Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Στην τελευταία δημοσκόπηση της Marc πριν από τις θερινές διακοπές, η ΝΔ καταγράφεται στο 30,8%, η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα στο 16,8% και το ΠΑΣΟΚ, τρίτο πλέον, στο 11%.
Η εικόνα αποτυπώνει ένα πρόβλημα που δεν γεννήθηκε με την επανεμφάνιση Τσίπρα. Απλώς, η επανεμφάνιση Τσίπρα το έκανε πολύ πιο ορατό.
Το ΠΑΣΟΚ είχε μπροστά του μια κυβέρνηση με σημαντική φθορά, μία κοινωνία που εκφράζει ισχυρή δυσαρέσκεια για σειρά ζητημάτων και έναν κατακερματισμένο χώρο της αντιπολίτευσης. Είχε, δηλαδή, μια ιστορική ευκαιρία να εγκατασταθεί ως ο αυτονόητος δεύτερος πόλος.
Δεν το κατόρθωσε. Και τώρα βρίσκεται αντιμέτωπο με δύο ταυτόχρονες πιέσεις.
Η πρώτη έρχεται από τα αριστερά του. Ο Αλέξης Τσίπρας δεν κρύβει ότι θέλει στις φθινοπωρινές δημοσκοπήσεις να εμφανιστεί ο αριθμός «2» μπροστά από το ποσοστό της ΕΛΑΣ και να παγιωθεί ως ο μοναδικός αντίπαλος της ΝΔ. Για να το πετύχει, χρειάζεται ψηφοφόρους από τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. Και μία από τις βασικότερες δεξαμενές βρίσκεται αναπόφευκτα στο ΠΑΣΟΚ.
Η δεύτερη πίεση έρχεται από τη ΝΔ.
Όσο περισσότερο ενισχύεται ο Τσίπρας και όσο περισσότερο η πολιτική αντιπαράθεση αποκτά χαρακτηριστικά «Μητσοτάκης ή Τσίπρας», τόσο ευκολότερο γίνεται για την κυβέρνηση να απευθυνθεί σε κεντρώους και πιο συντηρητικούς ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ, υπενθυμίζοντας την περίοδο διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και καλλιεργώντας τον φόβο μιας επιστροφής του πρώην πρωθυπουργού στην εξουσία.
Αυτές είναι οι σύγχρονες Συμπληγάδες της Χαριλάου Τρικούπη.
Και το πλέον ανησυχητικό για το ΠΑΣΟΚ είναι ότι ΝΔ και ΕΛΑΣ, για εντελώς διαφορετικούς λόγους, έχουν σήμερα κοινό πολιτικό συμφέρον: να παραμείνει το ίδιο αδύναμο.
Η αντίδραση της ηγεσίας Ανδρουλάκη είναι μέχρι στιγμής κυρίως επιθετική. Απαντά στον Τσίπρα, ανασύρει τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, επιτίθεται για θεσμούς, συμφέροντα, οικονομικά και πολιτικές επιλογές του παρελθόντος. Μόνον που εδώ παραμονεύει ακόμη μία παγίδα.
Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να ανακόψει τον Τσίπρα μιλώντας συνεχώς για τον Τσίπρα. Κινδυνεύει έτσι να τον καταστήσει ακόμη περισσότερο κεντρικό πρόσωπο της πολιτικής συζήτησης και, τελικά, να επιβεβαιώσει ακριβώς τον ρόλο που εκείνος διεκδικεί: εκείνον του βασικού αντιπάλου της κυβέρνησης.
Το πραγματικό πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ δεν είναι, βεβαίως, ότι στερείται προτάσεων. Προτάσεις υπάρχουν για τη στέγη, τη φορολογία, το ιδιωτικό χρέος, το δημογραφικό, την ενέργεια και σειρά άλλων ζητημάτων.
Εκείνο που δεν έχει ακόμη καταφέρει είναι να τις συνθέσει σε ένα πολιτικό σχέδιο που να γίνεται αντιληπτό από τον πολίτη ως εναλλακτική πρόταση εξουσίας. Είναι, δε, κρίσιμο αυτό το έλλειμμα.
Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου είχε την «Αλλαγή». Το ΠΑΣΟΚ του Κώστα Σημίτη είχε τον «εκσυγχρονισμό». Ανεξαρτήτως της αποτίμησης που κάνει κανείς για τις δύο αυτές περιόδους, ο ψηφοφόρος γνώριζε τι ακριβώς υποσχόταν το κόμμα για την επόμενη ημέρα.
Αυτό που λείπει από το σημερινό ΠΑΣΟΚ είναι μια αντίστοιχα αναγνωρίσιμη υπόσχεση για την Ελλάδα της επόμενης ημέρας.
Διότι οι εκλογείς δεν ψηφίζουν μόνον εναντίον κάποιου. Ψηφίζουν και υπέρ μιας προοπτικής.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Η μάχη του ΠΑΣΟΚ δεν είναι πλέον απλώς για τη δεύτερη θέση. Είναι για την πολιτική χρησιμότητά του στο νέο σκηνικό.
Εάν παγιωθεί η αντίληψη ότι η πραγματική αναμέτρηση είναι μεταξύ Μητσοτάκη και Τσίπρα, τότε το παιχνίδι για το ΠΑΣΟΚ θα έχει σε μεγάλο βαθμό κριθεί, είτε βρίσκεται στο 11% είτε στο 13%.
Και από τις Συμπληγάδες δεν βγαίνει κανείς αμυνόμενος. Το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται αντεπίθεση. Όχι απλώς εναντίον της ΝΔ ή του Τσίπρα, αλλά για την κατάκτηση του χώρου που σήμερα διεκδικούν και οι δύο. Με ένα σχέδιο εξουσίας αρκετά σαφές ώστε ο πολίτης να γνωρίζει όχι μόνον σε τι αντιτίθεται το ΠΑΣΟΚ, αλλά κυρίως τι ακριβώς υπόσχεται να αλλάξει.
Διαφορετικά, οι Συμπληγάδες δεν θα είναι η αιτία της συρρίκνωσής του. Θα είναι απλώς η δικαιολογία της.
ΥΓ. Ο Δεκαπενταύγουστος έρχεται, η στήλη φεύγει. Ραντεβού τον Σεπτέμβριο.