Διανύουμε περίοδο μεγάλης επιχειρηματικής αβεβαιότητας και είθισται, σε συνθήκες τέτοιες, η πίεση να αποφασίσεις γρήγορα να είναι ακόμα μεγαλύτερη.
Η εμπειρία από οκτώ διαφορετικές εταιρείες, κλάδους και κανάλια πώλησης δείχνει ότι η ταχύτητα χωρίς κατανόηση είναι το πιο συνηθισμένο λάθος: αυτό που έφερε ανάπτυξη σε μια επιχείρηση μπορεί να αποτύχει σε μια άλλη. Οι αγορές, οι δομές, οι δυνατότητες, οι περιορισμοί και οι άνθρωποι διαφέρουν από μια περίπτωση εταιρείας σε άλλη. Δεν υπάρχει εγχειρίδιο επιτυχίας. Υπάρχουν, όμως, αρχές που αυξάνουν την πιθανότητα οι αποφάσεις τελικά να είναι σωστές, και αυτές είναι τέσσερις.
1. Διάγνωση: Πριν από κάθε απόφαση, η σωστή ερώτηση
Η στρατηγική δεν ξεκινά από όσα ήδη γνωρίζουμε ή θεωρούμε δεδομένα, αλλά από όσα χρειάζεται να κατανοήσουμε. Πριν από κάθε κίνηση πρέπει να είναι σαφείς ο προορισμός, η αφετηρία και οι πραγματικές συνθήκες της επιχείρησης. Τι εξηγεί την εμπορική της επίδοση; Πού βρίσκονται οι ευκαιρίες και πού οι περιορισμοί; Τι πρέπει να αλλάξει και τι να διατηρηθεί;
Η διάκριση των συμπτωμάτων από τα πραγματικά προβλήματα καθορίζει την ποιότητα των αποφάσεων, την ιεράρχηση των προτεραιοτήτων και την αξιοποίηση των πόρων.
Το όφελος: σαφέστερες προτεραιότητες, πιο στοχευμένες επενδύσεις και λιγότερες αποφάσεις που στηρίζονται σε υποθέσεις αντί για δεδομένα.
2. Προσαρμοστικότητα: Αλλάζει η διαδρομή, όχι ο στόχος
Σε ένα περιβάλλον διαρκών ανατροπών, η προσαρμοστικότητα είναι εμπορικό πλεονέκτημα, όχι απλώς δεξιότητα διοίκησης. Οι διαδοχικές κρίσεις απαιτούν ισορροπία ανάμεσα στη σταθερότητα του στρατηγικού στόχου και στην ευελιξία της πορείας προς αυτόν.
Οι προτεραιότητες μπορεί να χρειάζονται διαφορετικές οργανωτικές δομές, αλλαγές στο εμπορικό μοντέλο, άλλους ρυθμούς υλοποίησης ή πιο ευέλικτους μηχανισμούς απόφασης. Το ζητούμενο δεν είναι να αλλάζει κατεύθυνση η επιχείρηση με κάθε δυσκολία, αλλά να προσαρμόζει την προσέγγισή της χωρίς να χάνει τον προσανατολισμό της.
Το όφελος: μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, ταχύτερη ανταπόκριση στις αλλαγές της αγοράς και καλύτερη αξιοποίηση ευκαιριών, ακόμη και υπό αβεβαιότητα.
3. Ομάδα: Οι αποφάσεις υλοποιούνται από ανθρώπους
Ακόμη και η πιο καλοσχεδιασμένη στρατηγική δεν δημιουργεί από μόνη της ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Το πλεονέκτημα προκύπτει όταν οι άνθρωποι κατανοούν τον κοινό στόχο, συμμετέχουν στη διαμόρφωση των λύσεων και αναλαμβάνουν την ευθύνη της υλοποίησης.
