Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Άλλο η αυτοδυναμία ενός κόμματος και άλλο η κυβερνησιμότητα μιας χώρας. Η Νέα Δημοκρατία έχει κάθε δικαίωμα να επιδιώκει το πρώτο. Έχει όμως υποχρέωση, όπως και όλα τα κόμματα, να διασφαλίσει το δεύτερο.
Ο Παύλος Μαρινάκης ήταν χθες σαφής. Εάν η ΝΔ είναι πρώτο κόμμα χωρίς αυτοδυναμία, θα αξιοποιήσει τη διερευνητική εντολή. Ταυτόχρονα, όμως, ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση πρέπει να έχει βασικό κορμό το πρώτο κόμμα και πρωθυπουργό τον πρόεδρό του. Δηλαδή, τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.
Διότι μόλις τον Ιούλιο δύο κορυφαία στελέχη της ΝΔ, ο Άδωνις Γεωργιάδης και ο Δημήτρης Καιρίδης, είχαν αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο μετεκλογικής συνεργασίας ακόμη και με ένα κόμμα Σαμαρά. Ο πρώτος είχε θέσει ως απαράβατο όρο να παραμείνει πρωθυπουργός ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο δεύτερος είχε δηλώσει ότι εάν ο λαός δεν δώσει αυτοδυναμία στη ΝΔ, η αναζήτηση συνεργασιών ακόμη και με το ΠΑΣΟΚ ή τον Σαμαρά βρίσκεται «στο πλαίσιο του λογικού».
Χθες, όμως, η κυβερνητική γραμμή άλλαξε και έγινε απόλυτη. Ο Παύλος Μαρινάκης απέκλεισε (καμία απολύτως) πιθανότητα συνεργασίας με τον Αντώνη Σαμαρά, απαντώντας προφανώς και σε φωνές του σαμαρικού στρατοπέδου, όπως αυτή του Θανάση Σκορδά, που έχουν αφήσει ανοικτή τη δυνατότητα μετεκλογικών συνεργασιών, θέτοντας ουσιαστικά ως κόκκινη γραμμή τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Από την άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος, ο Αλέξης Τσίπρας δήλωσε χθες ότι εάν λάβει την πρώτη διερευνητική εντολή, θα εξαντλήσει τη δυνατότητα συγκρότησης κυβέρνησης «στη βάση αλλαγής πολιτικής».
Όλοι, λοιπόν, μιλούν για την επόμενη ημέρα και εδώ ακριβώς τελειώνει η εσωκομματική συζήτηση και αρχίζει η συζήτηση για τη χώρα.
Η πρώτη κάλπη δεν είναι προκριματικός της δεύτερης. Ούτε οι διερευνητικές εντολές είναι μια τυπική διαδικασία που πρέπει απλώς να εξαντληθεί πριν επιστρέψει η χώρα στις κάλπες. Εάν οι πολίτες δώσουν αριθμητικά τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης, το πολιτικό σύστημα έχει υποχρέωση να διερευνήσει σοβαρά εάν αυτή μπορεί να μετατραπεί σε βιώσιμη κυβέρνηση.
Εάν αυτό αποτύχει, υπάρχουν δύο εντελώς διαφορετικά ενδεχόμενα.
Η πρώτη είναι να μην υφίστανται οι αναγκαίες πολιτικές και κοινοβουλευτικές προϋποθέσεις για οποιαδήποτε βιώσιμη κυβέρνηση. Τότε οι δεύτερες εκλογές είναι απολύτως θεμιτή και συνταγματικά προβλεπόμενη διέξοδος.
Η δεύτερη είναι διαφορετική: να υπάρχουν οι αριθμοί και δυνητικοί κυβερνητικοί εταίροι, αλλά η συμφωνία να προσκρούει αποκλειστικά στο ποιος θα καθίσει στην καρέκλα του πρωθυπουργού.
Προφανώς, όλα αυτά θα κριθούν και από το εκλογικό αποτέλεσμα. Μια ισχυρή και καθαρή πρωτιά της ΝΔ θα καθιστούσε πολιτικά εξαιρετικά δύσκολη την αμφισβήτηση της ηγεσίας της.
Μια σημαντική υποχώρηση των ποσοστών της, όμως, σε συνδυασμό με αδυναμία αυτοδυναμίας και δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας θα δημιουργούσε εντελώς διαφορετικά δεδομένα. Ιδίως εάν η χώρα οδηγούνταν σε δεύτερη κάλπη και σε παρατεταμένη πολιτική αβεβαιότητα, σε ένα διεθνές περιβάλλον που κάθε άλλο παρά προσφέρεται για πειραματισμούς.
Οι πολίτες δεν ψηφίζουν μόνο για να αναδείξουν πρώτο κόμμα. Ψηφίζουν για να κυβερνηθεί η χώρα. Εάν μετά την πρώτη κάλπη αποδειχθεί ότι το βασικό εμπόδιο για τον σχηματισμό βιώσιμης κυβέρνησης είναι το πρόσωπο του πρωθυπουργού, αυτό το πρόσωπο ίσως βρεθεί σε δύσκολη θέση.
Διότι στη δεύτερη κάλπη δεν θα μπορεί πλέον να επικαλείται την κυβερνησιμότητα ως βασικό επιχείρημα υπέρ της παραμονής του. Στην πράξη θα είναι σαν να υποστηρίζει ότι ο ίδιος είναι ο μόνος κατάλληλος να κυβερνήσει τη χώρα, ακόμη και εντός της παράταξής του.
Έστω κι αν υποθέσουμε ότι είναι πράγματι ο μόνος κατάλληλος, στην πρακτική της πολιτικής δεν είναι συνηθισμένες τέτοιες βεβαιότητες. Κάτι που δεν είναι βέβαιο ότι θα ενστερνιστούν τα υπόλοιπα στελέχη της παράταξης και βεβαίως οι ψηφοφόροι.