Ο Άλαν Γκρίνσπαν, ο μακροβιώτερος πρόεδρος της Αμερικανικής Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed) από το 1987 έως το 2006, απεβίωσε σε ηλικία 100 ετών, αφήνοντας πίσω του μια παγκόσμια οικονομία δομημένη πάνω στο μόνιμο χρέος και την προσδοκία της διαρκούς κρατικής διάσωσης.
Ο άνθρωπος που ξεκίνησε ως ακραιφνής υπέρμαχος της ελεύθερης αγοράς, κατέληξε να μετατρέψει τις κεντρικές τράπεζες στους απόλυτους ασφαλιστές κινδύνου του συστήματος, γεννώντας το περιβόητο «Greenspan Put».
Η στρατηγική του, που βασιζόταν στην πεποίθηση ότι η Fed θα παρεμβαίνει πάντα για να συγκρατεί τις πτώσεις των αγορών, άλλαξε ριζικά τον πλανήτη, ενθαρρύνοντας το υπερβολικό ρίσκο, τη μόχλευση και τη δημιουργία φουσκών.
Η ανατροπή
Η πορεία του Γκρίνσπαν ξεκίνησε το 1987, όταν ανέλαβε τα ηνία της Fed μετά από πρόταση του Ρόναλντ Ρήγκαν. Επηρεασμένος από τη φιλόσοφο Ayn Rand και τις θέσεις της υπέρ της οικονομικής ελευθερίας, παρατήρησε νωρίς τη δραματική άνοδο των διεθνών χρηματοπιστωτικών ροών, κυρίως των αραβικών πετροδολαρίων.
Διαπιστώνοντας ότι οι ροές αυτές ήταν τρεις έως τέσσερις φορές υψηλότερες από το διεθνές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, διέκρινε στη χρηματοπιστωτική αγορά έναν ταχύτατο συντελεστή παραγωγής πλούτου χωρίς την ανάγκη πάγιων επενδύσεων ή εργασίας. Αυτή η διαπίστωση ανέτρεψε την παραδοσιακή οικονομική θεωρία και έγινε ο κορυφαίος μοχλός ανάπτυξης της εποχής του.
Τα όρια
Ως κεντρικός τραπεζίτης, επιδίωξε από το 1990 να προωθήσει μια αυτορρυθμιζόμενη αγορά σε παγκόσμια κλίμακα, υποτιμώντας ωστόσο την ιδεολογική επιρροή του κρατισμού. Η πίστη του στην αυτορρύθμιση δοκιμάστηκε σκληρά με την κρίση του 2008, όταν ο ίδιος παραδέχθηκε ότι έπεσε θύμα «σοκ και δυσπιστίας», ανακαλύπτοντας τα σαφή όρια του μοντέλου του.
Πριν από τη θητεία του, το χρέος αποτελούσε απλώς ένα εργαλείο και οι αγορές ανησυχούσαν για την ύφεση. Μετά τον Γκρίνσπαν, το χρέος μετατράπηκε σε κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο και οι επενδυτές εθίστηκαν στην ιδέα της μόνιμης τραπεζικής διάσωσης.
Νέα εποχή
Αυτός ο «Πολιτισμός της Πίστωσης» δημιούργησε έναν κόσμο φθηνού κεφαλαίου, διογκωμένων περιουσιακών στοιχείων και μιας διαρκούς ανάγκης για ρευστότητα σε κάθε νέα κρίση. Αυτή η αέναη καταδίωξη της ρευστότητας και η ανάγκη διαχείρισής της οδήγησαν, σύμφωνα με οικονομικές αναλύσεις, μέχρι και την ανάδυση της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία αποτελεί πλέον τη νέα πηγή διαχείρισης των κρίσεων.
Μέσα σε αυτό το νέο, εύθραυστο περιβάλλον, τα κρυπτονομίσματα εμφανίζονται ως ένας επιπλέον τεράστιος κίνδυνος ανατροπής της παραδοσιακής νομισματικής τάξης, επισφραγίζοντας έναν κόσμο που ο Γκρίνσπαν άλλαξε για πάντα, αλλά δεν είναι πια παρών για να δει.