Μέσα σε τρία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαμόρφωσε μια νέα αρχιτεκτονική χρηματοδότησης της άμυνας, καλύπτοντας ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, από την έρευνα έως τη βιομηχανική παραγωγή και τις προμήθειες.
Ο συνδυασμός SAFE και EDIP κινητοποιεί ήδη περί τα 280 δισ. ευρώ, ενώ το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο προβλέπει 131 δισ. ευρώ για άμυνα και διάστημα, πενταπλάσιο των σημερινών πόρων. Παράλληλα, η δέσμευση των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες 5% του ΑΕΠ έως το 2035 δημιουργεί ζήτηση με ορίζοντα δεκαετίας.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική (EDIS) στοχεύει τουλάχιστον το 40% των αμυντικών προμηθειών να γίνεται συνεργατικά μεταξύ κρατών-μελών έως το 2030. Η παγκόσμια αγορά όπλων και πυρομαχικών προβλέπεται να αυξηθεί από 64 δισ. δολάρια το 2024 σε σχεδόν 100 δισ. έως το 2030, ενώ στην ΕΕ υπάρχει έλλειμμα αποθηκευτικών και εφοδιαστικών υποδομών, με ανάγκη για 50 έως 100 νέες εγκαταστάσεις και επενδύσεις 5 έως 8 δισ. ευρώ έως το 2035.
Η Ελλάδα, στη διασταύρωση Βαλκανίων, Ανατολικής Μεσογείου και Μαύρης Θάλασσας, εξελίσσεται σε περιφερειακό κόμβο αμυντικού εφοδιασμού για τη νοτιοανατολική πτέρυγα.
Για μια επιχείρηση, τα εργαλεία συνθέτουν μια αλυσίδα. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, με 1 δισ. ευρώ για το 2026, χρηματοδοτεί τη συνεργατική έρευνα, ενώ το Horizon Europe απευθύνεται πλέον και σε τεχνολογίες διττής χρήσης.
Το EDIP στηρίζει τη βιομηχανική παραγωγή και δράσεις κοινών προμηθειών με ποσοστά επιδότησης έως και 50% των δαπανών, ενώ τα εθνικά προγράμματα προμηθειών δημιουργούν τη ζήτηση για το τελικό προϊόν.
Πέρα από τις επιχορηγήσεις, εργαλεία δανεισμού και συμμετοχικού κεφαλαίου, όπως της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, καλύπτουν ανάγκες ρευστότητας, με τις κύριες προθεσμίες να κλιμακώνονται από το Q4 του 2026 έως το Q1 του 2027.
Σε εθνικό επίπεδο, η εικόνα είναι επίσης ενθαρρυντική. Το ελληνικό σχέδιο για το SAFE ανέρχεται σε 787,67 εκατ. ευρώ, ενώ το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας έχει ήδη προκηρύξει έργα άνω των 88 εκατ. Ευρώ. Αναμένεται επίσης νέο καθεστώς του Αναπτυξιακού Νόμου ειδικά για την αμυντική βιομηχανία.
Παράλληλα, το δωδεκαετές εξοπλιστικό πρόγραμμα των 25 έως 30 δισ. ευρώ θέτει στόχο 25% εγχώριας βιομηχανικής συμμετοχής, δυνητικά 6 έως 8 δισ. ευρώ για ελληνικές επιχειρήσεις. Από το 2028, η νέα γενιά των ευρωπαϊκών ταμείων που διαδέχεται το ΕΣΠΑ θα μπορεί να χρηματοδοτεί και δράσεις διπλής χρήσης μέσω των εθνικών σχεδίων.
Το εύρος των ευκαιριών είναι ακόμα μεγαλύτερο. Η ζήτηση περιλαμβάνει, πέρα από τα οπλικά συστήματα, υποδομές διττής χρήσης, ενεργειακά συστήματα, προηγμένα υλικά, νέες τεχνολογίες και εφοδιαστική αλυσίδα, τομείς όπου η ελληνική οικονομία διαθέτει τεχνογνωσία και προοπτικές ανάπτυξης.
Τα κριτήρια επιλεξιμότητας, όπως ο ευρωπαϊκός μετοχικός έλεγχος της εταιρείας και η απαίτηση τουλάχιστον 65% ευρωπαϊκής προέλευσης των εξαρτημάτων, απαιτούν έγκαιρο σχεδιασμό, ενώ οι πριμοδοτήσεις για διακρατικά σχήματα συνεργασίας εταιρειών αυξάνουν το ποσοστό της επιδότησης.
Το ζητούμενο δεν είναι πλέον η διαθεσιμότητα των πόρων, αλλά ποιοι θα είναι έτοιμοι να τους αξιοποιήσουν. Στη νέα ευρωπαϊκή αμυντική αγορά, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα θα προκύψει από την ικανότητα μιας επιχείρησης να κινηθεί έγκαιρα, να οικοδομήσει τις κατάλληλες συνεργασίες και να αξιοποιήσει στρατηγικά τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Εκεί θα κριθεί ποιοι θα μετατρέψουν τη συγκυρία σε βιώσιμη ανάπτυξη.
* Διευθύνων σύμβουλος ATmanagement, σύμβουλοι διοίκησης χρηματοδότησης και αναπτυξης.