυτόχρονης ενίσχυσης στον παγκόσμιο γεωπολιτικό χάρτη της Βόρειας Αμερικής. Τη θεώρηση αυτή συμμερίζονταν τότε και οι κυβερνήσεις του Καναδά και του Μεξικού, οι οποίες συνυπέγραψαν το αίτημα της διεξαγωγής του Μουντιάλ 2026 προς τη FIFA.
Ένα αίτημα εξάλλου που σκοπό είχε και την ενίσχυση της ενότητας των τριών χωρών, υποστηρίζει ο Arturo Sarukhan, πρώην πρέσβης του Μεξικού στις ΗΠΑ το 2013.
Η γεωπολιτική
Αλλά μέχρι τη στιγμή που εγκρίθηκε η κοινή υποψηφιότητα το 2018, ένα χρόνο μετά την πρώτη θητεία του Τραμπ, αυτή ακριβώς η ιδέα ήταν σε ασταθές έδαφος. Ο Τραμπ είχε ήδη προκαλέσει επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου των τριών χωρών.
Τώρα, η αφήγηση της ενότητας φαίνεται ακόμη πιο αταίριαστη με την πραγματικότητα. Ο Τραμπ έχει επιβάλει υψηλούς δασμούς και στις δύο χώρες, αναφερόμενος στον Καναδά ως μελλοντική Πολιτεία των ΗΠΑ και απείλησε να βομβαρδίσει το Μεξικό.
Η εμπορική συμφωνία, γνωστή πλέον ως Συμφωνία Ηνωμένων Πολιτειών-Μεξικού-Καναδά (USMCA), μπορεί ακόμη να επιβιώσει από μια αναθεώρηση που βρίσκεται σε εξέλιξη;
Εν μέσω των τρεχουσών εμπορικών και μεταναστευτικών συγκρούσεων μεταξύ Μεξικού και Ηνωμένων Πολιτειών, «δεν υπάρχει ενότητα», είπε ο καθηγητής Βελάσκεθ ντε Λεόν, αν και πρόσθεσε ότι ήταν δυνατό το τουρνουά να αντανακλά καλά στους οικοδεσπότες του εάν εξελιχθεί σε ένα εορταστικό και ειρηνικό περιβάλλον.
Η πρόβλεψη του τρόπου με τον οποίο το Παγκόσμιο Κύπελλο θα επηρεάσει τη φήμη των διοργανώτριων χωρών μπορεί να είναι επικίνδυνη. Τα πρωτοσέλιδα για μαζικές διαμαρτυρίες πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2014, που φιλοξενήθηκε από τη Βραζιλία, σύντομα αντικαταστάθηκαν από εικόνες ενός πολυπολιτισμικού πάρτι οπαδών στην παραλία της Κοπακαμπάνα μόλις ξεκίνησαν οι αγώνες.
Ο τουρισμός
Ακόμα κι έτσι όμως, ορισμένα καθοριστικά χαρακτηριστικά του φετινού Παγκοσμίου Κυπέλλου είναι ήδη ξεκάθαρα. Πολλοί οπαδοί παραπονιούνται για τις υψηλές τιμές των εισιτηρίων, οι οποίες εμποδίζουν τα σχέδιά τους να παρευρεθούν και στις τρεις διοργανώτριες χώρες.
Λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου, οι κρατήσεις ξενοδοχείων ήταν χαμηλότερες από τις προβλεπόμενες σε πόλεις σε όλο τον Καναδά, το Μεξικό και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ορισμένοι οπαδοί επέλεξαν να μην ταξιδέψουν φέτος λόγω των τιμών των εισιτηρίων, δήλωσε ο Joao Paulo Fernandes, συνιδιοκτήτης της Turista FC, ενός βραζιλιάνικου πρακτορείου αθλητικού τουρισμού.
Ορισμένοι επίδοξοι ταξιδιώτες επίσης «έχουν πολιτική θέση ενάντια σε αυτό που συμβαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες» και «δεν αισθάνονται άνετα, ευπρόσδεκτοι ή αισθάνονται καλά εκεί», είπε ο Φερνάντες. Από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία, οι αρχές των ΗΠΑ έχουν πραγματοποιήσει ορισμένες κρατήσεις/απωθήσεις τουριστών υψηλού προφίλ στον συνοριακό έλεγχο.