Δεν αρκεί η επιλογή ικανών στελεχών. Χρειάζεται ένα περιβάλλον που ενθαρρύνει την έκφραση, την πρωτοβουλία και τη συνεργασία, όπου οι άνθρωποι γνωρίζουν όχι μόνο το «τι», αλλά και το «γιατί». Ο ρόλος της ηγεσίας είναι να ακούει, να καθοδηγεί, να στηρίζει και να ενισχύει την αυτονομία. Η ηγεσία κρίνεται και από το αν οι άνθρωποι νιώθουν ότι μπορούν να συμβάλουν πραγματικά στην επιτυχία.
Το όφελος: μεγαλύτερη δέσμευση, ταχύτερη συνεργασία ανάμεσα στα τμήματα, αυξημένη υπευθυνότητα και μια ομάδα που μετατρέπει τις προτεραιότητες σε πράξη χωρίς να περιμένει διαρκώς οδηγίες.
4. Υλοποίηση: Η απόφαση κρίνεται στην πράξη
Η πραγματική ποιότητα της ηγεσίας φαίνεται όταν ο χρόνος είναι περιορισμένος, τα στοιχεία ελλιπή και οι απαιτήσεις υψηλές. Τότε η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από τον αρχικό σχεδιασμό, αλλά από την ικανότητα να ξεκαθαρίζονται οι προτεραιότητες, να επικοινωνείται ειλικρινά το διακύβευμα, να κινητοποιούνται οι κατάλληλοι άνθρωποι και να παίρνονται αποφάσεις χωρίς περιττές καθυστερήσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα έργα που προκύπτουν απρόσμενα, με ελάχιστο χρόνο προετοιμασίας, ελλιπή δεδομένα και πολύ απαιτητικούς πελάτες. Εκεί η κινητοποίηση δεν επιβάλλεται με οδηγίες. Ενεργοποιείται όταν όλοι αντιλαμβάνονται τη σημασία της προσπάθειας και τη δική τους συμβολή στο αποτέλεσμα.
Το μεγαλύτερο κέρδος δεν είναι μόνο η επιτυχής ολοκλήρωση ενός έργου, αλλά ένας τρόπος συνεργασίας που μπορεί να επαναληφθεί και να αξιοποιηθεί στην επόμενη πρόκληση.
Το όφελος: μεγαλύτερη ταχύτητα εκτέλεσης, αποτελεσματικότερη συνεργασία και ένας οργανισμός που αποδίδει με συνέπεια ακόμη και υπό πίεση.
Το κοινό νήμα: Οι σωστές ερωτήσεις
Υπάρχει τελικά εγχειρίδιο επιτυχίας; Όχι ως συνταγή που εφαρμόζεται αυτούσια σε κάθε επιχείρηση. Υπάρχουν όμως αρχές που βελτιώνουν την ποιότητα των αποφάσεων: ουσιαστική διάγνωση, προσαρμοστικότητα, ενεργοποίηση των ανθρώπων και αποτελεσματική υλοποίηση.
Η πρόκληση για κάθε ηγέτη δεν είναι να μεταφέρει μηχανικά όσα δούλεψαν στο παρελθόν, αλλά να κρίνει πότε εφαρμόζονται, πότε χρειάζονται προσαρμογή και πότε πρέπει να εγκαταλειφθούν. Η εμπειρία δεν είναι συσσώρευση απαντήσεων, αλλά ικανότητα να θέτεις τις σωστές ερωτήσεις σε κάθε νέα συνθήκη.
Και ίσως αυτή να είναι η βασική προϋπόθεση για βιώσιμη ανάπτυξη: να ξέρεις πού θέλεις να φτάσεις, να καταλαβαίνεις από πού ξεκινάς και να δημιουργείς τις συνθήκες ώστε οι άνθρωποι και η στρατηγική να οδηγούν μαζί στο αποτέλεσμα. Πρώτα κατανοείς, μετά αποφασίζεις. Είτε είσαι πολυεθνική είτε ελληνική είτε ακόμα και οικογενειακή που θέλεις να μεγαλώσεις.
*Η Εύη Οικονόμου είναι στέλεχος επιχειρήσεων, με μακρόχρονη εμπειρία σε θέσεις ευθύνης σε πολυεθνικούς ομίλους και αμιγώς ελληνικές εταιρείες.