Φίλτατοι, καλή σας ημέρα!
Εάν επιβεβαιωθεί η εικόνα που καταγράφουν σήμερα οι δημοσκοπήσεις στη Γαλλία, η αναμέτρηση για τη διαδοχή του Εμανουέλ Μακρόν μπορεί να αποτελέσει ορόσημο για την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή.
Η Μαρίν Λεπέν βρίσκεται στο 35%-36% στην τελευταία έρευνα της Toluna Harris Interactive και ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν στο 17%-18%, με τους δυο τους να περνούν στον δεύτερο γύρο και στα πέντε σενάρια που εξετάστηκαν.
Με άλλα λόγια, η μονομαχία στις επόμενες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία προδιαγράφεται, προς το παρόν, μεταξύ των άκρων. Πρόκειται για δημοσκοπική φωτογραφία και όχι για πρόβλεψη του αποτελέσματος, αλλά η τάση είναι δύσκολο να αγνοηθεί.
Πολύ περισσότερο επειδή δεν αφορά μόνον τη Γαλλία.
Στη Γερμανία, στις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου, η Die Linke αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στο Βερολίνο με 25,7%, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό της, ενώ CDU και SPD υποχώρησαν σημαντικά. Την ίδια ημέρα, στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, πρώτη δύναμη αναδείχθηκε η AfD με 38,2%.
Δεν πρόκειται, προφανώς, για ταυτόσημες πολιτικές δυνάμεις ούτε για ψηφοφόρους με τις ίδιες επιδιώξεις. Η εξίσωση των δύο άκρων θα ήταν τόσο εύκολη όσο και παραπλανητική.
Υπάρχει, όμως, κάτι που τα ενώνει: το έδαφος πάνω στο οποίο αναπτύσσονται.
Ακρίβεια, στεγαστικό, πίεση στα πραγματικά εισοδήματα, μεταναστευτικό, φόβος κοινωνικής υποβάθμισης, ανασφάλεια απέναντι στις γεωπολιτικές εξελίξεις. Και, πάνω από όλα, η αποξένωση ενός αυξανόμενου τμήματος της κοινωνίας από τα παραδοσιακά κόμματα εξουσίας και η πεποίθηση ότι αυτά δεν μπορούν ή δεν θέλουν να δώσουν απαντήσεις στα προβλήματά του.
Δεν χρειάζεται, άλλωστε, κάποιος να έχει εξαθλιωθεί για να αναζητήσει ριζοσπαστικότερες πολιτικές λύσεις. Αρκεί να φοβάται ότι κινδυνεύει να χάσει όσα απέκτησε. Για τους μικρομεσαίους, ιδίως, ο φόβος της κοινωνικής καθόδου μπορεί να αποδειχθεί πολιτικά ισχυρότερος ακόμη και από την ίδια τη φτώχεια.
Το μήνυμα έχει φθάσει στις Βρυξέλλες. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα έχει ήδη συγκροτήσει την ομάδα «Win2029», τρία χρόνια πριν από τις επόμενες ευρωεκλογές, αναζητώντας τρόπο να ανακτήσει ψηφοφόρους που μετακινούνται προς τα δεξιά. Στο εσωτερικό του εξελίσσεται ήδη η συζήτηση εάν πρέπει να κρατήσει το κέντρο ή να κινηθεί δεξιότερα, ιδίως στο μεταναστευτικό και στην πράσινη μετάβαση.
Εδώ, όμως, βρίσκεται η παγίδα. Όταν τα παραδοσιακά κόμματα επιχειρούν να αντιμετωπίσουν τους αντιπάλους τους υιοθετώντας μέρος της ατζέντας τους, μπορεί να περιορίζουν τις μεταξύ τους αποστάσεις, δεν αντιμετωπίζουν όμως κατ' ανάγκην τις αιτίες που προκάλεσαν τη μετακίνηση των ψηφοφόρων.
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται έξω από αυτήν τη συζήτηση. Και θα ήταν λάθος να βαφτίσουμε «ακροδεξιό» οτιδήποτε βρίσκεται πολιτικά δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας. Αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ότι δεξιότερα της ΝΔ υπάρχει πλέον ένα υπολογίσιμο και κατακερματισμένο εκλογικό ακροατήριο.
Στην τελευταία μέτρηση της Metron Analysis, η Ελληνική Λύση καταγράφεται στο 6,9% και η Φωνή Λογικής στο 5,3%. Την ίδια στιγμή, το 12,6% δηλώνει ότι θεωρεί πολύ ή αρκετά πιθανό να ψηφίσει ένα κόμμα υπό τον Αντώνη Σαμαρά, το οποίο ακόμη δεν υπάρχει καν. Μεταξύ όσων αυτοτοποθετούνται στη Δεξιά, το ποσοστό φθάνει στο 21,6%.
Και ακόμη δεξιότερα υπάρχει η περίπτωση Κασιδιάρη, με την πολιτική καταγωγή του από την εγκληματική οργάνωση Χρυσή Αυγή να μην επιτρέπει βολικές συγχύσεις με τους προηγούμενους χώρους.
Το σημαντικότερο, όμως, δεν είναι πόσα κόμματα συνωστίζονται δεξιότερα της ΝΔ. Είναι γιατί υπάρχει ακροατήριο για αυτά.
Διότι και στην Ελλάδα υπάρχουν πολλά από τα συστατικά που συναντάμε στην υπόλοιπη Ευρώπη: ακρίβεια, στεγαστικό, πίεση στα εισοδήματα, ανασφάλεια, μεταναστευτικό και δυσπιστία απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Σε πρόσφατη μέτρηση, ακρίβεια και πληθωρισμός αναδεικνύονται με μεγάλη διαφορά ως το σημαντικότερο πρόβλημα, ενώ ακολουθούν οικονομία, ενέργεια, εθνικά θέματα, υγεία, διαφθορά, κράτος δικαίου και στεγαστικό.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα από τη Γαλλία και τη Γερμανία. Τα άκρα δεν ενισχύονται σε πολιτικό κενό. Τρέφονται από προβλήματα που παραμένουν άλυτα, από φόβους που παραμένουν αναπάντητοι και από πολίτες που αισθάνονται ότι δεν εκπροσωπούνται.
Και όσο αυτές οι αιτίες παραμένουν, η επέλαση των άκρων δεν αντιμετωπίζεται με την καταγγελία τους. Αντιμετωπίζεται στο έδαφος που τα γεννά.