Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Όταν ο λαϊκισμός και η σκανδαλολογία δεσπόζουν στην πολιτική ζωή του τόπου και οι θεσμοί αμφισβητούνται τόσο έντονα, οφείλουμε να μην εκπλησσόμεθα από έρευνες που δείχνουν ότι ένας στους πέντε Ευρωπαίους -συμπεριλαμβανομένων των Ελλήνων- θεωρεί τη δικτατορία προτιμότερη της δημοκρατίας, υπό ορισμένες περιστάσεις.
Όπως επίσης οφείλουμε να μην εκπλησσόμεθα όταν ποσοστό 55% των Ελλήνων ψηφοφόρων δηλώνουν ότι νιώθουν αποξενωμένοι από τα πολιτικά κόμματα που τίμησαν με την ψήφο τους στις τελευταίες εκλογές ή όταν το ένα τρίτο των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η άνοδος της ακροδεξιάς δεν συνιστά απειλή για τη δημοκρατία.
Διότι αυτή την εικόνα αποτύπωσε έρευνα της εταιρείας AboutPeople, για λογαριασμό της δεξαμενής σκέψης (Think tank) Progressive Lab σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες: Ελλάδα, Γαλλία, Σουηδία, Η.Β. και Ρουμανία, από τις 25 Νοεμβρίου έως τις 16 Δεκεμβρίου 2025, η οποία δημοσιεύτηκε αρχικώς στο “Politico”.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, μία ισχυρή ευρωπαϊκή μειοψηφία διατηρεί απόψεις κατά του κοινοβουλευτισμού και δεν θεωρεί την ακροδεξιά εχθρό της δημοκρατίας, εκφράζοντας διάχυτη δυσαρέσκεια όχι έναντι του θεσμού της Δημοκρατίας αλλά του τρόπου με τον οποίο αυτός εφαρμόζεται στην πράξη. Ειδικά στην Ελλάδα, ποσοστό 76% των πολιτών εξέφρασαν δυσαρέσκεια με τη λειτουργία της δημοκρατίας, έναντι 68% στη Γαλλία, 66% στη Ρουμανία, 42% στο Η.Β. και 32% στη Σουηδία.
Σύμφωνα δε με την έρευνα, ποσοστό 22% ή περισσότεροι από ένας στους πέντε εκτιμούν ότι, υπό συγκεκριμένες περιστάσεις, θα επέλεγαν τη δικτατορία έναντι της δημοκρατίας ενώ ένας στους τέσσερις (26%) συμφωνεί με τη δήλωση: «Εάν υπήρχε ένας ικανός και αποτελεσματικός ηγέτης στη χώρα μου, δεν θα με πείραζε να περιορίσει τα δημοκρατικά μου δικαιώματα και να μην είναι υπόλογος στους πολίτες για τις πράξεις του».
Υπό το φως αυτών των ευρημάτων, ουδεμία αμφιβολία υπάρχει ότι το κοινό αίσθημα περί τα πολιτικά πράγματα στη χώρα μας έχει μεταστραφεί από το 1974, έτος κατά το οποίο, αφενός, κατέρρευσε η χούντα στην Ελλάδα, αφετέρου, δημοσιεύτηκε το πόνημα του αειμνήστου Α.Γ. Παπανδρέου, «Η Δημοκρατία στο απόσπασμα», τον τίτλο του οποίου δανείστηκε η στήλη.
Διότι τότε οι Έλληνες είχαν όντως βιώσει τα δεινά ενός δικτατορικού καθεστώτος και μπορούσαν να εκτιμήσουν την αξία των δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών.
Έκτοτε, ωστόσο, με τη βοήθεια και του πολιτικού κόσμου της χώρας, του λαϊκισμού που επικράτησε, της σκανδαλολογίας και των πραγματικών σκανδάλων, των πελατειακών σχέσεων, της απουσίας πραγματικής διάκρισης μεταξύ των εξουσιών, με την εκτελεστική να ορίζει την ηγεσία της δικαστικής καθώς και τη «βούληση» της νομοθετικής, αλλά βεβαίως και με την αμφισβήτηση συνολικά των θεσμών, τα πράγματα όπως και οι απόψεις της κοινωνίας προφανώς… μετεβλήθησαν.
Υπ’ αυτό το πρίσμα, δυνάμεις οι οποίες εντάσσουν εαυτόν στο λεγόμενο «προοδευτικό στρατόπεδο», όπως και εκείνες της «αντίπερα όχθης», οι οποίες κατακλύζουν το πολιτικό προσκήνιο με λαϊκιστική ρητορική, οφείλουν να έχουν επίγνωση του σκοπού που εξυπηρετούν, προωθώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τις κομματικές σκοπιμότητές τους.
Όπως αντίστοιχα, όσοι κρατούν τα ηνία της εξουσίας σε αυτόν τον τόπο οφείλουν να έχουν συναίσθηση της ζημιάς που οι ίδιοι επιφέρουν στο πολίτευμα εργαλειοποιώντας τους θεσμούς του ή χρησιμοποιώντας διαδικασίες όπως η συνταγματική αναθεώρηση για την προώθηση κομματικών σκοπιμοτήτων.
Διότι όταν οι πολίτες ή εντέλει μία ικανή μερίδα τους δηλώνουν ότι είναι διατεθειμένοι να υποστούν περιορισμούς των δημοκρατικών τους δικαιωμάτων και ελευθεριών, εάν υπάρξει ικανός και αποτελεσματικός ηγέτης, τότε -και πάλι- ας μην εκπλαγούμε εάν… προκύψει ένας τέτοιος.