Το Μεξικό, εν τω μεταξύ, χαλάρωσε τις απαιτήσεις εισόδου για τους Βραζιλιάνους τον Φεβρουάριο. Ο Φερνάντες είπε ότι ορισμένοι όμιλοι οπαδών με τους οποίους συνεργάζεται επέλεξαν να παρακολουθήσουν αγώνες μόνο στο Μεξικό.
Η τάση αυτή δεν είναι μοναδική στο φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο: το Μεξικό βιώνει αυτή τη στιγμή μια άνοδο στον διεθνή τουρισμό, ενώ ο αριθμός των επισκεπτών στις Ηνωμένες Πολιτείες μειώνεται από το 2025. Από τις τρεις χώρες υποδοχής, το Μεξικό επιτρέπει στις περισσότερες εθνικότητες να εισέλθουν χωρίς βίζα. Αν και το Μεξικό είναι στενός εταίρος των ΗΠΑ, έχει αντιταχθεί σε ορισμένες από τις συγκρουσιακές κινήσεις εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Τραμπ.
Η ιδέα ότι το Μεξικό θα καλωσόριζε ομάδες και συμμετέχοντες από όλο τον κόσμο δοκιμάστηκε τον περασμένο μήνα. Εν μέσω του πολέμου στο Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήθελαν η εθνική ομάδα του Ιράν να στεγαστεί στο έδαφό τους, δήλωσε στους δημοσιογράφους η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ.
Η ομάδα είχε προγραμματίσει να μείνει σε μια κατασκήνωση βάσης στην Αριζόνα, αλλά μετακόμισε στην Τιχουάνα του Μεξικού. Το Μεξικό δέχτηκε την ιρανική ομάδα χωρίς «κανένα πρόβλημα», είπε η Σέινμπαουμ.
«Το Μεξικό αποκτά διεθνισμό. Το εκτιμά τόσο στον αθλητισμό όσο και στη γεωπολιτική», δήλωσε ο Μάθιου Μπράουν, ιστορικός στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ. Πρόσθεσε ότι η προσέγγιση του Μεξικού στο Παγκόσμιο Κύπελλο είναι πιο κοντά στα ιδανικά του τουρνουά παρά σε αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών: μια «γιορτή όλων των σημαιών στην κορυφή του σταδίου, και όχι μόνο μίας».
Όμως, το άνοιγμα του Μεξικού στον κόσμο έχει όρια όσον αφορά τη μετανάστευση, δήλωσε ο Axel Elias, ιστορικός στο Πανεπιστήμιο Veracruzana - σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση Sheinbaum έχει επιβάλει αθόρυβα μια περιοριστική στάση κατά των μεταναστών που κατευθύνονται προς βορρά. Αλλά «αυτός ο περιορισμός αφορά τις κυβερνητικές πολιτικές», είπε ο Elias, όχι απαραίτητα «στο επίπεδο των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων».
Οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων θα παρουσιαστούν καθώς οι πόλεις που φιλοξενούν το Παγκόσμιο Κύπελλο του Μεξικού - Γκουανταλαχάρα, Πόλη του Μεξικού και Μοντερέι - διοργανώνουν δωρεάν φεστιβάλ φιλάθλων που οι αρχές αναμένουν ότι θα προσελκύσουν εκατομμύρια ανθρώπους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς σχεδιάζουν επίσης υπαίθριες εκδηλώσεις προβολής, αν και δεν είναι όλες δωρεάν, ένα εισιτήριο στο Λος Άντζελες κοστίζει 10 δολάρια.
Όπως και με τα εισιτήρια, η τιμή εισόδου για τα φεστιβάλ φιλάθλων έχει σημασία, δήλωσε η Heather Dichter, ιστορικός στο Πανεπιστήμιο De Montfort, σημειώνοντας ότι τα δωρεάν υπαίθρια φεστιβάλ κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2006 στη Γερμανία βοήθησαν στην ενίσχυση της εικόνας της χώρας. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει τώρα και με το Μεξικό.